Herman Brood krijgt 25 jaar na zijn dood bijzondere erkenning: schilderij hing jarenlang bij Belastingdienst
Zwolle – Hij werd geboren aan de Fuchsiastraat in Zwolle, groeide uit tot Nederlands beroemdste rock-‘n-rollartiest en liet een kleurrijke kunstwereld achter. Maar pas 25 jaar na zijn dood krijgt Herman Brood een bijzondere officiële erkenning als schilder. Een week voor zijn tachtigste geboortedag is voor het eerst een schilderij van hem opgenomen in de kunstcollectie van het Rijk. Opvallend genoeg hing het werk jarenlang bij de Belastingdienst. En juist met die instantie had de rebelse kunstenaar een bijzondere geschiedenis.
Het schilderij werd donderdag 29 oktober 2026 gepresenteerd in Collectiecentrum Nederland in Amersfoort. Zijn weduwe Xandra Brood, dochter Lola Brood en andere familieleden waren daarbij aanwezig.
Het gaat om een titelloos acrylschilderij uit het begin van de jaren negentig, met felle gele en rode vlakken, twee figuren en de karakteristieke zwarte lijnen van Brood. Het is het eerste schilderij van de Zwolse rocklegende dat officieel deel uitmaakt van de rijkscollectie.
Een schilderij bij de Belastingdienst: toeval of typisch Brood?
De voorgeschiedenis van het schilderij is bijna net zo bijzonder als de maker zelf. Jarenlang hing het werk bij de Belastingdienst. Hoe het daar precies terechtkwam, is niet duidelijk, maar de verbinding met de fiscus roept een opmerkelijk verhaal uit het leven van Brood in herinnering.
Volgens de voormalige website van het Herman Brood Museum in Zwolle had de kunstenaar ooit een bijzondere regeling met de Belastingdienst. Zijn administratie was een chaos en geld opzijzetten voor belastingen lukte hem nauwelijks.
Op de museumwebsite werd een uitspraak van Brood aangehaald waarin hij benadrukte wel degelijk voorstander van belasting betalen te zijn. Niet de bereidheid ontbrak, maar de zelfdiscipline om er geld voor te reserveren.
Volgens het museum mocht Brood daarom kunstwerken vervaardigen als een vorm van betaling in natura. Hij zou jaarlijks enkele dagen tekeningen, schetsen en schilderijen voor de fiscus hebben gemaakt.
Of het nu erkende schilderij daadwerkelijk uit zo’n regeling afkomstig is, is niet vastgesteld. Maar de geschiedenis maakt de plek waar het jarenlang hing des te opmerkelijker.
Na de invoering van de Erfgoedwet in 2016 werden museale voorwerpen bij ministeries onder beheer van de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed gebracht. Zo kwam ook dit schilderij uiteindelijk in het collectiecentrum in Amersfoort terecht.
Maar was het eigenlijk wel een echte Herman Brood?
Voordat het schilderij officieel mocht worden opgenomen, moest eerst een lastige vraag worden beantwoord: is het daadwerkelijk door Herman Brood gemaakt?
Dat is minder vanzelfsprekend dan het lijkt. Van zijn populaire schilderijen circuleren namelijk al jaren vervalsingen. Sommige worden zelfs met certificaten aangeboden die de echtheid moeten suggereren.
Daarom schakelde de Rijksdienst Stichting Valsbrood in. Achter deze stichting staan Rob Dupré, Ronald van den Bos en Ton Leenarts, drie mannen die tijdens zijn leven nauw met Brood samenwerkten.
De stichting onderzoekt schilderijen onder meer op herkomst, techniek en artistieke kenmerken. Ook chemisch verfonderzoek behoort tot de methoden die zij gebruikt.
Na maanden onderzoek kon de Rijksdienst bevestigen dat het om een authentiek werk gaat. Het schilderij stamt uit het begin van de jaren negentig, een periode waarin Brood volop experimenteerde met materialen en technieken.
Met spuitbussen en injectiespuiten aan het werk
Een penseel was voor Herman Brood lang niet altijd genoeg. Hij gebruikte wat hij maar kon vinden om zijn ideeën op doek te krijgen. Verfrollers, spuitbussen en zelfs injectiespuiten maakten deel uit van zijn schilderpraktijk.
