Kringloop zit met 3.300 kilo lp’s in de maag: ‘Niemand wil ze hebben’

Dat merkt WaardeRing – een netwerk dat stromen grondstoffen probeert te hergebruiken – aan den lijve. In een opslaglocatie van Noggus&Noggus in Staphorst staat een groeiende berg oude lp’s zonder eindbestemming. “De bakken staan hier inmiddels met z’n dertienen,” zegt Jarno Compagner, hoofd magazijn en werkbegeleider. “En het wordt er niet minder op.”

Hoes weg, waarde weg

De lp’s komen uit de inzameling bij vestigingen van Stichting Kringloop Zwolle/Noggus&Noggus. Verkoopbare exemplaren worden eruit gevist. De rest ging de circulaire keten in – of beter gezegd: ging.

“De lp’s worden uit de hoezen gehaald door leerlingen en dagbestedingslocaties zoals Frion en arbeidstrainingscentrum TIB,” vertelt Compagner. “Het papier ging naar papierrecycling en de platen zelf naar een gespecialiseerde recycler. Dat werkte een tijdlang goed.”

Tot anderhalf jaar geleden afnemer VinylRecycling in Lelystad failliet ging. Sindsdien stapelen de platen zich op. Verkopen kan niet meer zonder hoes, recyclen lukt evenmin. De partij is verweesd geraakt.

Vinyl is ‘geen gewoon plastic’

Wie denkt dat vinyl simpelweg “plastic” is, vergist zich. “Het probleem is dat de samenstelling van lp’s niet altijd gelijk is,” legt Martijn Govers, manager Logistiek & Transport bij Kringloop Zwolle/Noggus&Noggus, uit. “Er zijn producenten die hun eigen vinylafval recyclen tot nieuwe lp’s, maar die nemen geen partijen van derden aan. Ze weten simpelweg niet wat de chemische samenstelling is.”

Daar komt bij dat de markt klein en specialistisch is. “Er zijn maar een paar spelers die hier echt iets mee doen,” zegt Govers. “En die haken af als de volumes te klein zijn. Vanaf een zeecontainer – zo’n zeventig kuub – wordt het interessant. Dan heb je het over honderden bakken.”

Regels

Het faillissement van VinylRecycling staat niet op zichzelf. De afgelopen jaren zijn meerdere recyclers omgevallen, mede door streng uitgevoerde regelgeving. Zo hield de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) export van gerecycled pvc tegen, omdat niet onomstotelijk vaststond dat het om grondstoffen ging en niet om afval. De Raad van State oordeelde later dat de inspectie op onderdelen te streng is geweest, maar toen was het al te laat.

“Wij willen echt zoveel mogelijk recyclen. Hier gaat niets zomaar weg. Maar als een afnemer wegvalt door regelgeving of faillissement, zitten wij met het materiaal. Dan wordt iets wat waarde heeft ineens een kostenpost.”

De paradox is pijnlijk: overheden zeggen circulariteit te stimuleren, maar in de uitvoering komt diezelfde circulariteit vaak klem te zitten tussen regels, interpretaties en onzekerheid.

Niet de eerste keer

De lp’s zijn niet het eerste voorbeeld. Eerder liepen ook projecten met videobanden, inflatables zoals opblaaszwembadjes en pvc-stromen vast. Weken aan demontagewerk bleken achteraf vergeefs omdat de eindschakel ontbrak.

“Dat maakt je voorzichtig. Je wilt vooraf honderd procent zekerheid dat een partij ook echt wordt afgenomen.”

Voor lp’s is die zekerheid er nu niet. Daarom is de inname inmiddels afgeremd. Wat er staat, blijft staan. In de hoop op een doorstart van een recycler, of op een nieuwe partij die wél kan en wil afnemen.

Maar: het kan óók wél

Tegelijk is het belangrijk om het andere verhaal te blijven vertellen. Want veel WaardeRing-projecten functioneren juist uitstekend. Zo loopt de inzameling en recycling van cd’s en dvd’s al jaren stabiel. De schijfjes worden verwerkt tot nieuwe producten, het papier en de hoesjes gaan ieder hun eigen monostroom in.

Ook het project met donzen dekbedden is succesvol: het dons wordt gewassen en hergebruikt, het textiel gerecycled. Ordners worden in monostromen gedemonteerd. Leer wordt van onverkoopbare meubels gehaald. Oud kaarsvet wordt omgesmolten tot nieuwe kaarsen.

Een recent succes is het fietsbinnenbandenproject. Fietsbanden worden ingezameld, waarna leerlingen en dagbestedingen ventielen verwijderen. Het resultaat is een zuivere rubberstroom. De eerste duizend kilo is inmiddels succesvol afgezet voor recycling.

“WaardeRing laat zien dat het wel degelijk kan. Als de keten klopt, de volumes kloppen en de regels werkbaar zijn.”

Oproep: wie geeft deze lp’s een toekomst?

De partij lp’s in Staphorst wacht ondertussen op een nieuwe schakel. WaardeRing is op zoek naar organisaties die grote volumes kunnen en willen afnemen. Denk aan industriële verwerkers, onderwijsinstellingen of producenten die met vinyl als grondstof werken. Kleine creatieve toepassingen zijn sympathiek, maar lossen het probleem niet op.

“Een stapeltje lp’s meenemen schiet niet op. Dan blijven wij alsnog met de bulk zitten.”

Belangstellenden kunnen contact opnemen met netwerkcoördinator Ilse Postma van WaardeRing.