Hypotheekschok dreigt voor bijna miljoen huishoudens: kwart mogelijk ruim 300 euro per maand extra kwijt
Voor bijna een miljoen Nederlandse huiseigenaren dreigt de hypotheek de komende jaren een stuk duurder te worden. Bij ongeveer 950.000 huishoudens loopt de rentevaste periode vóór eind 2028 af of geldt een variabele rente. Voor een kwart van deze groep kunnen de bruto maandlasten met meer dan 300 euro stijgen. Dat blijkt uit nieuwe berekeningen van De Nederlandsche Bank (DNB).
Jarenlang profiteerden huiseigenaren van historisch lage hypotheekrentes. Wie zijn hypotheek in die periode voor langere tijd vastzette, betaalde soms minder dan 2 procent rente. Maar aan dat voordeel komt voor steeds meer huishoudens een einde.
De gemiddelde rente voor nieuw afgesloten hypotheken lag vijf jaar geleden rond de 1,6 procent. Inmiddels is dat bijna 4 procent. En dat verschil kan behoorlijk aantikken wanneer een rentevaste periode afloopt.
Tot ruim 300 euro extra per maand
Volgens De Nederlandsche Bank hebben ongeveer 950.000 huishoudens een variabele hypotheekrente of krijgen zij vóór eind 2028 te maken met een renteherziening.
Voor het doorsnee huishouden in deze groep stijgen de bruto hypotheeklasten naar schatting met 150 euro per maand. Dat betekent jaarlijks 1.800 euro extra.
Maar de verschillen zijn groot. Een kwart van de getroffen huishoudens ziet de maandlasten met minder dan 50 euro stijgen, terwijl een ander kwart rekening moet houden met meer dan 300 euro extra per maand. Dat is ruim 3.600 euro per jaar.
Het gaat om bruto bedragen. Door de hypotheekrenteaftrek kan de daadwerkelijke stijging van de netto maandlasten lager uitvallen.
Waarom de hypotheek ineens duurder kan worden
Veel Nederlanders hebben hun hypotheekrente voor tien, twintig of zelfs dertig jaar vastgezet. Zolang die rentevaste periode loopt, merken zij weinig van veranderingen op de hypotheekmarkt.
Maar zodra die periode eindigt, moet opnieuw een rente worden afgesproken. Wie jaren geleden een hypotheek afsloot tegen een bijzonder lage rente, kan daardoor plotseling honderden euro’s per maand duurder uit zijn.
Bij ongeveer 11 procent van de uitstaande hypotheekschuld bij banken kan de rente met meer dan twee procentpunten stijgen.
De gevolgen van hogere hypotheekrentes in beeld. Voor het doorsnee getroffen huishouden stijgen de bruto maandlasten met ongeveer 150 euro. Bron: De Nederlandsche Bank.
60.000 huishoudens kunnen financieel in de knel komen
De meeste Nederlanders kunnen de stijgende hypotheeklasten volgens DNB waarschijnlijk opvangen. Dat komt onder meer doordat de lonen de afgelopen jaren zijn gestegen en veel huiseigenaren inmiddels een deel van hun hypotheek hebben afgelost.
Toch maakt de toezichthouder zich zorgen over een kleinere groep.
Na een renteherziening besteden naar schatting ongeveer 60.000 huishoudens meer dan 40 procent van hun netto-inkomen aan bruto hypotheeklasten. Voor de renteherziening waren dat er ongeveer 30.000.
Vooral huishoudens die weinig financiële ruimte hebben of tegelijkertijd inkomen verliezen, bijvoorbeeld door werkloosheid of pensionering, kunnen hierdoor in de problemen komen.
Voor het doorsnee huishouden in de onderzochte groep stijgt het aandeel van het netto-inkomen dat naar bruto hypotheeklasten gaat van 20 naar 24 procent. DNB heeft daarbij gerekend met de gemiddelde loongroei sinds het afsluiten van de hypotheek.
Ook na 2028 dreigt een hogere hypotheekrekening
De gevolgen van de gestegen hypotheekrente blijven niet beperkt tot de komende twee jaar.
Van de uitstaande hypotheekschuld bij Nederlandse banken heeft 3 procent een variabele rente. Bij 16 procent kan de rente vóór eind 2028 veranderen.
Bij nog eens 27 procent wordt de rente tussen 2029 en 2033 opnieuw vastgesteld. Voor 48 procent gebeurt dat pas na 2033.
Dat betekent dat ook in de jaren daarna veel huiseigenaren met hogere maandlasten te maken kunnen krijgen, wanneer de hypotheekrente op dat moment hoger ligt dan hun huidige contractrente.
Wat kun je doen als je rentevaste periode afloopt?
Wie binnenkort een nieuwe hypotheekrente moet afspreken, doet er verstandig aan tijdig naar de mogelijkheden te kijken.
Controleer wanneer de rentevaste periode eindigt, hoeveel hypotheekschuld er nog openstaat en welke tarieven andere aanbieders hanteren. Ook kan het verstandig zijn om vooraf te berekenen hoeveel financiële ruimte er overblijft wanneer de hypotheeklasten stijgen.
Een hogere bruto maandlast betekent overigens niet altijd een even grote stijging van de netto maandlast. Door hypotheekrenteaftrek kan het uiteindelijke verschil lager uitvallen.
