Verslag: Smartphonegebruik onder jongeren baart Zwolle zorgen: raad hoort oproep tot gezamenlijke aanpak

Zwolle – Het verantwoord gebruik van smartphones en sociale media onder kinderen en jongeren vraagt om meer aandacht van de gemeente Zwolle, scholen en ouders. Die boodschap klonk duidelijk tijdens een rondetafelgesprek van de gemeenteraad. Een avond waarin deskundigen, schoolleiders, jongerenwerkers, ouders en vertegenwoordigers van maatschappelijke organisaties hun ervaringen deelden. De bijeenkomst was georganiseerd op initiatief van de fracties van de ChristenUnie en D66.

Aanleiding voor het gesprek was de wens van de raad om meer inzicht te krijgen in de huidige inzet rond smartphonegebruik onder jongeren. En om te verkennen of aanvullend beleid nodig is.

Zorgen over mentale en fysieke gevolgen

Een van de meest indringende bijdragen kwam van jeugdarts Dr. Paramayoti van GGD IJsselland. Hij wees op zowel de mentale als fysieke gevolgen van overmatig schermgebruik. Volgens hem krijgen de risico’s voor de ontwikkeling van ogen, hersenen en het beloningssysteem van jongeren nog te weinig aandacht.

De jeugdarts waarschuwde dat langdurig schermgebruik kan leiden tot slaapproblemen, concentratieproblemen, overgewicht, nek- en rugklachten en mogelijk blijvende oogschade. Ook legde hij een verband met verslavingsmechanismen, waarbij jongeren voortdurend op zoek blijven naar nieuwe prikkels en bevestiging via sociale media.

Hoewel hij de positieve kanten van digitale media erkende, sprak hij van een “tsunami aan gevolgen” die volgens hem vraagt om meer preventie en bewustwording.

Jongeren zien voordelen én nadelen

Namens de Zwolse Jongerenraad vertelden Florine Spa en Halma dat smartphones niet meer weg te denken zijn uit het dagelijks leven van jongeren. Tegelijkertijd zien zij de negatieve effecten van overmatig gebruik op welzijn, zelfbeeld en sociale contacten.

Volgens de jongerenraad ontbreekt het vaak aan duidelijke maatschappelijke normen. Jongeren ervaren sociale druk om voortdurend bereikbaar te zijn. Ze vinden het lastig om ongewenste online ervaringen met ouders te bespreken.

De jongerenraad pleitte ervoor jongeren actief te betrekken bij oplossingen. Campagnes, jongerenambassadeurs en meer gesprekken tussen jongeren en volwassenen zouden daarbij kunnen helpen.

Scholen zoeken naar balans

Ook vanuit het onderwijs werden zorgen gedeeld. Manon Appelmelk, schoolleider van Thorbecke Scholengemeenschap, en Annemiek Tigelaar, zorgcoördinator van Praktijkonderwijs Talentstad, schetsten een beeld van leerlingen die moeite hebben met concentratie, slaaptekort hebben en soms in conflicten terechtkomen door online gedrag.

Tigelaar vertelde over leerlingen die tientallen uren per week op sociale media doorbrengen en daardoor steeds vaker vastlopen op school. Volgens haar is kennis alleen niet voldoende om gedrag te veranderen. “Jongeren kijken vooral naar wat hun omgeving doet”, stelde zij.

Thorbecke voert inmiddels een beleid waarbij smartphones thuisblijven of worden opgeborgen. Dat besluit kwam volgens Appelmelk voort uit de wens om afleiding te beperken en meer rust in de schoolomgeving te creëren.

Ouders vragen om rugdekking

Ook ouders lieten van zich horen. Laura Boerhout, aangesloten bij het initiatief Smartphonevrij Opgroeien, pleitte ervoor om de leeftijd waarop kinderen een smartphone krijgen zo lang mogelijk uit te stellen.

Volgens haar worstelen veel ouders met dezelfde vragen, maar vinden zij het lastig om als enige grenzen te stellen wanneer andere kinderen wel een smartphone hebben. Zij riep de gemeente op om ouders en scholen meer steun te bieden en verwees naar gemeenten als Arnhem en Leiden, waar actief aandacht wordt besteed aan smartphonevrij opgroeien.

“Niet kiezen is ook een keuze”, stelde Boerhout. Volgens haar kan een duidelijke maatschappelijke norm ouders helpen bij het maken van afspraken.

Gemeente: onderwerp krijgt aandacht

Namens de gemeente was beleidsadviseur Charlotte Profijt aanwezig. Zij benadrukte dat smartphonegebruik een complex onderwerp is, waarbij zowel positieve als negatieve effecten een rol spelen.

Profijt gaf aan dat de gemeente momenteel informatie verzamelt voor de ontwikkeling van de onderwijsagenda voor 2027 en andere beleidsstukken. De signalen uit het rondetafelgesprek worden daarbij meegenomen.

Hoewel zij geen concrete toezeggingen deed, erkende zij dat de zorgen breed worden gedeeld en dat samenwerking met scholen, welzijnsorganisaties en andere partners noodzakelijk is.

Brede consensus in de raad

Raadsleden van onder meer de ChristenUnie, D66, Partij voor de Dieren, Volt, Forum voor Democratie, VVD, CDA, Swollwacht en de Partij voor de Vrijheid stelden vragen over preventie, regelgeving, ouderondersteuning en de rol van de gemeente.

Ondanks verschillen in benadering ontstond gedurende de avond brede overeenstemming over één punt: smartphonegebruik onder jongeren is een onderwerp dat niet alleen ouders of scholen raakt, maar de hele samenleving.

De bijeenkomst leverde geen directe beleidsbesluiten op, maar gaf de gemeenteraad wel een uitgebreid beeld van de zorgen, ervaringen en ideeën die leven in Zwolle. De opbrengst wordt meegenomen bij toekomstige discussies over jeugd, onderwijs en gezondheid.