Van strijd tot herdenking: de Dag en Nacht van de Arbeid van internationaal tot Zwolle
Zwolle – Donderdagavond 30 april en vrijdag 1 mei viert de Zwolse afdeling van PRO (vh GroenLinksPvdA) samen met de Jonge Socialisten (nu PROtest) de internationale dag van de Arbeid. Daarbij hoort volgens hen ook de nacht van de Arbeid. Zij grepen die aan om nachtwerkers een hart onder de riem te steken en wat lekkernijen te bezorgen. De ambulancedienst is bezocht, de brandweer, het ziekenhuis en zandhove. Dat werd zeer gewaardeerd door hen.
De Dag van de Arbeid vindt zijn oorsprong in de internationale arbeidersbeweging van de late negentiende eeuw. In 1886 staakten arbeiders in Chicago massaal voor een achturige werkdag; enkele jaren later riep de socialistische Tweede Internationale 1 mei uit tot internationale actiedag. In 1890 gingen in de Verenigde Staten en Europa honderdduizenden arbeiders de straat op voor betere arbeidsvoorwaarden en kortere werktijden.
Internationaal groeide 1 mei uit tot een officiële feestdag, vaak gekenmerkt door demonstraties, optochten en politieke bijeenkomsten. In Nederland kreeg de dag echter een bescheidener karakter. Hoewel ook hier vanaf 1890 demonstraties plaatsvonden, werd 1 mei nooit een nationale feestdag, mede door de aanwezigheid van andere feestdagen in dezelfde periode en de relatief sterke traditie van overleg tussen werkgevers en werknemers.
Op lokaal niveau leeft de traditie voort, onder meer in Zwolle. Daar wordt de Dag van de Arbeid jaarlijks herdacht met bijeenkomsten en bloemleggingen bij graven van historische arbeidersfiguren, zoals SDAP-oprichters en de ‘rode’ dominee Gerardus Horreüs de Haas.
Tegelijkertijd kent de stad ook de zogeheten “Nacht van de Arbeid”, waarbij aandacht wordt gevraagd voor nachtwerkers en onregelmatige arbeid.
Zo weerspiegelt de Dag en Nacht van de Arbeid, van internationale massabeweging tot lokale herdenking, zowel een historisch strijdverhaal als een actuele discussie over werk en bestaanszekerheid.
De Rode Dominee herdacht
Horreüs de Haas was een vrijzinnig hervormd predikant in Zwolle én een belangrijke figuur in de sociaaldemocratie. Hij werd de “rode dominee” genoemd omdat hij christendom en socialisme met elkaar wilde verbinden.
Hij was actief binnen de voorloper van de PvdA (de SDAP)
Streed tegen armoede en ongelijkheid
Verzette zich fel tegen het nationaalsocialisme en de Jodenvervolging in de Tweede Wereldoorlog
In Zwolle had hij grote invloed; bij zijn begrafenis in 1943 kwamen duizenden mensen opdagen.
Waar ligt zijn graf?
Zijn graf ligt op:
Begraafplaats Kranenburg
Daar is elk jaar rond 1 mei (Dag van de Arbeid) een herdenking waarbij vaak bloemen (rode rozen) worden gelegd.
Hetgraf zelf is vrij bescheiden en ligt in een groen stuk van de begraafplaats; het is niet heel opvallend gemarkeerd.
