Marie (105) stond om 4 uur op voor de koeien: later kwamen Stork-arbeiders bloemen halen
Zwolle – Om vier uur ’s ochtends uit bed, eerst de koeien met de hand melken en daarna met de geoogste groente naar de veiling. Tulpen en chrysanten verkopen aan arbeiders van Stork, in oorlogstijd schuilen onder een plank met wat stro en later op haar vijftigste alsnog haar rijbewijs halen. Marie Sluiter-van Olst heeft in haar 105 levensjaren een Zwolle meegemaakt dat bijna niet meer bestaat. Vrijdag kreeg de goedlachse Zwolse bezoek van burgemeester Peter Snijders.
Zondag 27 september werd Marie 105 jaar. Vijf dagen later kwam burgemeester Peter Snijders persoonlijk langs om haar met die bijzondere mijlpaal te feliciteren.
Wie met Marie praat, krijgt ondertussen niet alleen haar levensverhaal te horen. Het is ook een reis door ruim een eeuw Zwolse geschiedenis.
Burgemeester Peter Snijders op bezoek bij de 105-jarige Marie Sluiter-van Olst. © RTV Focus Zwolle
Met de roeiboot naar de dijk
Marie werd in 1921 geboren op een boerderij aan de Schellerdijk, direct aan de IJssel. Ze groeide er op met haar ouders, een broer en een zus. Vanuit huis keek het gezin uit over de rivier en de IJsselbrug.
Het water speelde een hoofdrol in haar jeugd.
Als de IJssel hoog stond, kwam het land rond de boerderij onder water te staan. Haar vader pakte dan de roeiboot en voer van het huis naar de dijk en weer terug.
Zelf leerde Marie nooit zwemmen. Haar angst voor water is gebleven. Een pleziervaartje hoeft van haar ook op 105-jarige leeftijd nog altijd niet.
De boerderijen aan de Schellerdijk 2-4, gezien vanaf de IJsselzijde in 1975. In deze omgeving groeide Marie Sluiter-van Olst op. Foto: J.P. de Koning / Historisch Centrum Overijssel, Collectie Overijssel, FD012975, CC BY 4.0.
Om vier uur ’s ochtends de koeien melken
Uitslapen zat er op de boerderij niet in.
Soms stond Marie al om vier uur ’s ochtends naast haar bed. Eerst moesten de koeien worden gemolken. Niet met een machine, maar gewoon met de hand.
Daarna moest de geoogste groente naar de veiling.
“In de winter hadden we koeien en in de zomer ook de opbrengst van de koude grond”, vertelt ze. “Je had alleen maar koude grond, dus je moest wel koeien hebben. Niet veel, maar wel om van te kunnen leven.”
Zelf op de trekker rijden was niets voor haar.
“Dat was niks voor mij.”
Haar zus deed dat volgens Marie wél. Die reed op de Deutz.
Schuilen tijdens de oorlog
Toen de oorlog uitbrak, veranderde het leven aan de IJssel plotseling.
In de eerste week vertrok het gezin enige tijd van huis vanwege het oorlogsgeweld. Toch moesten ze regelmatig terug naar de boerderij. De koeien wachtten immers niet.
Marie herinnert zich ook mensen die tijdens de oorlog over de IJsselbrug kwamen om bij boeren voedsel te halen.
“In de oorlog kwamen mensen over de brug om bij ons eten te halen. Maar als ze dan weer teruggingen over de brug, moesten ze alles weer afgeven.”
Bij gevaar werd geschuild in een eenvoudige schuilplek aan de Schellerweg.
“Dat was een gat met een plank erboven en wat stro.”
Bang? Naar eigen zeggen eigenlijk niet.
Ook de IJsselbrug staat in haar geheugen gegrift. Marie herinnert zich dat de brug in de oorlog twee keer buiten gebruik raakte. Eerst dacht ze dat dit door bombardementen kwam. Later hoorde ze dat een deel van de brug was geknikt en naar beneden was gekomen.
Klein huisje achter de villa
In haar jonge jaren werkte Marie in de huishouding bij een boer in Oldeneel.
Rond de oorlog leerde ze Hendrik Sluiter kennen. In 1945 trouwden de twee en gingen ze in Schelle wonen, in een klein huisje achter de villa van Tromp Meesters.
Die villa kennen veel Zwollenaren tegenwoordig als Huize Schellerberg aan de Schellerbergweg 18.
Huize Schellerberg aan de Schellerbergweg 18 in 1985. Marie Sluiter-van Olst woonde na haar huwelijk in een personeelswoning achter deze villa. Foto: J.P. de Koning / Historisch Centrum Overijssel, Collectie Overijssel, FD012949, CC BY 4.0.
Marie en Hennie woonden niet in het grote landhuis zelf. Hun woning was de personeelswoning aan de huidige Schellerbergweg 20.
Pal ernaast, op nummer 22, woonde de familie Treep. Met die buren had het jonge gezin goed contact.
In Schelle werden dochter Liesbeth en zoon Henri geboren.
De personeels- en tuinmanswoning aan de Schellerbergweg 20-22 op Landgoed Schellerberg in 1972. Marie en Hendrik Sluiter woonden in nummer 20 in de eerste jaren van hun huwelijk. Foto: J.P. de Koning / Historisch Centrum Overijssel, Collectie Overijssel, FD012966, CC BY 4.0.
