Papoea-verhaal klinkt door bij herdenking in Zwolle: ‘Mijn land is geen leeg land’
Zwolle – „Papua is voor mij familie. Papua is herinnering. Papua is cultuur. Papua is mijn geschiedenis.” Met die persoonlijke woorden bracht Louisa Syrimeng-Ovides zaterdagavond een bijzonder Papoea-verhaal naar de herdenking van 15 augustus in Park Eekhout. Terwijl de regen soms met bakken naar beneden kwam, stond Zwolle stil bij de slachtoffers van oorlog, bezetting en geweld in voormalig Nederlands-Indië en Oost-Azië.
Voor Syrimeng-Ovides heeft juist 15 augustus een dubbele betekenis. Op die datum kwam in 1945 door de capitulatie van Japan een einde aan de Tweede Wereldoorlog in Azië. Maar precies zeventien jaar later, op 15 augustus 1962, werd het New York Agreement gesloten over de toekomst van Nederlands-Nieuw-Guinea.
Voor haar familie was dat geen geschiedenis uit een schoolboek. Haar ouders kwamen uit Papoea en verlieten uiteindelijk hun geboorteland.
‘Je neemt het mee’
„Een geboorteland verlaten betekent echter niet dat je ook werkelijk alles achterlaat”, vertelde Syrimeng-Ovides. „Je neemt het mee. In je herinneringen, in je verhalen, in je kunst en in je kinderen.”
Haar vader Justines Ovide diende als militair in het Papoea Vrijwilligers Korps (PVK). Volgens zijn dochter diende hij onder twee vlaggen: de Nederlandse vlag en de Morgenster van West-Papoea. Het motto van het korps, Persevero, betekent volharden, doorgaan en niet opgeven.
Die woorden lopen als een rode draad door het leven van zijn dochter. Syrimeng-Ovides werd in 1976 in Groningen geboren en werkt onder meer als grafisch vormgever, kunstenares, auteur en verhalenverteller.
„Waar mijn vader zijn wereld met potlood en penseel vastlegde, probeer ik vandaag op mijn eigen manier verhalen door te geven.”
Louisa Syrimeng-Ovides vertelt in Park Eekhout over haar Papoea-ouders en de geschiedenis van West-Papoea.
Geen afgesloten hoofdstuk
Syrimeng-Ovides keek tijdens haar toespraak niet alleen terug. Volgens haar is de geschiedenis voor Papoea’s geen afgesloten hoofdstuk. Ze sprak over zorgen over onder meer mensenrechten, landrechten, ontbossing en de toekomst van de bevolking.
„Papua is geen leeg land”, zei ze. „Het is een land van mensen, van voorouders, van gemeenschappen en van cultuur.”
Daarbij benadrukte ze niet voor iedereen te spreken. „Ik spreek vandaag niet namens iedere Papua, maar ik spreek wel als dochter van Papua’s vader en moeder.” Haar oproep: „Luister naar de mensen die er wonen. Respecteer hun land, respecteer hun waardigheid.”
Bezoekers zoeken onder paraplu’s beschutting tegen de regen tijdens de herdenking in Park Eekhout.
Jongen belandt op Schiphol
Ook burgemeester Peter Snijders stond uitgebreid stil bij de geschiedenis van de Papoea’s. Hij vertelde het verhaal van Victor Kajibo, die in 1962 als jongen op school zat toen plotseling een auto voorreed. Hij en zijn zus moesten instappen. Zonder afscheid te nemen en zonder hun spullen mee te kunnen nemen.
De reis eindigde op Schiphol.
Voor zijn vertrek had de jongen een trainingspak gekregen tegen de Nederlandse kou. Wat kou eigenlijk was, kon hij zich volgens Snijders nauwelijks voorstellen. Tot hij de vliegtuigtrap afliep.
Voor de burgemeester laat zo’n herinnering zien hoe grote historische gebeurtenissen diep kunnen ingrijpen in individuele levens.
Burgemeester Peter Snijders en Martijn Dadema, gedeputeerde Provincie Overijssel tijdens de herdenking bij het Indië- en Nieuw-Guineamonument in Park Eekhout.
Steeds minder ooggetuigen
Het thema van de herdenking was dit jaar De geschiedenis leren begrijpen. Voorzitter Dayenne Beroeatwarin, zelf derde generatie Molukker in Zwolle, wees erop dat steeds minder mensen die deze geschiedenis zelf hebben meegemaakt hun verhaal nog kunnen vertellen.
„Wij zijn de generatie die de herinnering verder draagt”, zei ze. Niet alleen tijdens herdenkingen, maar volgens haar ook thuis aan tafel, in de klas en in gesprekken met kinderen en kleinkinderen.
Burgemeester Snijders verwoordde hetzelfde vanuit een andere invalshoek: „Oorlogen eindigen op een datum. Maar voor mensen eindigen ze vaak veel later of zelfs nooit.”
Militairen tijdens de plechtigheid in Park Eekhout.
81 jaar na einde oorlog
Op 15 augustus wordt in Nederland het definitieve einde van de Tweede Wereldoorlog voor het Koninkrijk der Nederlanden herdacht. Japan capituleerde op 15 augustus 1945. In Zwolle vond de herdenking plaats bij het Indië- en Nieuw-Guineamonument in Park Eekhout.
Burgemeester Snijders en loco-commissaris van de Koning Martijn Dadema legden namens het openbaar bestuur een krans. Ook werd een minuut stilte gehouden.
Syrimeng-Ovides legde een krans ter nagedachtenis aan haar vader en moeder en aan de andere slachtoffers die tijdens de plechtigheid werden herdacht.
Ze eindigde waar haar verhaal begon: bij Papoea en bij het motto dat haar vader als militair droeg.
„Persevero. Ik volhard. Ik blijf herinneren, ik blijf vertellen. Ik blijf mijn vader en moeder hun verhaal dragen en ik geef niet op.”