De conservatoren van de Rijksdienst zijn vooral enthousiast over zijn vroege werk. Daarin is volgens hen de experimenteerdrift van de kunstenaar duidelijk zichtbaar, zonder dat zijn herkenbare stijl verloren gaat.
Zijn kleurenblindheid speelde volgens de Rijksdienst bovendien een rol bij zijn voorkeur voor primaire kleuren, zoals rood, blauw en geel.
De conservatoren vergelijken zijn werkwijze met action painting, waarbij de bewegingen en handelingen van de kunstenaar onderdeel worden van het werk. Maar eigenlijk vinden ze een andere omschrijving passender: ‘rock and roll op doek’.
Van de Zwolse Fuchsiastraat naar het grote podium
Voor Zwolle is de nieuwe erkenning bijzonder. Herman Brood werd op 5 november 1946 geboren aan de Fuchsiastraat 34 in de wijk De Pierik. Daar groeide de latere rockheld op, ver verwijderd van de landelijke bekendheid die hem te wachten stond.
Als jongen ging hij naar school aan de Bagijnesingel, waar de Rijks HBS was gevestigd. Ook volgde hij lessen aan de Handelsdagschool, in het pand waar tegenwoordig stadscafé Het Refter zit.
Met zijn vader bezocht hij geregeld café Stroomberg om voetbal te kijken. Het zijn de alledaagse Zwolse plekken uit het leven van iemand die later juist beroemd zou worden om zijn allesbehalve alledaagse bestaan.
Brood ontwikkelde zich als muzikant en beeldend kunstenaar. Met Herman Brood & His Wild Romance groeide hij uit tot een van de grootste rocknamen van Nederland. Zijn muziek, optredens en onvoorspelbare persoonlijkheid maakten hem beroemd, maar ondertussen bleef hij tekenen en schilderen.
Hij overleed op 11 juli 2001 in Amsterdam, 54 jaar oud. Zijn muziek bleef voortleven, evenals zijn grote nalatenschap aan tekeningen, schilderijen en zeefdrukken.
Lola Brood, Holly Mae Brood en de nalatenschap van hun vader
Ook de familie Brood bleef in de jaren na zijn dood regelmatig in de belangstelling staan. Zijn weduwe Xandra Brood en dochters Lola Brood en Holly Mae Brood zijn bekende namen geworden voor verschillende generaties Nederlanders.
Lola Pop Brood is zelf actief als kunstenaar en houdt zich bezig met creatieve projecten. Haar jongere zus Holly Mae Brood bouwde een carrière op als actrice en presentatrice.
De opname van het schilderij in de rijkscollectie voegt een nieuw hoofdstuk toe aan de nalatenschap van hun vader. Niet zijn muziek of zijn roem als rockster staan ditmaal centraal, maar zijn betekenis als beeldend kunstenaar.
Zwolle gaf hem een eigen steeg, vlak naast zijn oude school
In zijn geboortestad verdween Herman Brood nooit helemaal uit beeld. Op 1 juni 2019 kreeg hij zelfs een eigen straatnaam: de Herman Broodsteeg, tussen de Nieuwe Markt en het Bethlehems Kerkplein.
RTV Focus Zwolle was destijds aanwezig bij de onthulling van de straatnaambordjes door Xandra Brood en de dochters van Herman.
Het initiatief was mede te danken aan Ivo de Lange, een vriend van Brood en oprichter van het Herman Brood Museum in Zwolle. Hij had zich jarenlang ingezet voor een straatnaam.
Ook Johan Derksen speelde een rol. Tijdens een benefietconcert voor het museum pleitte hij voor een Herman Broodlaan. Uiteindelijk werd gekozen voor een smalle steeg, op een plek met een persoonlijke geschiedenis.
De steeg ligt namelijk bij Het Refter, de voormalige Handelsdagschool waar Brood zelf onderwijs volgde.
Op het straatnaambord staat behalve zijn naam ook zijn geboorte- en sterfdatum, met de aanduiding ‘rockartiest en kunstenaar’. Precies die laatste erkenning krijgt nu opnieuw aandacht vanuit het Rijk.
Lees ook: Zwolle is een Herman Broodsteeg rijker – ons verslag van de onthulling in 2019.
