Vrouwen uitgemaakt voor ‘hoer’, onderneemster tegen de grond: Zwolle zet extra boa’s in
Zwolle – Vrouwelijke horecamedewerkers die vanwege hun kleding voor ‘hoer’ worden uitgemaakt. Lhbtiq+’ers die te horen krijgen dat ze naar de hel gaan. Terrasgasten die vertrekken en een horecaonderneemster die tijdens een confrontatie naar de grond wordt geduwd. Voor de Zwolse horeca en politiek is de grens bereikt. Burgemeester Peter Snijders stuurt extra boa’s naar de binnenstad en de gemeenteraad wil politie, justitie, ondernemers en juristen apart aan tafel.
„Wij zien ook de spanning toenemen op dat deel van het centrum, op de markt met name”, erkende Snijders maandagavond tijdens de raadsvergadering.
Het bleef niet bij die constatering. De burgemeester kondigde aan dat er meer boa-uren worden vrijgemaakt om toezicht te houden in het centrum. Daarmee komt hij tegemoet aan horecaondernemers die al maanden zeggen dat zij zich in de steek gelaten voelen.
Die extra inzet heeft wel een keerzijde. „Dat betekent dat die uren ergens anders vandaan gaan komen”, waarschuwde Snijders. Zwolle koos er eerder juist voor om meer handhavers in de wijken te laten werken.
Voor ‘hoer’ uitgemaakt
Hoe grimmig de sfeer inmiddels kan worden, blijkt uit een brandbrief die Koninklijke Horeca Nederland vrijdag naar het college en alle raadsfracties stuurde.
Daarin staat dat vrouwelijke horecamedewerkers vanwege hun kleding zouden zijn uitgemaakt voor ‘hoer’. Ook zouden lhbtiq+ personen expliciet worden veroordeeld en te horen krijgen dat zij naar de hel gaan.
Andere medewerkers en bezoekers worden volgens de horecakoepel indringend aangesproken op hun uiterlijk, levenswijze of achtergrond.
„Voor KHN wordt hier een belangrijke grens geraakt”, schrijft de organisatie. „Onze medewerkers moeten hun werk kunnen doen zonder tijdens hun dienst te worden beledigd, geïntimideerd of persoonlijk te worden veroordeeld.”
Bestellingen niet meer te verstaan
Ondertussen gaat ook de geluidsoverlast gewoon door. Straatpredikers gebruiken luidsprekers en megafoons om hun boodschap over de Grote Markt en langs de terrassen te verspreiden.
Het volume is volgens KHN soms zo hoog dat horecamedewerkers moeite hebben om bestellingen van gasten te verstaan. Bezoekers pakken hun spullen en zoeken een ander terras.
Ook burgemeester Snijders hoort de onvrede. Niet alleen via de gemeenteraad, maar ook rechtstreeks vanuit de stad. De gemeente heeft inmiddels gesproken met organisatoren van manifestaties en met vertegenwoordigers van de horeca.
Toch kan de burgemeester niet zomaar een einde maken aan de bijeenkomsten. Evangelisaties en demonstraties worden beschermd door de Wet openbare manifestaties.
Elles naar de grond geduwd
Op 23 september sloeg de spanning op de Grote Markt om in een fysieke confrontatie. Horecaonderneemster Elles Hetebrij trok de stekker uit de geluidsinstallatie van straatpredikers. Zij werd vervolgens naar de grond geduwd.
KHN laat de precieze aanleiding en een eventuele strafrechtelijke beoordeling aan politie en justitie. Maar voor de organisatie is duidelijk dat er iets is veranderd.
„De problematiek heeft nadrukkelijk ook een fysieke veiligheidsdimensie gekregen”, schrijft de horecakoepel.
De organisatie wil voorkomen dat ondernemers zelf gaan ingrijpen omdat zij het idee hebben dat de overheid niets doet. „De huidige situatie is wat KHN Zwolle & Regio betreft niet langer houdbaar.”
Extra boa’s naar het centrum
Snijders wil de komende tijd daarom meer handhavers inzetten in de binnenstad. Zij moeten zichtbaar aanwezig zijn, maar ook letten op mogelijk strafbare uitlatingen en ander gedrag waartegen wél kan worden opgetreden.
De burgemeester riep ondernemers, medewerkers en bezoekers die zich geïntimideerd, beledigd of gediscrimineerd voelen nadrukkelijk op om naar de politie te stappen.
„Doe vooral aangifte”, zei Snijders. Alleen dan kunnen politie en Openbaar Ministerie volgens hem daadwerkelijk onderzoeken of strafbare feiten zijn gepleegd.
De situatie wordt volgende week maandag opnieuw besproken in de driehoek van burgemeester, politie en Openbaar Ministerie. „We kijken wat er nog meer gedaan kan worden”, aldus Snijders.
Bijna tachtig manifestaties
De problemen met straatpredikers staan niet op zichzelf. Het aantal demonstraties, betogingen en andere manifestaties in Zwolle groeit snel.
