Verslag: Zwolle wil grip op jeugdzorgkosten, maar preventie en ondersteuning blijven centraal

Zwolle – De Zwolse gemeenteraad heeft tijdens het themadebat over de begroting 2027 uitgebreid gesproken over de toekomst van het sociaal domein. De stijgende kosten van jeugdhulp, de rol van preventie en de ondersteuning van inwoners die kwetsbaar zijn, stonden daarbij centraal. Fracties benadrukten het belang van tijdige hulp en een sterke sociale basis, maar verschilden van mening over de manier waarop de gemeente haar middelen het beste kan inzetten.

Wethouder Tjitske Siderius verdedigde de keuze om een tijdelijke taskforce in te stellen die moet onderzoeken hoe de jeugdhulp betaalbaar en kwalitatief goed kan blijven. Ook kwamen toegankelijkheid, inclusie, sport, mantelzorg, huiselijk geweld en de vaccinatiegraad aan bod.

Jeugdhulp: eerder ondersteunen en kosten beheersen

De uitgaven aan jeugdhulp blijven stijgen. Voor 2027 is een structurele financiële tegenvaller van ongeveer vijf miljoen euro voorzien. De gemeente wil met een tijdelijke taskforce maatregelen ontwikkelen om de kosten te beheersen, zonder de kwaliteit van de hulp aan kinderen en gezinnen aan te tasten.

De VVD pleitte ervoor eerst te kijken welke ondersteuning vanuit de sociale basis mogelijk is, voordat specialistische jeugdhulp wordt ingezet. De fractie wil daarnaast gerichter onderzoeken of hulp daadwerkelijk terechtkomt bij degenen die deze het hardst nodig hebben en of fraude door zorgaanbieders beter kan worden aangepakt.

Ook het CDA vroeg om duidelijkheid over de financiële gevolgen van de jeugdhulp en de mogelijke tegenvallende bijdragen van het Rijk. De fractie waarschuwde ervoor dat mantelzorgers en vrijwilligers niet steeds meer professionele zorgtaken moeten overnemen.

De SP benadrukte dat bezuinigingen niet ten koste mogen gaan van ondersteuning die inwoners perspectief biedt. Volgens de fractie kunnen investeringen in jongerenwerk, wijkcentra en preventie voorkomen dat problemen verergeren en uiteindelijk meer zorg nodig is.

Siderius erkende dat de taskforce niet alle problemen kan oplossen. De maatregelen moeten wel leiden tot minder instroom in specialistische hulp en betere ondersteuning aan de voorkant. De taskforce wordt tijdelijk ingericht; voorstellen worden aan de raad voorgelegd en daarna gemonitord. De wethouder wil daarbij ook ervaringsdeskundigen en professionals uit het zorgveld betrekken.

Sociale basis en preventie in de wijk

Verschillende fracties willen dat inwoners eerder en dichter bij huis ondersteuning kunnen krijgen. De ChristenUnie pleitte voor een sterkere sociale basis, met ruimte voor vrijwilligers, wijkcentra en maatschappelijke organisaties. De gemeente moet volgens de fractie eerst kijken naar bestaande voorzieningen en pas aanvullende professionele hulp inzetten als dat nodig is.

D66 vroeg aandacht voor gelijke kansen, het voorkomen van schulden en het bestrijden van discriminatie. De fractie wil onder meer de Meedoenbalie voor nieuwkomers behouden en jongeren meer mogelijkheden bieden om zich te ontwikkelen. Ook pleitte D66 voor eenvoudiger gemeentelijke regelingen.

Volt stelde voor om de samenwerking tussen sportverenigingen, vrijwilligers en professionele hulpverleners te versterken. Sportclubs kunnen volgens de fractie een belangrijke rol spelen bij het vroeg signaleren van problemen en het bieden van een vertrouwde plek aan jongeren. Wethouder Siderius zag mogelijkheden om bestaande initiatieven beter te benutten, zonder onnodige bureaucratie te creëren.

Inclusie, huiselijk geweld en gezondheid

De raad sprak ook over toegankelijkheid en inclusie. Een inwoner wees tijdens het inspreken op obstakels voor mensen met een beperking, zoals ontoegankelijke monumentale panden en onvoldoende ruimte tussen stoelen bij evenementen. Hij bood aan mee te denken over oplossingen.

Forum voor Democratie benadrukte dat gemeentelijke investeringen concreet en meetbaar moeten zijn. De fractie stelde vragen bij budgetten voor inclusie en vroeg om duidelijkheid over de doelen voordat nieuw geld wordt gereserveerd. Andere fracties benadrukten juist dat gelijke kansen en bescherming tegen discriminatie blijvende aandacht en middelen vragen.

Bij huiselijk geweld pleitten meerdere fracties voor betere ondersteuning en een laagdrempelige plek waar slachtoffers terechtkunnen. Volt vroeg om onderzoek naar een voorziening volgens het Philomena-model, waar verschillende hulpverleners onder één dak samenwerken. Wethouder Anja Roelfs wees op de bestaande regionale aanpak en het landelijke onderzoek naar huiselijk geweld. De gemeente wil bekijken of een dergelijke voorziening iets toevoegt aan de bestaande hulp.

De vaccinatiegraad kwam eveneens aan bod. De gemeente werkt met de regio aan een actieplan om de vaccinatiegraad te verhogen, onder meer door voorzieningen dichter bij inwoners te brengen en ouders beter te informeren.

Sport, jongerenwerk en voorzieningen

Sportverenigingen en wijkcentra kregen veel aandacht. De fracties van Swollwacht en Volt wezen op de maatschappelijke waarde van sport, ontmoeting en preventie. Tegelijkertijd bestaan zorgen over tekorten aan sportvelden, achterstallig onderhoud en de continuïteit van subsidieregelingen.

Wethouder Arjan Spaans kondigde aan dat de raad in het tweede kwartaal van 2027 een voorstel voor het sportbeleid ontvangt. Daarbij worden sportaanbieders en maatschappelijke partners betrokken en worden knelpunten en investeringsmogelijkheden in kaart gebracht.

Ook de toekomst van jongerenvoorzieningen kwam ter sprake. Het jongerencentrum in Diezerpoort dreigt niet open te gaan en het centrum in de wijk heeft nog geen permanente locatie. Siderius zei dat de gemeente zoekt naar een geschikte plek voor het centrum in de wijk en naar mogelijkheden om jongeren in Diezerpoort toch een ontmoetingsplek te bieden.

Meedoen en ondersteuning voor nieuwkomers

De Meedoenbalie voor nieuwkomers blijft voorlopig behouden. Wethouder Paul Guldemond meldde dat de gemeente met het Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA) in gesprek is over de voortzetting. Uiterlijk in het tweede kwartaal van 2027 moet duidelijk zijn hoe de voorziening na de verhuizing van de opvanglocatie aan de Meeuwenlaan wordt georganiseerd. De wethouder wil de raad hierover bij voorkeur al in april informeren.

Ook de aansluiting van nieuwkomers op de arbeidsmarkt kwam aan bod. De gemeente wil meer aandacht besteden aan werk dat past bij opleiding en ervaring, en aan het combineren van werk met taallessen.

Praktische informatie

Het themadebat over de begroting 2027 vond plaats op maandag 2 november 2026 van 19.30 tot 22.30 uur in de raadzaal van het stadhuis (SH2.38). De vergadering werd voorgezeten door Riemer van Beem, met Evert Jan Bagerman als griffier.

De besluitvorming over de begroting staat gepland voor vrijdag 13 november 2026. De raad behandelt volgende week het themadebat over het fysieke domein.