Straks alleen naar je auto diep onder de grond: Zwolle laat veiligheid vrouwen in nieuwe garage alsnog onderzoeken
Zwolle – Twee verdiepingen onder de grond, honderden auto’s om je heen en ’s avonds alleen teruglopen naar je wagen. Hoe veilig voelt dat straks? Terwijl de bouw van de enorme nieuwe parkeergarage bij de Zwolse binnenstad dichterbij komt, laat de gemeente het ontwerp alsnog apart onderzoeken op de veiligheid van vrouwen. Opvallend: het definitieve ontwerp ligt al vast.
De aanleiding zijn vragen van PRO, CDA en SP over de Mobiliteitshub Weezenlanden-Noord. Zij willen weten of bij het ontwerp voldoende rekening is gehouden met de veiligheidsbeleving van vrouwen.
Het antwoord van het college is interessant. Bij het ontwerp is al uitgebreid naar sociale veiligheid gekeken. In de verdere uitwerking zijn volgens de gemeente zelfs zichtlijnen aangepast die de sociale veiligheid juist ten goede komen.
Maar een specifieke toets vanuit het perspectief van vrouwen? Die is er nog niet geweest.
Die komt nu alsnog.
Alleen naar je auto
Wie straks zijn auto in de nieuwe mobiliteitshub zet, rijdt twee lagen onder de grond. Daarna moet je te voet weer naar boven. En later precies dezelfde route terug.
Overdag, met andere mensen om je heen, klinkt dat misschien niet zo spannend.
Maar stel je een donkere winteravond voor. Je loopt alleen naar beneden. Ergens verderop staat of loopt iemand bij wie je je niet prettig voelt.
Kun je die persoon op tijd zien? Kun je afstand houden? Is er eventueel een andere route? En kun je ergens naartoe als je de situatie niet vertrouwt?
Precies dát soort vragen bepaalt uiteindelijk of een parkeergarage niet alleen technisch veilig is, maar ook veilig voelt.
Dit is de ‘Scheg’
Een belangrijk onderdeel daarvan heeft een bijzondere naam: de Scheg.
Dat is de aparte voetgangerszone langs de ondergrondse parkeergarage. Automobilisten parkeren hun auto op het parkeerdek en kunnen vanuit daar deze zone bereiken om via trappen en liften weer naar boven te gaan.
In het ontwerp dat in september 2025 werd gepresenteerd, ziet die Scheg er opvallend licht uit. Rode bakstenen wanden, daglicht van boven en aan één zijde glas moeten ervoor zorgen dat de ondergrondse route open en overzichtelijk aanvoelt.
Zo zag de Scheg eruit in het ontwerp dat in september 2025 werd gepresenteerd: een lichte voetgangerszone met bakstenen wanden, daglicht en zicht op het parkeerdek. Beeld: gemeente Zwolle
Je wilt zien wie er verderop loopt
Sociale veiligheid was vanaf het begin nadrukkelijk onderdeel van het ontwerp.
Het idee achter de lange zichtlijnen is eenvoudig: je moet niet pas om een hoek ontdekken wie er voor je staat. Vanuit de Scheg moet je ver vooruit kunnen kijken en zien waar je vandaan komt, waar je naartoe gaat én wie zich verderop bevindt.
Voelt een situatie niet prettig, dan geeft dat tijd om afstand te houden, te wachten of, waar dat mogelijk is, een andere keuze te maken.
Dat is juist ’s avonds belangrijk. Sociale veiligheid zit niet alleen in camera’s, verlichting en deuren, maar ook in zicht, overzicht en het gevoel dat je niet klem komt te zitten.
Een van de trappen in de Scheg zoals die in het ontwerp uit september 2025 werd weergegeven. Licht, glas en lange zichtlijnen waren belangrijke onderdelen van het ontwerp. Beeld: gemeente Zwolle
Maar het ontwerp veranderde
Tussen het ontwerp uit september 2025 en de verdere technische uitwerking van de mobiliteitshub is onder de grond nog het nodige veranderd.
Ook de Scheg werd aangepast. Vooral op de onderste parkeerlaag, niveau -2, veranderde de indeling. De voetgangerszone bestaat daar in de verdere uitwerking uit meerdere afzonderlijke delen, met daartussen onder meer andere functies en technische ruimtes.
Ook het aantal deuren tussen het parkeergedeelte en de Scheg veranderde.
Maar wat betekenen deze aanpassingen voor de sociale veiligheid? Juist die Scheg was vanaf het begin bedoeld als herkenbare voetgangersroute: een plek met daglicht, lange zichtlijnen en zoveel mogelijk overzicht.
Waar nu nog auto’s bij het provinciehuis staan, komen straks twee parkeerlagen onder de grond. Beeld: gemeente Zwolle
Zichtlijnen volgens gemeente juist beter
Op dat punt zegt het college dat de verdere uitwerking niet ten koste is gegaan van de sociale veiligheid.