„We zitten dit jaar al op bijna tachtig en we hebben nog drie maanden te gaan”, zei de burgemeester. „Ieder jaar neemt het aantal toe.”
Ook op 7 oktober wordt op de Grote Markt weer een manifestatie gehouden. Die bijeenkomst staat los van de evangelisaties en straatpredikers, maar zorgt opnieuw voor extra druk op de binnenstad en de veiligheidsdiensten.
Volgens Snijders moet Zwolle daarom niet alleen naar afzonderlijke incidenten kijken, maar ook naar de manier waarop de gemeente de groeiende stroom manifestaties organiseert, begeleidt en bewaakt.
Gemeentelijke regels bieden minder ruimte
Op papier heeft Zwolle sinds 2024 een speciale beleidsregel voor evangelisaties met geluidsversterking. Daarin staan onder meer locaties, tijden, aantallen bijeenkomsten en geluidsnormen.
Maar volgens Snijders wekt die beleidsregel soms verwachtingen die de gemeente juridisch niet kan waarmaken.
„Die beleidsregel geeft weleens de verkeerde indruk dat we dingen zouden kunnen doen die we eigenlijk helemaal niet kunnen doen”, zei hij.
De gemeentelijke regel staat namelijk onder de landelijke Wet openbare manifestaties. De burgemeester mag een betoging alleen beperken vanwege de gezondheid, verkeersveiligheid of het voorkomen van wanordelijkheden. Alleen hinder, een harde boodschap of omzetverlies bij de horeca zijn onvoldoende.
De beleidsregel is volgens Snijders vooral bruikbaar wanneer een evangelisatie meer het karakter heeft van een optreden, bijvoorbeeld met muziek. Bij iemand die uitsluitend met een luidspreker een geloofsboodschap verkondigt, heeft de gemeente veel minder mogelijkheden.
Horeca komt met zes eisen
KHN neemt geen genoegen met die juridische uitleg en vraagt het college op zes punten in actie te komen.
De gemeente moet volgens de organisatie actief controleren of geluidsapparatuur is toegestaan en of afspraken over locatie, tijd en geluidsniveau worden nageleefd. Ook moet het stadsbestuur uitleggen wanneer van het eigen evangelisatiebeleid wordt afgeweken.
Daarnaast wil KHN weten hoe wordt opgetreden wanneer medewerkers, gasten of voorbijgangers persoonlijk worden beledigd, geïntimideerd, lastiggevallen of discriminerend worden aangesproken.
Na de fysieke confrontatie moet de burgemeester volgens de horecakoepel opnieuw bekijken of aanvullende voorschriften of maatregelen nodig zijn. Verder vraagt KHN om structureel toezicht en snel overleg tussen gemeente, politie, handhaving, horeca en evangeliserende organisaties.
Snijders beloofde dat het overleg met de horeca er komt. Hij ziet de brandbrief vooral als een duidelijke oproep om gezamenlijk aan tafel te gaan.
Gedragscode zoals in Kampen
VVD-raadslid Niels Tol wees tijdens de vergadering op buurgemeente Kampen. Daar wordt bekeken of organisatoren van evangelisaties zich vrijwillig aan een gedragscode kunnen houden.
Snijders sprak vorige week al met zijn Kampense ambtsgenoot over de spanningen. „Dit is misschien een weg om in te gaan”, zei hij over zo’n gedragscode. Zwolle gaat bekijken of vrijwillige afspraken ook hier mogelijk zijn.
Dat wordt niet eenvoudig. De gemeente heeft eerder geprobeerd om met groepen straatpredikers om tafel te komen, maar dat mislukte.
„Het wordt toch te veel individueel georganiseerd”, zei Snijders. Predikers besluiten volgens hem soms op korte termijn en vanuit verschillende plaatsen om naar Zwolle te komen. Daardoor is er niet één organisatie of woordvoerder waarmee de gemeente vaste afspraken kan maken.
Politiek wil iedereen aan tafel
Voor de gemeenteraad zijn losse gesprekken en schriftelijke antwoorden inmiddels niet meer voldoende. VVD, D66, Swollwacht, Stadspartij Zwolle, CDA, Forum voor Democratie en SP dienden daarom samen een verzoek in voor een apart rondetafelgesprek.
„Er wordt spanning ervaren”, zei VVD-raadslid Tol. Volgens hem botst het recht om te demonstreren steeds vaker met de gevolgen daarvan voor ondernemers en bezoekers van de binnenstad.
De zeven partijen willen ondernemers, gemeente, politie, Openbaar Ministerie en juridische deskundigen samen aan tafel krijgen. Centraal staat de vraag welke juridische mogelijkheden Zwolle werkelijk heeft om overlast, hinder en intimidatie te beperken.
Het voorstel kreeg maandagavond steun van de voltallige aanwezige gemeenteraad. Het rondetafelgesprek wordt nu ingepland. Een datum is nog niet bekend.
