Zwolle – Een enorme hijskraan, een zware boorinstallatie en bouwvakkers in feloranje hesjes. Aan de Luttenbergstraat in Zwolle is het een drukte van belang. Maar het opmerkelijkste gebeurt onder de grond. Daar worden ankers aangebracht die straks moeten voorkomen dat de vloer van een nieuwe parkeergarage door de druk van het grondwater omhoog wordt gedrukt. En bij de proeven is het juist de bedoeling dat de ankers uiteindelijk bezwijken.
Wie langs het provinciehuis rijdt of fietst, kan de werkzaamheden nauwelijks missen. Een grote blauwe hijskraan torent boven de bouwhekken uit. Daarnaast staat een indrukwekkende boorinstallatie. Bouwvakkers begeleiden het materieel terwijl lange buizen worden verplaatst.
Het is allemaal onderdeel van de voorbereidingen voor de nieuwe ondergrondse parkeergarage van de Mobiliteitshub Weezenlanden-Noord. Maar waarom moeten daarvoor eerst ankers worden kapotgetrokken?
Net zo lang trekken tot het anker bezwijkt
Op het tijdelijke bouwterrein wordt een zogenoemde ankerbezwijkproef uitgevoerd, bevestigt de gemeente Zwolle.
Bij de bouw van de parkeergarage worden speciale ankers gebruikt om grote krachten op de constructie op te vangen. Om te bepalen hoeveel die ankers werkelijk kunnen hebben, worden ze vooraf getest.
Daarvoor worden minimaal negen testankers geplaatst, verdeeld over drie verschillende grondsoorten: klei en twee soorten zand.
Vervolgens worden de ankers steeds zwaarder belast, totdat ze bezwijken. Dat betekent niet noodzakelijk dat een stalen staaf doormidden breekt. Ook wanneer een anker in de grond zijn draagkracht verliest, kan de grens zijn bereikt.
Zo ontdekken de bouwers hoeveel kracht de ankers in de verschillende bodemlagen kunnen weerstaan.
Een zware boorinstallatie op het tijdelijke bouwterrein aan de Luttenbergstraat. © RTV Focus Zwolle
Waarom is dat nodig? Het grondwater duwt omhoog
De reden blijkt uit het definitieve geotechnische ontwerp van ingenieursbureau Witteveen+Bos.
De garage krijgt twee ondergrondse verdiepingen. Hoe dieper de bouwers de grond ingaan, hoe belangrijker de druk van het grondwater wordt.
Die waterdruk werkt van onderaf op de vloer van de bouwkuip. Daarom zijn speciale ankerpalen nodig om de constructie in evenwicht te houden.
Je kunt het vergelijken met een voorwerp dat je onder water probeert te houden. Het water oefent een opwaartse kracht uit. De ankers moeten helpen voorkomen dat de vloer door die kracht omhoog wordt gedrukt.
Het gaat dus niet alleen om de sterkte van de garage zelf. Ook de verbinding met de grond eronder moet voldoende stevig zijn.
Enorme krachten onder de grond
Hoe stevig moeten die ankers zijn? In het technische ontwerp rekenen de ingenieurs voor de uiteindelijke situatie met een maximale trekbelasting van ongeveer 450 kilonewton als uitgangspunt voor de betreffende ankerpalen.
Dat komt overeen met een kracht van ongeveer 46 ton.
Dat betekent overigens niet dat tijdens de huidige proeven precies deze kracht wordt gebruikt. Bij een bezwijkproef wordt juist onderzocht waar de werkelijke grens ligt.
De ontwerpers gaan uit van ankerpalen met een speciaal cementachtig verankeringslichaam in de grond. Dat zorgt ervoor dat de krachten vanuit de constructie op de omliggende bodem kunnen worden overgebracht.
Bouwvakkers begeleiden het hijsen van lange buizen op de Luttenbergstraat. © RTV Focus Zwolle
De Zwolse bodem is niet overal hetzelfde
Waarom worden er dan proeven gedaan in verschillende grondsoorten? De ingenieurs hebben vastgesteld dat de eigenschappen van de ondergrond binnen het bouwterrein behoorlijk uiteenlopen.
De metingen laten op verschillende dieptes aanzienlijke verschillen zien. Daarom hebben de ontwerpers het terrein voor de berekeningen verdeeld in meerdere zones.
Een anker dat in een stevige zandlaag goed vastzit, kan zich immers anders gedragen dan een anker in klei.
De gemeente wil met de proeven vaststellen hoeveel trekkracht de ankers in de drie onderzochte grondsoorten daadwerkelijk kunnen weerstaan. De resultaten worden gebruikt als aanvulling op de berekeningen die eerder zijn gemaakt.
Vlak bij de fietsenkelder van het provinciehuis
De bouw van de parkeergarage vraagt ook op een andere plek om voorzichtigheid.
De bouwkuip komt op het dichtstbijzijnde punt ongeveer 3,5 meter van de bestaande ondergrondse fietsenkelder van het provinciehuis te liggen.
Daarom kiezen de ontwerpers op die plek voor een andere manier om de damwand aan te brengen. In plaats van de stalen wand de grond in te trillen, wordt een methode toegepast waarbij de damwand zonder dat intrillen wordt geplaatst.
Dat moet de kans op ongewenste verzakkingen en vervormingen beperken.
Op het terrein staat gespecialiseerd bouwmaterieel voor de voorbereidende werkzaamheden. © RTV Focus Zwolle
Vanaf 26 oktober gaat de straat dicht
De werkzaamheden zijn nog maar het begin van een jarenlang bouwproject.
De Luttenbergstraat gaar vanaf maandag 26 oktober 2026 dicht voor de voorbereidingen van de bouw. Vanaf 9 november begint de eerste grote bouwfase, met onder meer werkzaamheden aan de damwanden, de riolering en de toekomstige garage-ingang.
Daarna volgt het uitgraven van de bouwkuip en de aanleg van de betonnen vloeren en wanden.
De parkeergarage krijgt 426 parkeerplaatsen en moet volgens de huidige planning eind 2029 klaar zijn. In de eerste maanden van 2030 wordt de openbare ruimte opnieuw ingericht.
De Luttenbergstraat bij het provinciehuis. Vanaf 26 oktober gaat de straat volgens de planning dicht voor de bouw. © RTV Focus Zwolle