Sterker nog: volgens de gemeente zijn door de aanpassing van de Scheg en de verdere uitwerking van het ontwerp sommige zichtlijnen juist ten gunste van de sociale veiligheid gewijzigd.
Lange zichtlijnen in zowel de parkeergarage als het voetgangersgebied blijven behouden.
Ook de glazen afscheiding tussen de Scheg en het parkeerdek speelt daarbij een belangrijke rol. Daardoor blijft er zicht mogelijk tussen mensen die door de voetgangerszone lopen en mensen die zich op het parkeerdek bevinden.
Maar een ontwerp kan op papier overzichtelijker en sociaal veiliger zijn geworden. Maar ervaart een vrouw die ’s avonds alleen twee verdiepingen onder de grond naar haar auto loopt dat straks ook zo?
De lange zichtlijn door de Scheg in het ontwerp uit september 2025. Rechts is door de glazen afscheiding het parkeerdek zichtbaar. Beeld: gemeente Zwolle
Daar was nog niet apart naar gekeken
PRO, CDA en SP vroegen het college expliciet of het ontwerp ook vanuit de veiligheidsbeleving van vrouwen was bekeken.
Bijvoorbeeld door deskundigen of ervaringsdeskundigen die specifiek kijken naar vrouwveiligheid.
Zo’n afzonderlijke toets was nog niet uitgevoerd.
Dat betekent niet dat er tot nu toe niets aan sociale veiligheid is gedaan. Integendeel: verlichting, zichtlijnen, overzicht en routing waren al onderdeel van het ontwerp.
Maar sociale veiligheid in algemene zin is niet automatisch hetzelfde als onderzoeken hoe een vrouw een ondergrondse route ervaart wanneer zij daar bijvoorbeeld ’s avonds alleen loopt.
Vrouwveiligheid wordt alsnog onderzocht
En daarom komt er nu alsnog een specifieke beoordeling.
De gemeente laat dit najaar vanuit het perspectief van vrouwveiligheid naar de mobiliteitshub kijken. Daarbij gaat het niet alleen om wat er diep onder de grond gebeurt.
Ook de omgeving en de routes van en naar de parkeervoorzieningen worden bij de beoordeling betrokken.
Daarmee wordt de vraag heel praktisch: hoe voelt het straks om hier alleen te lopen, waar ontstaan mogelijk onprettige plekken en kun je voldoende zien en anticiperen als je een situatie niet vertrouwt?
Alleen: het ontwerp ligt al vast
Daar zit een flinke maar aan.
De mobiliteitshub is inmiddels aanbesteed en het definitieve ontwerp is vastgesteld.
De deskundigen kijken dus niet meer naar een eerste schets waar nog onbeperkt in kan worden geschoven.
Het college erkent dat de technische en financiële ruimte om nog veranderingen door te voeren daardoor beperkt is.
Komen er aanbevelingen uit de nieuwe beoordeling, dan wil Zwolle bekijken welke maatregelen nog wenselijk én haalbaar zijn.
Boven de nieuwe ondergrondse parkeergarage moet een groene en open omgeving ontstaan. Beeld: gemeente Zwolle
Geen speciale parkeerplaatsen voor vrouwen
PRO, CDA en SP wezen in hun vragen ook op voorbeelden uit Duitsland.
Daar zijn in sommige parkeergarages speciale parkeerplaatsen voor vrouwen. Die liggen bijvoorbeeld dichter bij een uitgang, zodat iemand minder ver door een garage hoeft te lopen.
Zwolle kiest daar vooralsnog niet voor.
Volgens het college heeft sociale veiligheid al een hoge prioriteit gehad bij het ontwerp en is er op dit moment geen aanleiding om speciale vrouwenparkeerplaatsen in te voeren.
De uitkomsten van de nieuwe beoordeling kunnen wel aanleiding zijn om opnieuw naar maatregelen te kijken.
Zo is de ingang van de ondergrondse Mobiliteitshub Weezenlanden-Noord voorzien. Automobilisten rijden hier straks naar de parkeerlagen onder de grond. Beeld: gemeente Zwolle
Bouw komt nu echt dichtbij
De voorbereidende werkzaamheden voor de bouw van de parkeergarage zijn al begonnen. De eerste grotere werkzaamheden voor de ontwikkeling van de mobiliteitshub starten in oktober.
De Luttenbergstraat gaat naar verwachting eind oktober 2026 langdurig dicht. Volgens de gemeente duurt die afsluiting tot ongeveer januari 2030. Dat is nodig voor de bouw van de mobiliteitshub en de herinrichting van Weezenlanden-Noord.
Het bouwbord staat er al. De voorbereidingen voor de Mobiliteitshub Weezenlanden-Noord zijn begonnen. Foto: © RTV Focus Zwolle
