Zwolle bouwt aan toekomstbestendige dijken: ‘We versterken niet voor nu, maar voor over honderd jaar’
Zwolle – Wie op een zomerse zaterdag aan boord stapt van een rondvaart over de Zwolse wateren, verwacht wellicht een ontspannen tocht langs stadsgezichten en natuur. Maar op deze Dag van de Bouw in Zwolle werd het uitzicht tijdens het boottochtje bepaald door damwanden, bouwkranen en zanddepots. De rondvaart, die gratis was voor bezoekers van de open dag, voerde langs het grootschalige project Stadsdijken Zwolle, onderdeel van het landelijke Hoogwaterbeschermingsprogramma. ‘Gids’ en projectmanager Rick Lormans van DuraVermeer legde onderweg uit waarom juist hier één van de meest complexe dijkversterkingen van Nederland plaatsvindt.
Dijken bouwen in de stad vraagt om puzzelen
Zwolle kent drie verschillende gebieden waar de dijk wordt versterkt: industrieterrein, dichtbebouwde woonwijken en open landelijk gebied. “Maar allemaal kampen ze met hetzelfde probleem: gebrek aan ruimte,” aldus Lormans. “Het vraagt veel creativiteit om een dijk te bouwen op plekken waar eigenlijk geen plek ís. We moeten zorgen dat de stad blijft functioneren, de industrie bereikbaar blijft én de veiligheid gewaarborgd wordt.”
De technische uitdaging zit hem niet alleen in het eindresultaat, maar vooral in de uitvoerbaarheid. De bouwlogistiek is leidend geworden. “Hoe bouwen we, waarmee, en in welk tempo – dat bepaalt uiteindelijk het ontwerp.”
Geen ramp, toch miljardeninvestering
Wat het project bijzonder maakt, is dat het niet wordt aangelegd als reactie op een ramp. “Er is geen dijkdoorbraak geweest,” zegt Lormans. “We versterken uit voorzorg. Voor een toekomst waarin het water vaker en sneller stijgt. We ontwerpen niet voor vandaag, maar voor de komende honderd jaar.”
De dijk als achtertuin
In sommige buurten krijgt de dijk zelfs een dubbele functie. In Holtenbroek werd een dijkglijbaan aangelegd en is de groene kering ingericht als verblijfsruimte. “Voor bewoners is het hun achtertuin geworden,” vertelt Lormans. “Er zijn tribunes aangelegd voor kleine evenementen. De dijk is niet alleen functioneel, maar ook sociaal van betekenis.”
Ruimte in het buitengebied blijkt relatief
Opvallend genoeg bleek het buitengebied niet altijd eenvoudiger. Natura 2000-regels maakten het daar lastig om materiaal op te slaan of te verplaatsen. “Je zou denken: daar is plek zat. Maar juist daar konden we nauwelijks uitwijken zonder ecologische schade te veroorzaken.”
Elektrisch bouwen: zwaar werk zonder uitstoot
Een bijzonder technisch hoogtepunt: buispalen van 23 meter lang en 24 ton zwaar werden volledig elektrisch geplaatst. “We werkten met een batterijcontainer ter grootte van tien Tesla’s,” aldus Lormans. “Zwaar werk, maar zonder uitstoot. Voor ons een pilot, voor de sector mogelijk de toekomst.”
Samenwerking boven klassieke aannemerij
Het waterschap koos bewust voor een vernieuwende aanpak. Geen kant-en-klaar bestek met prijsopgave, maar een gedeelde ontwerp- en uitvoeringsfase. “Alle keuzes zijn samen gemaakt. Iedereen weet waar hij aan toe is.”
Gras als wapen tegen het water
Tot slot benadrukt Lormans iets wat menigeen verbaast: “Een dijk is pas een dijk als de grasmat goed is.” De wortels verankeren de klei en zorgen voor stevigheid. Er wordt gewerkt met kruidenrijke mengsels om biodiversiteit te stimuleren. “Het is méér dan een strook gras, het is de huid van de dijk.”
