Ze loopt over de Grote Markt… en wordt uitgescholden: straatpredikers zetten Zwolle op scherp

Een meisje van 17 werkt op een terras in de Zwolse binnenstad. Ze draagt een rokje. Dan klinkt het vanaf de Grote Markt: “Hoer.” Even later: “Homo’s gaan naar de hel.” Mensen lopen door, kijken naar de grond. Ondernemers zien hun terras leeglopen. Jongeren van het COC durven soms niet meer zonder om te kijken door de stad te lopen.

Wat voor de één vrijheid van godsdienst is, voelt voor de ander als pure straatintimidatie. En precies daar botst Zwolle nu keihard op zijn eigen grondrechten.

De sfeer in de binnenstad is veranderd

Volgens het college is het aantal evangelisaties dit jaar bijna verdubbeld. Tegelijk zijn ook de klachten toegenomen. Niet zozeer in aantallen, maar vooral in hevigheid. Horecaondernemers trekken aan de bel, raadsleden stellen vragen, er is media-aandacht en zelfs sprake van tegendemonstraties. Boa’s spreken van “onrust in de stad”.

Toch blijkt uit dezelfde raadsbrief dat de gemeente vrijwel geen middelen heeft om in te grijpen.

“Ik kijk soms over mijn schouder of ik hier nog wel kan lopen”

Tijdens het debat sprak Helene Rompelman, voorzitter van COC Zwolle, de raad toe. Haar woorden kwamen binnen.

Ze vertelde dat jongeren van het COC zich onveilig voelen in de binnenstad. Dat mensen bang worden. Dat ze zelf soms over haar schouder kijkt als ze door de stad loopt.

Volgens haar is hier meer aan de hand dan alleen overlast. Ze wijst op artikelen uit het Wetboek van Strafrecht die groepsbelediging en het aanzetten tot haat verbieden.

“De vraag is niet of het college kan optreden. De vraag is of wij accepteren dat inwoners zich onveilig voelen terwijl de wet bescherming biedt.”

Raad: “Dit is geen prediken, dit is intimideren”

In de raad klonken harde woorden. De VVD sprak over “zeepkist-belediging”. Swollwacht noemde het ronduit straatintimidatie: vastpakken, aanklampen, uitschelden van LHBTQ+-personen en minderjarige meisjes. Meerdere fracties vroegen zich hardop af waarom hier niet zichtbaar wordt gehandhaafd.

Swollwacht had eerder al artikel 45-vragen gesteld over de overlast en de balans tussen demonstratierecht en leefbaarheid in de binnenstad.

Burgemeester: “Ik baal hier ook van”

Burgemeester Peter Snijders sprak opvallend open over zijn worsteling.

“Ik baal er ook van hoe dit in de stad loopt. Ik loop daar zelf ook. Maar juridisch is dit buitengewoon ingewikkeld.”

De evangelisaties vallen onder de Wet openbare manifestaties en daarmee onder de vrijheid van godsdienst. De burgemeester móét deze manifestaties beschermen en faciliteren. Beperkingen mogen alleen als er gevaar is voor gezondheid, verkeer of wanordelijkheden — en dat moet juridisch hard te maken zijn.

Zelfs een vaste plek aanwijzen buiten het centrum mag niet, als de predikers zeggen dat hun doelgroep juist het winkelend publiek is.

Het wrange: politie ziet het niet, slachtoffers voelen het wel

Boa’s en politie hebben de zware uitingen waarover wordt gesproken zelf nog niet kunnen vaststellen. In rondgaande filmpjes zijn die uitspraken volgens hen niet te horen.

Daardoor ontstaat een pijnlijk gat: inwoners voelen zich geïntimideerd, maar zonder aangifte en bewijs is optreden vrijwel onmogelijk.

De burgemeester riep inwoners op om aangifte te doen en beelden te verzamelen. Tegelijk erkende hij dat dit voor veel mensen een hoge drempel is.

Gesprek met predikers moet nog plaatsvinden

In de beantwoording van de vragen staat dat de burgemeester bereid is om met bewoners, ondernemers, het COC en de straatpredikers in gesprek te gaan over omgangsvormen. Maar uit de inspraak van het COC bleek dat zo’n gesprek volgens hen nog niet heeft plaatsgevonden.

Motie in de maak: Zwolle wil hardere aanpak

Swollwacht kondigde een motie aan waarin wordt gepleit voor zichtbare en consequente handhaving, actief overleg met het Openbaar Ministerie en het mogelijk aansluiten bij landelijke pilots rond de aanpak van straatintimidatie.

“Op de zero-emissiezone kan wél gehandhaafd worden, maar hier niet? Dat snappen mensen niet meer,” Silvia Bruggenkamp – Swollwacht

 

Het recht van de één mag nooit ondergeschikt worden gemaakt aan het recht van de ander

De woorden van het COC vatten het debat misschien wel het beste samen: “Het recht van de één mag nooit ondergeschikt worden gemaakt aan het recht van de ander.”

En precies dáár wringt het nu in Zwolle.

Tussen keurige grondrechten op papier en de harde werkelijkheid op de Grote Markt, waar mensen worden uitgescholden, vastgegrepen en publiekelijk vernederd — terwijl de wet dit onder de noemer vrijheid moet beschermen.