Nieuw Zuthem schrappen, méér huizen bij Berkum: Stadspartij richt vizier op ‘watergebied’ Vechtpoort 2
Zwolle – Geen miljoenenwijk verder uittekenen aan de zuidkant van Zwolle, maar juist méér ruimte zoeken voor woningbouw bij Berkum. Stadspartij Zwolle wil een opvallende draai maken in de grote woningbouwplannen van de stad. De partij wil stoppen met de verdere uitwerking van Nieuw Zuthem en tegelijk onderzoeken of ook in Vechtpoort 2 woningen kunnen komen. Dat gebied is nu juist vooral bedoeld om water op te vangen.
Maandagavond legt fractievoorzitter Peter Pot daarvoor een motie voor aan de gemeenteraad. Daarin vraagt Stadspartij om Vechtpoort 1 en Vechtpoort 2 voortaan als één groot ontwikkelgebied te bekijken voor woningbouw, waterberging, groen en klimaatadaptatie.
Dat klinkt technisch, maar de gevolgen kunnen groot zijn. Vechtpoort 1 is al aangewezen voor ongeveer 1.500 tot 3.000 woningen. Vechtpoort 2 is tot nu toe juist géén locatie voor grootschalige woningbouw.
Van watergebied naar woningbouw?
Vechtpoort 1 ligt ten oosten van Berkum, richting Herfte. Het gebied is al langer nadrukkelijk in beeld als nieuwe uitbreidingslocatie van Zwolle.
Vechtpoort 2 ligt daar direct naast, verder richting Herfte en het buitengebied. Daar ziet de gemeente nu vooral een andere functie: waterberging.
Het gebied ligt laag en moet bij extreme regenval een belangrijke rol kunnen spelen in het regionale watersysteem. In de huidige plannen staat daarom dat Vechtpoort 2 primair bedoeld is voor waterretentie en een groenblauw netwerk. Alleen kleinschalige woningbouw is er eventueel denkbaar, zolang die ondergeschikt blijft aan de wateropgave.
Stadspartij Zwolle wil dat uitgangspunt nu oprekken.
‘Veel meer mogelijkheden’
Het idee kwam eerder deze maand al uitgebreid ter sprake in de gemeenteraad.
Tijdens het debat over Vechtrand en Nieuw Zuthem op 5 oktober zei Pot dat volgens zijn partij niet alleen naar Vechtpoort 1 moet worden gekeken.
“Wij vinden dat het hele gebied in ogenschouw genomen moet worden. Vechtpoort 1 en Vechtpoort 2”, zei hij.
Volgens Pot maakt waterrobuust bouwen het mogelijk om woningen en waterberging slimmer over beide gebieden te verdelen.
“Als je het gebied groter maakt door waterrobuust bouwen te integreren, dan heb je ook meer mogelijkheden om te spelen met de aantallen en de plekken waar je de woningen neerzet.”
Daarmee zou volgens hem ook meer ruimte ontstaan om belangrijke groenstructuren te behouden.
Gemeente bezit veel grond in Vechtpoort 2
Er zit nog een tweede reden achter het voorstel: grond.
In Vechtpoort 1 bezit de gemeente Zwolle slechts een beperkt gedeelte van de grond. Projectontwikkelaars hebben daar juist stevige grondposities.
In Vechtpoort 2 is de situatie vrijwel omgekeerd. Volgens Stadspartij heeft de gemeente daar het overgrote deel van de grond zelf in bezit.
Door Vechtpoort 1 en 2 samen te voegen tot één ontwikkelgebied krijgt Zwolle volgens Pot daardoor een veel sterkere positie tegenover commerciële ontwikkelaars.
De motie stelt zelfs dat er “vele woningen extra” kunnen worden gebouwd wanneer beide Vechtpoorten gecombineerd worden.
‘Wat gebeurt hier nou weer?’
Het voorstel zorgde tijdens het eerdere raadsdebat direct voor verbazing.
Debbie Mathijsen van de Partij voor de Dieren wees erop dat grootschalige woningbouw in Vechtpoort 2 helemaal geen onderdeel is van het huidige uitgangspunt.
