Slapen boven de Zwolse Balletjes: eeuwenoud snoepwinkeltje krijgt B&B
Zwolle – Beneden wordt in koperen potten nog altijd suiker gekookt voor de beroemde Zwolse Balletjes. Boven het eeuwenoude snoepwinkeltje worden straks de bedden opgemaakt voor toeristen. Het historische Zwolse Balletjeshuis, midden in de binnenstad van Zwolle, krijgt een bed & breakfast met drie gastenverblijven. En dat is niet de enige verandering: ook de buitenkant van het pand heeft een opvallende metamorfose ondergaan.
Wie tegenwoordig over het Grote Kerkplein loopt, ziet een monumentaal pand dat zijn oude glans terugkrijgt. De gevel heeft warmere kleuren gekregen, de historische reclameletters springen weer in het oog en achter de muren wordt hard gewerkt. Vanaf het voorjaar van 2027 kunnen bezoekers hier naar verwachting niet alleen de beroemde Zwolse snoepjes kopen, maar ook blijven slapen.
Slapen boven een stukje geschiedenis
De nieuwe B&B krijgt drie afzonderlijke gastenverblijven, ieder met eigen sanitaire voorzieningen. Wie straks wakker wordt in het oude pand, bevindt zich midden in de historische binnenstad van Zwolle, boven een snoepwinkel die al generaties lang bezoekers uit binnen- en buitenland trekt.
Maar wie gaat de gasten straks ontvangen? Ook daarover is inmiddels duidelijkheid. Jansen Vastgoed, dat achter de renovatie zit, laat weten: “De exploitatie van de B&B komt in handen van de eigenaresse van het Balletjeshuis.”
Dat is José de Jong. Zij nam de historische snoepwinkel begin dit jaar over van Wies Dul, die jarenlang het gezicht van de bijzondere zaak was.
Wanneer de eerste gasten precies kunnen inchecken en wat een overnachting gaat kosten, is nog niet bekend. De opening wordt verwacht in het voorjaar van 2027.
Van operatiekamer naar snoepwinkel
Voor José de Jong betekent de nieuwe B&B een volgend hoofdstuk in een opmerkelijk ondernemersavontuur. De Zwolse werkte maar liefst 35 jaar in het ziekenhuis, voordat ze begin dit jaar de zekerheid van haar vaste baan verruilde voor een eeuwenoud snoepwinkeltje.
Ze stapte daarmee in een wereld van ouderwetse snoeppotten, toeristen, stadswandelingen en een ambacht dat al bijna twee eeuwen van generatie op generatie wordt doorgegeven.
En daar komt straks dus ook het ontvangen van overnachtende gasten bij.
Een gevel die zijn oude glans terugkrijgt
Niet alleen de bovenverdiepingen veranderen. Ook de buitenkant van het Balletjeshuis heeft een opvallende opknapbeurt gekregen.
Wie foto’s van vóór de renovatie naast de huidige gevel legt, ziet meteen het verschil. De voorgevel heeft een warme crèmekleur gekregen en de kozijnen ogen zachter en warmer dan voorheen. De vroegere zwarte balk onder de gevel is nu licht afgewerkt, waardoor de letters op de voorgevel heel anders uitkomen.
Ook de reclame op de zijgevel is vernieuwd. Daar prijkt opnieuw de historische tekst ‘Enige fabrikant der echte Zwolse Balletjes’. Vooral de woorden ‘Zwolse Balletjes’ vallen op: ze zijn in veel stevigere, dikkere letters aangebracht dan op de oude gevel.
Het gebouw heeft daarmee een frisse uitstraling gekregen, zonder zijn eeuwenoude karakter te verliezen.
Een snoepje dat ooit achter de kiezen verdween
Maar waarom zijn die Zwolse Balletjes eigenlijk zo bijzonder? Daarvoor moeten we terug naar 1845.
In dat jaar begon J. van der Kolk in het pand een stekenbakkerij. Hij maakte harde suikerlekkernijen die oorspronkelijk niet bedoeld waren om zomaar op te snoepen. De eerste zwarte ‘steken’, gemaakt van rietsuiker, werden namelijk gebruikt om koffie en thee zoeter te maken.
