Wonen op de plekken van de oude Veemarkt-cafés: 114 woningen gepland
Zwolle – Waar vroeger veehandelaren hun deals beklonken met een borrel, komen straks nieuwe bewoners te wonen. Langs de historische rij cafés en hotels aan de Zwolse Veemarkt staan drie woningbouwprojecten op stapel, samen goed voor ongeveer 114 woningen. Het bijna honderd jaar oude Café Brabant moet plaatsmaken voor een appartementencomplex. Ook op andere plekken langs de voormalige horecastraat staan grote veranderingen te wachten.
Het is een bijzonder stukje Zwolle. Wie vroeger op de Veemarkt kwam, zag koeien, veewagens en handelaren. Aan de overkant stonden de cafés en hotels vrijwel naast elkaar. Hier werd onderhandeld, gegeten, gedronken en overnacht.
Die wereld is verdwenen. Sommige kroegen zijn al gesloopt, andere gebouwen herinneren nog aan het roemrijke verleden. Maar de komende jaren krijgt de straat opnieuw een heel ander gezicht.
Drie bouwplannen, ongeveer 114 woningen
Terwijl op het voormalige IJsselhallenterrein de Nieuwe Veemarkt verrijst, gebeurt er aan de overkant ook van alles. Langs de bestaande Veemarkt, op de grens met de Kamperpoort, zijn drie afzonderlijke woningbouwprojecten in voorbereiding.
Bij Veemarkt 23, waar vroeger Hotel Wijnberg stond, wil woningcorporatie deltaWonen twintig sociale huurappartementen bouwen. Op de locatie Veemarkt 29 en Grote Baan 78 werkt ontwikkelaar KWP aan een plan met ongeveer vijftig woningen, waaronder sociale huur- en zorgwoningen.
En aan het uiteinde van de historische horecarij, op Veemarkt 33 en 34, wil Onis Vastgoed 44 betaalbare koopappartementen voor starters realiseren.
Samen gaat het om ongeveer 114 woningen. De projecten bevinden zich in verschillende ontwikkelfasen en zijn nog niet allemaal definitief.
Café Brabant uit 1931 moet verdwijnen
Vooral de plannen op de hoek bij Café Brabant springen in het oog. Het karakteristieke pand werd in 1931 gebouwd en staat er inmiddels al bijna een eeuw.
Met zijn hoge pannendak, bakstenen gevel en voormalige caféruimten is het gebouw een tastbare herinnering aan de tijd waarin de Veemarkt een van de belangrijkste handelsplekken van Zwolle was.
Direct naast Brabant stond vroeger Café J.J. Berends, beter bekend als het Wapen van Overijssel. Dat café ging tijdens de jaarwisseling van 2008 in vlammen op. Sindsdien ligt het terrein aan Veemarkt 33 braak.
Nu moeten beide plekken samen ruimte bieden aan een nieuw appartementencomplex van maximaal zes bouwlagen.
Zo moet de plek eruit gaan zien
De nieuwe bewoners krijgen een heel ander uitzicht dan de veehandelaren van vroeger. Aan de overkant komt een park op het voormalige veemarktterrein. Ook moeten er groene verbindingen komen met de bestaande Kamperpoort.
Architectenbureau Zecc heeft verschillende impressies gemaakt van het appartementengebouw. Daarop is een fors wooncomplex te zien, met bakstenen gevels, balkons en een opbouw die verwijst naar de oude architectuur.
De 44 appartementen worden naar verwachting tussen de 40 en 55 vierkante meter groot. Het gaat om koopwoningen voor starters en kleine huishoudens.
Alle appartementen moeten in het betaalbare koopsegment vallen. Daarvoor kiest de gemeente bewust: starters die te veel verdienen voor sociale huur, maar moeilijk een koopwoning kunnen vinden, moeten hier een kans krijgen.
Bijzonder: gemeente kreeg advies om Café Brabant te behouden
Achter het nieuwbouwplan gaat een opvallende keuze schuil.
Uit de gemeentelijke stukken blijkt dat cultuurhistorische deskundigen juist adviseerden om Café Brabant te behouden en te renoveren. Het pand vormt volgens hen een waardevol onderdeel van de oorspronkelijke horecarij uit de jaren dertig.
Bij een renovatie zou zelfs kunnen worden onderzocht of oude raampartijen en mogelijk nog aanwezige glas-in-looddetails opnieuw zichtbaar konden worden gemaakt.
Maar het Zwolse college heeft een andere afweging gemaakt. Het behoud van het groen en de bouw van betaalbare koopwoningen krijgen voorrang boven het behoud van de historische bebouwing.
Een lager gebouw, dat beter aansluit bij de oorspronkelijke cafés, zou volgens de gemeente financieel onvoldoende ruimte bieden voor het gewenste aantal betaalbare woningen.