Zelfs op de bouwhekken rond de Grote Kerk verscheen zijn gezicht
Brood liet ook op andere manieren zijn sporen na in het Zwolse straatbeeld. Zo verscheen op de tijdelijke bouwhekken rondom de Grote Kerk een groot graffitikunstwerk met zijn portret.
Op de muurschildering stond de tekst ‘Ook dit feestje gaat voorbij’, met een verwijzing naar Brood. RTV Focus Zwolle legde het tijdelijke kunstwerk destijds vast.
Het was geen werk van Herman zelf, maar een eerbetoon aan de man die kunst en rock-‘n-roll met elkaar wist te verbinden.
Een eigen Herman Brood Museum, maar niet meer in Zwolle
Misschien was het bekendste Zwolse eerbetoon wel het Herman Brood Museum & Experience aan de Blijmarkt. Het museum opende in april 2017 en was jarenlang dé plek waar fans schilderijen, tekeningen en persoonlijke spullen van hun idool konden bekijken.
Oprichter Ivo de Lange kende Brood persoonlijk en werkte veel met hem samen. In Zwolle ontstonden in de loop der jaren tal van schilderijen en zeefdrukken, onder meer bij zijn kunstuitleen en galerie.
Het museum trok bezoekers uit binnen- en buitenland. Niet alleen de kunst was er te zien, maar ook brieven, kleding, foto’s, gebruiksvoorwerpen en spullen uit het leven van de rockster.
Op 30 maart 2025 sloot het museum definitief de deuren. De exploitatie bleek financieel niet langer haalbaar. Voor Zwolle betekende dat het verdwijnen van een bijzondere culturele attractie, gewijd aan een van de bekendste inwoners die de stad ooit heeft voortgebracht.
Een groot deel van de persoonlijke museumcollectie werd overgenomen door Museum RockArt in Hoek van Holland. Ook bleef een deel van de kunst van Brood in zijn geboortestad beschikbaar.
Bij IQ Kunstuitleen & Galerie aan de Marsweg 42 in Zwolle zijn tegenwoordig weer originele schilderijen, zeefdrukken en andere werken te bekijken.
Nu tussen 119.000 kunst- en erfgoedobjecten van het Rijk
De Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed beheert ongeveer 119.000 kunst- en erfgoedobjecten. Ongeveer een derde is uitgeleend aan musea, culturele instellingen, ministeries, ambassades en andere overheden. De overige werken worden in depot bewaard en kunnen eveneens worden uitgeleend.
Het schilderij van Herman Brood maakt nu officieel deel uit van die collectie. Dat betekent niet dat het automatisch in het Rijksmuseum in Amsterdam komt te hangen. Het werk wordt beheerd door de Rijksdienst voor het Cultureel Erfgoed.
Het is een opmerkelijk nieuw hoofdstuk voor een kunstenaar die tijdens zijn leven vooral bekendstond als ongrijpbare rockster, maar nu ook vanuit de overheid erkenning krijgt voor zijn schilderkunst.
Ook zijn naam rijdt nog altijd mee op het spoor
Zijn naam leeft niet alleen voort in schilderijen, een Zwolse steeg en de muziekgeschiedenis. Ook een trein kreeg de naam Herman Brood, compleet met afbeeldingen die verwijzen naar zijn muzikale carrière.
Een bijzonder verjaardagscadeau dat hij zelf niet meer kan meemaken
Op donderdag 5 november 2026 zou Herman Brood tachtig jaar zijn geworden. Het is dan precies tachtig jaar geleden dat hij in Zwolle ter wereld kwam.
Zijn muziek wordt nog altijd gedraaid, zijn schilderijen worden verzameld en zijn levensverhaal spreekt nieuwe generaties aan.
Nu krijgt ook een van zijn kunstwerken een officiële plaats in de rijkscollectie. Een schilderij dat jarenlang bij de Belastingdienst hing, eerst op echtheid moest worden onderzocht en uiteindelijk toch een bijzondere bestemming kreeg.
Voor de jongen uit de Fuchsiastraat is het een postuum eerbetoon. En voor Zwolle opnieuw een herinnering aan de veelzijdigheid van de man die zijn leven lang muzikant én kunstenaar bleef.
