Zwolle dreigt op stroomslot te gaan: huizen, laadpalen en mkb in de knel

Zwolle – Zwolle dreigt de komende jaren keihard te worden geraakt door het volle stroomnet. Nieuwe woningen, laadpalen, warmtepompen en plannen van mkb-bedrijven kunnen vanaf 2026 op een wachtlijst belanden. De gemeente waarschuwt dat er vanaf 2027 mogelijk jarenlang nauwelijks extra stroomcapaciteit beschikbaar is.

De oorzaak is het nieuwe prioriteringskader van de Autoriteit Consument & Markt. Dat bepaalt hoe de schaarse ruimte op het elektriciteitsnet wordt verdeeld. Tot nu toe konden kleinverbruikers, zoals woningen, kleinere bedrijven, laadpalen en huishoudens die willen overstappen op een warmtepomp, nog gebruikmaken van een aparte reservering bij netbeheerders. Die regeling verandert.

Ook kleine stroomaanvragen op wachtlijst

Vanaf 1 juli 2026 komen ook kleinverbruikers op dezelfde wachtlijst als grote stroomverbruikers. Daarmee verdwijnt de automatische toekenning voor veel aansluitingen. Wie bijvoorbeeld een zwaardere aansluiting nodig heeft voor elektrisch koken, een warmtepomp of een laadpaal, kan straks te maken krijgen met vertraging.

Ook voor mkb-bedrijven kan de impact groot zijn. Zij krijgen in de meeste gevallen geen maatschappelijke prioriteit. Daardoor kunnen zij achteraan in de rij belanden, na projecten die door de gemeente als maatschappelijk noodzakelijk worden aangemerkt.

Woningbouw kan vertragen

Voor Zwolle is vooral de impact op woningbouw en gebiedsontwikkeling groot. Nieuwe woonwijken, scholen, warmteprojecten en voorzieningen hebben allemaal stroom nodig. Maar de gemeente weet nog niet hoeveel capaciteit er daadwerkelijk beschikbaar is.

De gemeente moet daarom vóór 1 juli 2026 in kaart brengen welke projecten voorrang moeten krijgen. Daarbij gaat het onder meer om wonen, onderwijs, openbaar vervoer, warmtevoorziening en afvalbeheer. Die projecten vallen onder de categorie basisbehoeften.

Wie krijgt nog stroom?

In het nieuwe systeem krijgen drie soorten aanvragen voorrang. Bovenaan staan projecten die juist ruimte maken op het stroomnet, zoals slim ingezette batterijen. Daarna volgen functies die belangrijk zijn voor de veiligheid, zoals politie, defensie, ziekenhuizen en noodhulp. Daarna komen de basisbehoeften, zoals woningbouw, onderwijs, openbaar vervoer, telecom en warmtevoorziening.

Alles wat daarbuiten valt, loopt het risico voorlopig buiten de boot te vallen. In de stukken van de gemeente wordt gewaarschuwd dat het merendeel van het overige verbruik mogelijk geen plek krijgt als de resterende capaciteit is verdeeld.

Vanaf 2027 mogelijk nauwelijks ruimte

De datum 1 januari 2027 wordt daarbij spannend. Dan wordt de resterende ruimte op het net verdeeld over aanvragen die op de wachtlijst staan. De gemeente acht de kans reëel dat er daarna meerjarig geen aanvullende capaciteit meer beschikbaar is.

Dat betekent dat Zwolle nu keuzes moet maken. Niet elk project kan automatisch door. De gemeenteraad krijgt daarom een rol bij het bepalen van de contouren voor de prioritering. Daarna stelt het college de uiteindelijke volgorde vast waarin projecten worden aangemeld bij de netbeheerder.

Nieuwe realiteit voor Zwolle

Volgens de gemeente is nog veel onzeker. Zo is niet bekend hoeveel capaciteit per elektriciteitsstation beschikbaar komt. Zwolle is bovendien afhankelijk van meerdere stations die ook gebieden buiten de stad bedienen. Ook grote partijen zoals zorginstellingen, waterbedrijven, veiligheidsdiensten en spoorpartijen kunnen veel extra stroom nodig hebben.

Wel is duidelijk dat inwoners, bedrijven en ontwikkelaars te maken krijgen met een nieuwe werkelijkheid. Het volle stroomnet kan de komende jaren een rem zetten op bouwen, verduurzamen en ondernemen in Zwolle.