Wel wordt nog onderzocht hoe de geschiedenis van de plek kan terugkomen in de materialen, kleuren en architectuur van het nieuwe complex.
Ook op de plek van Hotel Wijnberg komen woningen
Een eindje verderop langs dezelfde Veemarkt speelt een vergelijkbare verandering.
Op Veemarkt 23 stond ooit Hotel Wijnberg, een van de horecagelegenheden waar handelaren terechtkonden. Het hotel is inmiddels verdwenen.
Woningcorporatie deltaWonen wil op de vrijgekomen locatie twintig sociale huurappartementen bouwen, verdeeld over vier woonlagen. Op de begane grond komen bedrijfsruimten.
De nieuwbouw moet een bijzonder duurzaam gebouw worden, waarin veel hernieuwbare en herbruikbare materialen worden toegepast.
Na vertraging door het faillissement van de oorspronkelijke aannemer heeft deltaWonen een nieuwe bouwer gevonden. Volgens de planning begint de bouw begin 2027 en worden de appartementen eind dat jaar opgeleverd.
Hotel Derboven en Café Van Beek herinneren aan de glorietijd
Niet alleen Café Brabant en Hotel Wijnberg maakten de Veemarkt bijzonder. Langs de straat stonden ook Hotel Derboven, Café Marktzicht, Café Van Beek en Hotel de Unie.
Ze vormden samen een horecarij die nauw verbonden was met de veehandel. De historische foto’s uit 1973 laten zien hoe opvallend veel de gebouwen qua bouwstijl op elkaar leken.
De kroegen waren veel meer dan plekken om een biertje te drinken. Hier werden afspraken gemaakt, veetransacties afgerekend en handelaren ontvangen die soms van ver naar Zwolle waren gekomen.
Bij Café Marktzicht en Café Van Beek hoorden zelfs veestallingen. De dierenhandel liep er letterlijk door tot achter de cafés.
Ook rond Veemarkt 29 en Grote Baan 78 wordt aan herontwikkeling gewerkt. Ontwikkelaar KWP onderzoekt daar een plan met ongeveer vijftig woningen.
Dat project is nog minder ver uitgewerkt dan het plan voor Café Brabant. Hoe de nieuwbouw er precies uit gaat zien, staat nog niet vast. Het betekent ook niet dat alle overgebleven historische horecapanden langs de Veemarkt zullen verdwijnen.
Nieuwe bewoners, maar oude kroegnamen blijven
Helemaal verdwijnen zal de geschiedenis van de veemarkt niet. Zwolle heeft namelijk besloten verschillende straten in de nieuwe woonwijk te vernoemen naar de voormalige cafés en hotels.
Zo komen onder meer het Derbovenpad, Brabantpad, Marktzichtpad en Van Beekpad terug op de kaart. Ook het Wapen van Overijssel krijgt een eerbetoon: een nieuw park draagt straks de naam van het café dat in 2008 afbrandde.
Van ouderwetse kroegen naar moderne appartementen
Wie de oude foto’s uit 1973 naast de nieuwe bouwtekeningen legt, ziet pas echt hoe ingrijpend de verandering wordt.
Waar vroeger de cafés met hun hoge pannendaken, grote ramen en bierreclames het straatbeeld bepaalden, moet straks een appartementencomplex van maximaal zes bouwlagen en negentien meter hoog verrijzen.
De architecten proberen met bakstenen gevels en verwijzingen naar de jaren dertig nog iets van het oude karakter terug te brengen. Maar het verschil is enorm. De plek waar ooit de veehandelaren aan de bar zaten, wordt straks het thuis van tientallen jonge huiseigenaren.
Wanneer begint de bouw?
Voor het voormalige Café Brabant en het aangrenzende braakliggende terrein staat eerst sloop en archeologisch onderzoek op het programma. Dat onderzoek is voorzien in 2027. Daarna wil Onis Vastgoed in 2028 beginnen met bouwen. De oplevering wordt momenteel in 2029 verwacht.
Voordat de eerste bewoners hun intrek kunnen nemen, moet nog het nodige worden geregeld. Zo is de aansluiting op het elektriciteitsnet een aandachtspunt. Parkeren moet straks grotendeels gebeuren in mobiliteitshubs op de Nieuwe Veemarkt. De aanleg daarvan staat vanaf 2028 gefaseerd gepland.
Over enkele jaren zal het straatbeeld langs de Veemarkt daardoor waarschijnlijk nauwelijks meer lijken op de tijd waarin de veehandel het ritme van de buurt bepaalde.
De koeien en veewagens zijn al lang verdwenen. De cafédeuren zijn gesloten en sommige gebouwen zijn zelfs al verdwenen. Waar ooit het bier vloeide en de handel werd beklonken, moeten straks nieuwe Zwollenaren hun thuis vinden.