“Wat gebeurt hier nou weer?”, vroeg ze tijdens het interruptiedebat.
Pot maakte daarop duidelijk dat Stadspartij bewust verder wilde gaan dan de bestaande plannen.
“Wij brengen nieuwe dingen in”, zei hij.
Dat nieuwe idee ligt maandag dus daadwerkelijk op tafel.
Waarom niet verder met Nieuw Zuthem?
Daar staat een tweede politieke keuze tegenover.
Stadspartij Zwolle wil juist niet verder met de ontwikkeling van Nieuw Zuthem, de mogelijke nieuwe woonwijk ten zuiden van Zwolle-Zuid.
Volgens de partij probeert Zwolle zich anders aan twee enorme uitbreidingslocaties tegelijk te vertillen. Pot pleitte tijdens het eerdere debat daarom al voor een harde keuze: zet geld, ambtelijke capaciteit en politieke aandacht in op Vechtrand.
Nieuw Zuthem kent bovendien een aantal forse obstakels.
Alleen al voor het maken van de gebiedsvisie vraagt het college 740.000 euro. Voor Vechtrand gaat het om 880.000 euro.
Daarbovenop bleek deze maand dat de voorbereidingen voor beide gebieden samen al 240.000 euro duurder uitvallen dan eerder gedacht. De gemeente noemt onder meer de langere doorlooptijd en het intensievere participatietraject als oorzaken.
Hoogspanningsmasten dwars door nieuwe wijk
Ook fysiek is Nieuw Zuthem geen eenvoudige plek om duizenden huizen neer te zetten.
Dwars door het gebied lopen twee bovengrondse hoogspanningsverbindingen van 110 kilovolt.
De gemeente noemt die zelf een “significante planologische belemmering” voor woningbouw. Om de beoogde 2.000 tot 3.000 woningen daadwerkelijk te kunnen bouwen, is volgens de startnotitie verplaatsing van de hoogspanningstracés noodzakelijk.
TenneT en Enexis moeten daar bovendien aan meewerken.
Bewoners zitten al in onzekerheid
En Nieuw Zuthem is geen leeg weiland.
In het gebied staan woningen en agrarische bedrijven. Ook liggen er camping ’t Hofje van Hoog-Zuthem, de Golftuin, recreatieve routes en het nieuwe landgoed Herkulosche Esch.
Bewoners en ondernemers lieten tijdens het raadsdebat duidelijk merken wat de plannen met hen doen.
De gemeente heeft een voorkeursrecht gevestigd op gronden in het gebied. Daardoor kunnen eigenaren hun grond niet zomaar aan iemand anders verkopen.
Een bewoonster vertelde de raad dat mensen daardoor investeringen uitstellen en onzeker zijn over hun huis, bedrijf en toekomst.
“Er hangt wel een donkere wolk boven”, zei ze over haar eigen woonsituatie.
Haar grootste vraag was simpel: waarom eigenlijk Nieuw Zuthem?
Jarenlang geen paar huizen, nu duizenden?
Daarbij wees zij op een opvallende voorgeschiedenis.
Voor haar locatie aan de Harculose Esweg liep ongeveer vijftien jaar een procedure. Tijdens dat traject werd volgens haar meerdere keren gevraagd of daar enkele extra woningen mochten worden gebouwd.
Dat wees de gemeente af omdat het niet binnen het beleid en de ruimtelijke uitgangspunten zou passen.
Nu onderzoekt dezelfde gemeente op vrijwel dezelfde plek een wijk met duizenden woningen.
“Daarom vinden wij het moeilijk te begrijpen dat de gemeente nu wel ruimte ziet voor een nieuwe woonwijk met duizenden woningen op dezelfde locatie”, zei ze tegen de raad.
Stadspartij: kies nu voor Vechtrand
Voor Stadspartij is dat allemaal reden om de knoop door te hakken.
De partij wees er eerder al op dat in het coalitieakkoord is afgesproken om één van beide grote uitbreidingslocaties versneld te ontwikkelen, met een voorkeur voor Vechtrand.
Volgens Pot heeft het daarom weinig zin om tegelijkertijd grote bedragen te blijven steken in Nieuw Zuthem.