Tulpen voor de mensen van Stork
Rond 1953 verhuisde het gezin naar de Assendorperlure. Daar werden nog twee kinderen geboren: dochter Aly en zoon Bert.
Wie nu door Hanzeland rijdt, kan zich nauwelijks voorstellen hoe landelijk het daar destijds was. Boerderijen, weilanden en tuinderijen bepaalden het beeld.
“We verbouwden vroeger tulpen, mooi in de knop, en chrysanten.”, vertelt Marie.
En de klandizie kwam vanzelf langs.
“Als om vier uur ’s middags de mensen van Stork naar huis gingen, kwamen ze allemaal even een bloemetje halen voor thuis.”
Stork was destijds een grote fabriek bij het spoor.
Maar Marie verkocht meer dan bloemen.
“Ik ging ook wel venten op de Assendorperlure met aardappelen.”
Daarnaast werden groente en fruit verkocht en hield het gezin ongeveer zes koeien en een aantal schapen.
De boerderij en bloemenkwekerij van H. Sluiter aan de Assendorperlure 32-34 in 1975. Op het bord worden snijbloemen en pot- en perkplanten aangeboden. Foto: J.P. de Koning / Historisch Centrum Overijssel, Collectie Overijssel, FD000287, CC BY 4.0.
Nu ligt hier Hanzeland
Van die oude Assendorperlure is vrijwel niets meer terug te herkennen.
De boerderij en kwekerij van de familie lagen in het gebied van het huidige Hanzeland, grofweg in de omgeving van de Bremenstraat.
Waar vroeger bloemen werden gekweekt, aardappelen werden verkocht en koeien liepen, staan nu kantoren, woningen en andere bebouwing.
Toen de Assendorperlure in de jaren negentig plaats moest maken voor nieuwbouw, verhuisden Marie en Hendrik naar de Jofferenlaan in Zwolle-Zuid.
Ook daar bleven ze actief. Er werden nog jarenlang eieren en aardappelen verkocht. Die aardappelen moesten uit de polder komen. Weer of geen weer: het werk ging gewoon door.
Op de fiets naar de Grebbeberg
Veel vakanties waren er vroeger niet.
“Dat was iets van later”, vertelt Marie.
Toen ze verkering had met Hendrik, maakten ze wel een tocht die zelfs vandaag de dag behoorlijk ambitieus klinkt. Ze fietsten vanuit Zwolle helemaal naar de Grebbeberg bij Rhenen en vervolgens dezelfde dag weer terug. Dat is zo’n 85 kilometer heen en 85 terug.
Later kwamen er af en toe korte vakanties.
Zo verbleven ze eens een midweek in een huisje in Simpelveld in Limburg. Vanuit daar maakten ze met de bus een dagtocht naar Parijs.
Maar veel van Nederland zag Marie uiteindelijk vanuit de auto.
Op haar vijftigste nog rijles
Want Marie besloot op haar vijftigste dat het tijd werd om haar rijbewijs te halen.
Dat lukte niet meteen.
“Ik heb er drie keer over gedaan.”
Daarna gingen zij en haar man graag toeren. Eerst richting Friesland, later verder weg. Over de Afsluitdijk bijvoorbeeld, om vervolgens rond het IJsselmeer weer terug naar Zwolle te rijden.
Zo heeft ze naar eigen zeggen bijna heel Nederland gezien.
Zelf rijdt Marie inmiddels niet meer.
Maar het toeren is gebleven.
Iedere zaterdag gaat ze nog met haar zoon op stap. Bijvoorbeeld richting de bossen.
Om acht uur is bijna niemand wakker
Haar dag begint tegenwoordig iets later dan vroeger.
Geen vier uur meer.
“Om acht uur.”
Maar zelfs dan is het volgens Marie in woonzorgcentrum De Venus nog rustig.
Het liefst is ze buiten. En ze probeert iedere dag te blijven bewegen. Met haar rollator maakt ze in ieder geval een rondje door de gangen en daarna gaat ze, als het kan, nog even naar buiten voor een rondje over de parkeerplaats.
Stilzitten hoort duidelijk niet bij haar.
Op zondag volgt ze via haar tablet de dienst van de Jeruzalemkerk.
Weer uitzicht op de IJssel
Hendrik overleed in 2013. In 2020 verloor Marie haar dochter Aly.
Toen ze de honderd al was gepasseerd, verhuisde ze naar haar huidige woonplek.
En daarmee kwam haar leven bijna letterlijk rond.
Vanuit haar kamer heeft Marie opnieuw uitzicht op de IJssel, dezelfde rivier die al aan het begin van haar leven zo’n grote rol speelde.
Met tien kleinkinderen en maar liefst 21 achterkleinkinderen heeft ze bovendien een grote familie om zich heen.
Het geheim van 105 jaar?
Na 105 jaar koeien melken, groenten oogsten, bloemen verkopen, fietsen, autorijden en vooral veel buiten zijn blijft natuurlijk één vraag over.
Hoe word je 105?
Marie hoeft daar niet lang over na te denken en zegt: “Altijd positief blijven.”
Wie haar deze vrijdag ziet lachen, begrijpt meteen dat ze haar eigen advies nog altijd in praktijk brengt.
105 jaar en nog altijd goedlachs: Marie Sluiter-van Olst. © RTV Focus Zwolle