Dat ging op een manier die tegenwoordig nauwelijks nog is voor te stellen. Zo’n zoete steek werd achter de kiezen gestopt. Vervolgens dronk men de warme koffie of thee, die langs het suikerwerk stroomde en zo een zoete smaak kreeg.
Was de koffie op en het snoepje nog niet? Dan werd de steek bewaard op het schoteltje voor het volgende kopje. Soms werd het restant zelfs gedeeld met huisgenoten.
Met de komst van suiker uit suikerbieten veranderde het ambacht. Er kwamen steeds meer smaken, waaronder kaneel, mokka en vanille. Later volgden ook fruitsmaken.
Zo groeide het suikerwerk uit tot de beroemde Zwolse Balletjes.
Via zwarte luiken naar een verborgen kelder
Wie vandaag voor het Balletjeshuis staat, ziet op de ramen nog altijd de aanduiding ‘Stekenbakkerij’. Maar de plek waar de snoepjes daadwerkelijk worden gemaakt, is voor de meeste voorbijgangers verborgen.
De toegang zit letterlijk in de grond, voor de winkelramen. Daar liggen zwarte luiken die toegang geven tot een smalle trap naar de kelder. Het trapje is zo nauw dat twee mensen elkaar er nauwelijks kunnen passeren.
Beneden bevindt zich de historische stekenbakkerij. Daar worden eens in de zoveel tijd de Zwolse Balletjes op ambachtelijke wijze gemaakt, volgens een recept dat al generaties lang geheim wordt gehouden.
Suiker wordt in koperen potten op open vuur verhit tot een stroperige massa. Daarna wordt het hete suikerdeeg op een gekoelde tafel gegoten en bewerkt totdat het stevig genoeg is om er lange repen van te maken.
Die repen gaan vervolgens door een wals. Aan het einde van het proces vallen ze uiteen in de bekende kleine, kussenvormige snoepjes.
Het is zwaar, precies werk waarbij ervaring en spierkracht onmisbaar zijn. Het Balletjeshuis geldt als de laatste authentieke stekenbakkerij ter wereld.
Een winkel waar de tijd heeft stilgestaan
Ook op straatniveau lijkt de tijd nauwelijks te hebben stilgestaan. De winkelinrichting gaat terug tot 1688, toen hier een kruidenierswinkel werd gevestigd.
Wie binnenstapt, ziet geen moderne supermarktschappen, maar houten kasten, oude laden, een historische toonbank en glazen potten met snoepgoed. Van polkabrokken en kaneelstokken tot wijnballen en ouderwetse drop.
Juist dat authentieke interieur maakt het pand zo bijzonder. Bij de grote renovatie is de winkel daarom ongemoeid gelaten. De historische inrichting is beschermd en blijft behouden.
Het historische winkelinterieur van het Zwolse Balletjeshuis, met de karakteristieke inrichting die teruggaat tot de zeventiende eeuw. Foto: © RTV Focus Zwolle
Meer dan een zakje snoep
Het Balletjeshuis is tegenwoordig veel meer dan een winkel vol zoete lekkernijen. Sinds 2015 is er ook een toeristisch informatiepunt gevestigd.
Bezoekers kunnen er terecht voor informatie over de Hanzestad Zwolle, stadswandelingen, rondvaarten en bijzondere plekken in de omgeving. Daarnaast liggen er Zwolse souvenirs en streekproducten in de winkel, van cadeautjes met de beroemde Peperbus tot typisch Zwolse lekkernijen.
Met de nieuwe B&B krijgt het gebouw er nog een bijzondere functie bij. Toeristen kunnen straks niet alleen de stad ontdekken vanuit het historische winkeltje, maar er ook blijven overnachten.
Zo komen in één eeuwenoud pand drie werelden samen: de stekenbakkerij in de kelder, de authentieke snoepwinkel op de begane grond en straks de gastenverblijven op de verdiepingen.
En wie weet ligt er straks bij aankomst wel een Zwols Balletje op het hoofdkussen.