Zijn alternatief: concentreer de aandacht op Vechtrand en kijk daarbij veel breder dan alleen Vechtpoort 1.
Maar waarom houdt Zwolle Vechtpoort 2 juist vrij?
Daarmee komt meteen een mogelijk zwakke plek van het plan van Stadspartij in beeld.
Vechtpoort 2 is namelijk niet toevallig voor water gereserveerd.
Vechtrand ligt laag en is kwetsbaar voor wateroverlast. Bij extreme neerslag moet het watersysteem grote hoeveelheden water kunnen verwerken en tijdelijk opslaan.
De gemeente heeft daarom tot nu toe steeds gezegd: Vechtpoort 1 kan ruimte bieden aan 1.500 tot 3.000 woningen, Vechtpoort 2 moet vooral ruimte bieden aan water.
Dat betekent niet dat woningbouw en water altijd onmogelijk te combineren zijn.
Ook de gemeente zelf noemt voor Vechtrand klimaatadaptieve oplossingen, zoals woningen op terpen of zelfs drijvende woningen.
En precies daar ziet Stadspartij ruimte.
Water als probleem óf juist als onderdeel van de wijk
Pot wil de wateropgave niet schrappen. Zijn voorstel is juist om woningbouw en wateropvang vanaf het begin samen te ontwerpen.
In de motie wordt daarom gesproken over “waterrobuust bouwen”.
Vechtpoort 1 en 2 moeten volgens de partij één gebied worden waarin woningbouw, waterberging, groen, klimaatadaptatie en andere opgaven door elkaar heen worden ontworpen.
Daarmee draait Stadspartij de huidige redenering feitelijk om.
Waar de gemeente zegt dat Vechtpoort 2 vooral nodig is voor water en daarom niet geschikt is voor grootschalige woningbouw, zegt Stadspartij: juist omdat water en woningbouw zo sterk met elkaar samenhangen, moet je beide Vechtpoorten als één geheel ontwerpen.
Ook verkeer blijft enorme hobbel
Daarmee is het woningbouwprobleem overigens nog lang niet opgelost.
Ook Vechtpoort 1 kent forse beperkingen. Vooral verkeer is een hoofdpijndossier.
De gemeente heeft al vastgesteld dat een grote nieuwe wijk niet volledig via het bestaande wegennet door Berkum en Oosterenk kan worden ontsloten.
Een nieuwe ontsluiting richting de Ceintuurbaan en de Hessenweg/N340 wordt daarom onderzocht.
Als in Vechtpoort 2 straks óók substantieel meer woningen worden gebouwd, wordt die vraag alleen maar belangrijker.
Bewoners waarschuwden juist voor te veel bouwen
Ook bewoners van Vechtrand zullen daarom kritisch naar het nieuwe voorstel kijken.
Tijdens het debat van 5 oktober pleitte de werkgroep Vechtrand er juist voor om niet te beginnen bij het aantal gewenste woningen.
“Wat kan dit gebied werkelijk dragen?”, vroeg Margreet Hoogenkamp de gemeenteraad.
Volgens de werkgroep moeten eerst water, bodem, natuur en verkeer worden onderzocht en moet daarna pas worden vastgesteld hoeveel woningen verantwoord kunnen worden gebouwd.
Dat staat niet per definitie haaks op waterrobuust bouwen, maar het legt de volgorde wel anders.
Maandag valt eerste politieke oordeel
De gemeenteraad bespreekt de motie van Stadspartij Zwolle maandagavond.
De partij vraagt nog niet om direct een schop in Vechtpoort 2 de grond in te zetten. Het college moet bij het maken van de Gebiedsvisie Vechtrand eerst onderzoeken hoe beide gebieden als één geheel kunnen functioneren.
Maar politiek is de inzet duidelijk.
En daarmee gaat de discussie maandag niet alleen over de vraag hóé Zwolle duizenden nieuwe woningen gaat bouwen, maar ook steeds nadrukkelijker over de vraag waar de stad haar geld en energie in moet steken: in het ingewikkelde Nieuw Zuthem óf in een veel groter Vechtrand waarin zelfs het huidige watergebied Vechtpoort 2 voor woningbouw in beeld komt.
