Bloedige abortusbeelden zijn druppel voor horeca op Grote Markt: ‘Dan stuur ik de gemeente de rekening’

Zwolle – Bloedige anti-abortusbeelden pal naast een terras, straatpredikers met luidsprekers en personeel dat volgens horecaondernemer Carine Wiersma wordt uitgescholden. Op de Grote Markt in Zwolle is de maat vol. De eigenaresse van Maxim’s en Vito’s dreigt de gemeente nu een rekening te sturen voor de omzet die ze zegt mis te lopen. Burgemeester Peter Snijders gaat op korte termijn met de betogers in gesprek.

De anti-abortusactie van afgelopen zaterdag was voor Wiersma de druppel. Grote, expliciete afbeeldingen stonden pal aan de rand van haar terras. Politieagenten, handhavers en voorbijgangers keken volgens haar vol afschuw toe, maar de actie mocht doorgaan.

„Serieus? Is dit niet een grens te ver?”, vroeg ze maandagavond tijdens de raadsvergadering. „En u laat ze gewoon staan?”

‘Gay mensen moeten naar de hel’

Het incident staat volgens Wiersma niet op zichzelf. De ondernemer, die Maxim’s en Vito’s aan de Grote Markt runt, zegt al zeker twee jaar last te hebben van demonstraties en evangelisten rond haar terrassen.

Daarbij zou het allang niet meer alleen gaan om rustig verkondigen van een geloofsovertuiging. Personeelsleden in korte rokjes zouden worden uitgescholden en voorbijgangers krijgen volgens haar teksten naar het hoofd als: „Gay mensen moeten naar de hel” en „Abortus is moorden”.

„De boodschap wordt opgedrongen”, zei Wiersma. „Belangstellenden zie ik niet. Geïrriteerde voorbijgangers en ontevreden gasten op mijn terras volop.”

Ze schetste in de raad een week waarin op maandag klimaatactivisten met geluidsversterking op het plein staan, op dinsdag evangelisten en op donderdag opnieuw predikers met luidsprekers. Op vrijdag en zaterdag verschijnt volgens haar bovendien geregeld een evangelist met een groot kruis.

 

Terras loopt leeg

Voor Wiersma zijn de gevolgen direct zichtbaar. Zodra de versterkte boodschap over het plein schalt, zouden gasten vertrekken. Ook kinderen op het terras krijgen de teksten ongevraagd mee.

„Twee jaar lang gemiddeld vier keer in de week ons terras zien leeglopen, dat ga ik echt niet nog een jaar aanzien”, waarschuwde ze.

Als de gemeente geen oplossing vindt, overweegt ze de schade anders aan te pakken. „Dan kan ik niet anders dan de rekening presenteren voor de omzetderving door uw toegestane demonstraties.”

Wiersma voelt zich tot nu toe nauwelijks gehoord. Volgens haar wordt ze door de gemeente verwezen naar handhaving, terwijl handhavers op hun beurt weinig kunnen doen zolang een actie juridisch binnen de grenzen blijft.

Politie vroeg actievoerder te stoppen

Dat gebeurde ook zaterdag. Naar aanleiding van meldingen bij de politie kwamen agenten naar de Grote Markt. Zij namen contact op met de hulpofficier van justitie om te beoordelen of de expliciete afbeeldingen strafbaar waren en of de betoging kon worden beëindigd.

De conclusie was dat er geen juridische grond bestond om in te grijpen. De politie vroeg de actievoerder vervolgens vrijwillig om te stoppen. Die weigerde en ging volgens het college nog ongeveer een half uur door.

Zelfs de bloedige afbeeldingen gingen volgens de hulpofficier niet ver genoeg om de burgemeester een aanwijzing te laten geven of de betoging te laten beëindigen.

Bij de afdeling toezicht en handhaving van de gemeente waren geen meldingen over de actie binnengekomen. Bij de politie wel. De actie zelf was vooraf bij de gemeente aangekondigd, maar burgemeester Snijders was er persoonlijk niet van op de hoogte.

