Verslag: Themadebat Klimaat en Energie Zwolse Gemeenteraad

Zwolle – Maandagavond 26 januari 2026 was er in de gemeenteraad van Zwolle een themadebat over Klimaat en Energie.

De gemeente Zwolle heeft een Warmteprogramma gemaakt voor hoe de stad de komende tien jaar stap voor stap van aardgas afgaat. In het plan staat in welke buurten wanneer wordt gewerkt aan verduurzaming, hoe de gemeente samenwerkt met inwoners en partners, en wat de mogelijke gevolgen zijn voor milieu en leefomgeving.

Verschillende fracties lieten hun  mening horen over de diverse raadsbrieven die bij dit thema horen. De VVD was de eerste. Zij zegt dat Zwolle aan het verduurzamen is, en dat dat gebeurt samen met overheid, marktpartijen, inwoners en organiaties. Vliegen, CO2, Stikstof en netcongestie moeten omlaag, aldus de VVD. Daarbij wil zij graag versnelling zien. Er zijn zorgen over de kavel op Hessenpoort met 30 miljoen kuub gas, wat misschien te klein kan zijn. De tijdsplanning bij de warmtetransitiekaart kan te krap zijn.

Niet afhankelijk

De PvdA is van mening dat de waarde van de warmtetransitie evident is. We willen niet afhankelijk zijn van andere landen voor de energievoorziening. De plannen worden steeds concreter, maar moet wel op een goede manier. Dat betekent dat ieders belangen worden meegewogen. Zo ook het effect van energie opwek op de natuur. Er gebeuren al mooie  dingen in de wijken, maar de PvdA maakt zich wel zorgen over het onderzoek naar kernenergie.

De ChristenUnie ziet het gesprek over klimaat nog steeds in het licht van rentmeesterschap, en het goed doorgeven van de aarde naar de (klein)kinderen. Zij denkt dat de termijn van tien jaar in de plannen voor  de warmtetransitie te kort is. Zij wil inwoners meer ruimte geven. In de statisieken van het CBS worden de buurten verdeeld, maar de ChristenUnie wil graag dat die grenzen vloeiend worden. Hulp voor VVE’s bij de transitie is geen luxe maar een randvoorwaarde, zegt zij. Warmtepompen en airco’s kunnen een bottle-neck gaan worden.

Grootste opgave

Swollwacht vindt  dat de energietransitie één van de grootste opgaves is voor de stad, maar dat windturbines en biomassavergisters niet in de stad passen. Mestvergisting lost het probleem niet op, en er is een risico voor een lock-in, waarbij de veestapel intact moet blijven om de mest aan te kunnen blijven voeren. Ook gaan de opbrengsten van de mestvergister niet naar Zwolle, en zijn de lasten er wel voor de stad.

D66 ziet tempo en resultaten in het warmteprogramma ondanks soms pionieren. Oplossingen zoeken voor de netcongestie staat voor haar voorop. De stip op de horizon is belangrijk, maar soms ingewikkeld. Zij roept op tot concrete samenwerking met de stad, en regie voor inwoners. Zij heeft complimenten voor het toepassen van het voorschietfonds, een idee uit het Burgerberaad. De keuze voor de mesvergister (Groengasinstallatie) vindt zij ingewikkeld.

Niet enthousiast

GroenLinks denkt dat er een grote kans is dat mensen niet enthousiast zijn over het warmteprogramma. Inwoners moeten zo goed mogelijk inzicht krijgen in alternatieven voor aardgas, en worden meegenomen in het proces. Vaststellen van het programma is de meest transparante optie. Het college moet daarbij waken voor betaalbaarheid en uitvoerbaarheid. Vanwege het invoeren van het Schone Lucht Akkoord (SLA) is de lucht in Zwolle 50% schoner geworden. De fractie staat een mestvergister oogluikend toe, maar wil wel beloftes over tijdelijkheid en kwaliteit.

De PvdD waarschuwt dat de aarde in rap tempo opwarmt, en dat er ferme maatregelen nodig zijn om daaraan tegemoet te komen. De 1,5 graad is al aangetikt, en er moet tijd en geld komen om Zwolle zo snel mogelijk aardgasvrij te maken. Zij wil graag niet afhankelijk worden van een mestvergister. Schone lucht vindt zij vanzelfsprekend, en zij vraagt verantwoording van de wethouder over de redenen waarom de bladblazers in de gemeente nog niet elektrisch zijn.

Het CDA ziet dat er al jaren grote stappen worden gezet om de stad aardgasvrij te maken. Samen kunnen we meer daarin, zegt zij. Eigen verantwoordelijkheid en lokale initiatieven kunnen een stok achter de deur zijn. Iedereen moet die verandering kunnen meemaken. Daarvoor is een gedegen afweging nodig. Voor VVE’s kan het ook complex zijn, en voor hen moet vol energie worden doorgepakt.

Reactie wethouder Arjan Spaans

Zwolle staat op de vierde plaats van Nederland als het gaat om de warmteprogramma’s en dat is positief, zegt deze wethouder. Hij kijkt specifiek naar wat haalbaar is en wenselijk. Het afscheid van fossiel is ook iets van de lange termijn. Er moeten passende alternatieven zijn voor alle stakeholders, zegt hij. Hij ziet een rol voor warmtebedrijven en warmteschappen, zoals in Assendorp.

Bij de CBS buurten belooft de wethouder te blijven kijken naar meekoppelkansen over deze grenzen heen. Over geluidshinder van warmtepompen is formeel niets vastgelegd, Hij wil echter  de transitie niet op slot zetten hiervoor. Het geluid is wel minder dan dat van een autoweg. De planning is om verschillende warmte-eilandjes te gaan maken in de stad, maar deze gaan niet gekoppeld worden. Bestaande leidingen kunnen ook nog worden gebruikt.

Warm Thuis kan een voortzetting krijgen met een iets andere invulling. Wethouder Spaans hoopt dat de ruimte op het energienet en het groene gas straks niet naar de hoogste bieder gaat, maar naar degene die het echt nodig hebben, omdat zij moeilijk van het gas af kunnen. Dit geldt vooral voor bedrijven.

Met het voorschietfonds probeert de wethouder ruim 200 mensen te activeren. Installateurs dienen gecertificeerd te zijn. Wat betreft kernergie zijn er plannen voor een kleine reactor, maar volgens de PvdA is deze niet zo klein. Het gaat vooralsnog alleen om een onderzoek.

Reactie wethouder Paul Guldemond

Hessenpoort wil een verdere ontsluiting met toegangswegen, en wethouder Guldemond is gelegen daarnaar te kijken. Over bijplaatsingen van afval ziet hij dat mensen het wel wegbrengen, maar niet in de containers stoppen. Dat vindt hij merkwaardig. Hij hoopt dat de bijplaatsingen in 2026 gaan dalen. Een vergelijking met Amstelveen gaat volgens hem niet op, omdat zij daar een heel andere invulling hebben van het systeem.