Vier partijen trekken grens

D66, VVD, Swollwacht en Stadspartij Zwolle trokken maandag gezamenlijk aan de bel. Volgens de vier partijen is een grens bereikt en moet de intimidatie in de binnenstad stoppen.

„Iedereen in de stad moet zich veilig voelen om naar de markt te gaan of te winkelen”, stelden de fracties. „En zeker jonge kinderen. Net zoals ondernemers gewoon hun klanten moeten kunnen ontvangen.”

De partijen wilden van de burgemeester weten waar demonstreren stopt en intimidatie begint. Ook vroegen zij welke mogelijkheden er zijn om in te grijpen wanneer de openbare orde of veiligheid in gevaar komt.

College reageert geschokt

Burgemeester Peter Snijders was maandagavond afwezig. Wethouder Anja Roelfs beantwoordde de vragen daarom namens hem. Zij liet weten dat zowel de burgemeester als het voltallige college „met afschuw en schok” naar de beelden heeft gekeken.

Juridisch is de speelruimte echter klein. Een betoging kan niet worden beëindigd omdat de boodschap als kwetsend, smakeloos of schokkend wordt ervaren. Ingrijpen kan onder meer wanneer de volksgezondheid, het verkeer of de openbare orde in gevaar komt, of wanneer een strafbaar feit wordt gepleegd. Volgens de hulpofficier van justitie was daarvan zaterdag geen sprake.

Moreel is die grens volgens het stadsbestuur wél overschreden.

„Van enig respect is gewoon geen sprake meer geweest”, zei Roelfs namens de burgemeester. „Dit willen wij niet, hier in Zwolle. Het past ook niet in onze stad, dit soort praktijken.”

VVD-raadslid Niels Tol vroeg waarom zulke expliciete afbeeldingen juridisch hetzelfde worden behandeld als gewone teksten op een demonstratiebord. Ook die vraag was volgens Roelfs aan de hulpofficier voorgelegd. De uitkomst bleef hetzelfde: de beelden boden onvoldoende grond om de betoging te beëindigen.

Burgemeester gaat praten met betogers

Snijders wil op korte termijn met de betrokken betogers in gesprek. Om welke personen of organisaties het precies gaat, werd tijdens de raadsvergadering niet bekendgemaakt.

De burgemeester kan hun boodschap niet zomaar verbieden, maar wil hen wel aanspreken op de manier waarop zij die in de binnenstad uitdragen. De gemeenteraad krijgt naar verwachting een terugkoppeling van dat gesprek.

Of Snijders daarnaast ook met Wiersma en andere getroffen ondernemers gaat praten, is nog niet toegezegd. Die vraag wordt aan hem voorgelegd.

Wiersma zelf ziet één mogelijke uitweg: laat predikers hun boodschap verkondigen op een plek waar mensen bewust naartoe kunnen gaan om ernaar te luisteren.

„Natuurlijk mogen ze hun mening uiten, daar ben ik niet op tegen”, zei ze. „Maar zet het ergens op een plein neer waar mensen naartoe kunnen komen die het graag willen horen. Nu is het opdringerig.”

Al langer onrust over straatpredikers

De onrust over straatpredikers speelt al langer in Zwolle. Eerder dit jaar bleek dat het aantal evangelisaties bijna was verdubbeld. Horecaondernemers en vertegenwoordigers van COC Zwolle vertelden toen over het uitschelden en aanklampen van voorbijgangers en over jonge lhbti’ers die zich niet altijd meer veilig voelen in de binnenstad.

Burgemeester Snijders erkende destijds al dat hij baalde van de situatie, maar wees ook toen op de ingewikkelde juridische positie van de gemeente. Evangelisatie valt onder de vrijheid van godsdienst en meningsuiting. Zonder concrete overtredingen, aangiften of bruikbare beelden is handhaven moeilijk.

Lees hier het eerdere verhaal over de onrust rond straatpredikers in Zwolle.

Na de actie van zaterdag is de spanning verder opgelopen. Waar de gemeente juridisch geen rode lijn zag, hebben Wiersma en vier raadsfracties die lijn inmiddels wel getrokken.