Zwolle – De nieuwe Wet versterking regie op de volkshuisvesting moet gemeenten meer mogelijkheden geven om te sturen op woningbouw, betaalbaarheid en een eerlijke verdeling van woningen. Wat betekent de wet voor Zwolle en de regio West-Overijssel? Die vraag stond maandagavond 19 oktober centraal tijdens een rondetafelgesprek van de Zwolse gemeenteraad. Vertegenwoordigers van woningcorporaties, huurdersorganisaties en maatschappelijke organisaties bespraken de gevolgen van de wet en de keuzes die de gemeente nog moet maken.
Gemeente werkt aan nieuw volkshuisvestingsprogramma
De wet is op 1 juli 2026 in werking getreden. Gemeenten moeten onder meer een volkshuisvestingsprogramma opstellen en een huisvestingsverordening invoeren met daarin een regeling voor woningzoekenden die met voorrang een woning nodig hebben. Ook moeten gemeenten binnen hun woningmarktregio afspraken maken over de verdeling van sociale huurwoningen en de huisvesting van kwetsbare groepen.
Volgens de gemeentelijke beleidsadviseurs is meer regie nodig omdat de woningmarkt grotendeels regionaal functioneert. Gemeenten kunnen afzonderlijk onvoldoende woningen realiseren en de verdeling van betaalbare woningen is niet overal in evenwicht.
Zwolle werkt daarom aan een nieuw volkshuisvestingsprogramma. De gemeenteraad wordt in november gevraagd de kaders daarvoor mee te geven. In januari en maart 2027 zijn bijeenkomsten gepland om ideeën en wensen op te halen. In maart en april wordt het programma verder uitgewerkt, waarna het in mei of juni ter inzage moet worden gelegd.
Het programma gaat niet alleen over nieuwbouw, maar ook over bestaande woningen, betaalbaarheid, duurzaamheid en de huisvesting van aandachtsgroepen. Daarnaast moet er aandacht zijn voor de combinatie van wonen, welzijn en zorg, zodat mensen zo lang mogelijk zelfstandig kunnen wonen.
Regionale afspraken over urgentie
Een belangrijk onderdeel van de nieuwe wet is de invoering van een urgentieregeling. Daarmee krijgen bepaalde groepen woningzoekenden onder vastgestelde voorwaarden voorrang. Gemeenten moeten hierover regionale afspraken maken, zodat de huisvesting van mensen die dringend een woning nodig hebben niet onevenredig bij enkele gemeenten terechtkomt.
In West-Overijssel wordt gewerkt aan afspraken over de verdeling van sociale huurwoningen en urgent woningzoekenden. Daarbij wordt uitgegaan van het zogenoemde woonplaatsbeginsel: in principe moet iemand die in een gemeente instroomt, daar ook weer kunnen uitstromen naar een passende woning. De precieze uitvoering moet nog worden uitgewerkt.
Een regionaal urgentieloket moet de samenwerking ondersteunen. Als een gemeente niet in staat is een passende woning te bieden, moet overleg volgen over een oplossing. Ook de rol van woningcorporaties en de financiële gevolgen van de nieuwe afspraken moeten nog nader worden geregeld.
De gemeente verwacht de nieuwe huisvestingsverordening uiterlijk begin 2028 vast te stellen en in te voeren.
Discussie over betaalbare woningen
Tijdens het gesprek benadrukten verschillende deelnemers dat de nieuwe regels alleen effect hebben als er voldoende woningen beschikbaar zijn. De vertegenwoordiger van de Centrale Huurdersraad Openbaar Belang wees op de lange wachttijden voor sociale huurwoningen. Volgens hem wachten woningzoekenden soms negen tot tien jaar op een woning. Hij pleitte ervoor de bouw van sociale huurwoningen nadrukkelijk voorrang te geven.
Ook woningcorporaties wezen erop dat een urgentieregeling de woningvoorraad niet vergroot. Als meer mensen voorrang krijgen, verandert alleen de verdeling van de beschikbare woningen. Volgens vertegenwoordigers van de corporaties is het daarom noodzakelijk om voldoende betaalbare woningen te bouwen en belemmeringen bij nieuwbouw weg te nemen.
De wet bevat als uitgangspunt dat twee derde van de nieuwbouw betaalbaar moet zijn. Daarbinnen spelen onder meer sociale huur en middenhuur een rol. Op regionaal niveau moeten gemeenten bijdragen aan een evenwichtige verdeling. Zwolle heeft al een relatief groot aandeel sociale huurwoningen. Daardoor kan de gemeente bij nieuwe projecten mogelijk meer nadruk leggen op middenhuur, zolang de regionale afspraken worden nagekomen.
De gemeentelijke vertegenwoordigers benadrukten dat de precieze verdeling ook een politieke keuze is. De gemeenteraad kan bij de verdere uitwerking bepalen welke accenten Zwolle legt.
Huurders willen eerder betrokken worden
De Centrale Huurdersraad uitte kritiek op de manier waarop huurders bij beleidsvorming worden betrokken. Volgens de vertegenwoordiger worden huurdersorganisaties niet altijd voldoende geïnformeerd of gehoord en komen zij soms pas aan tafel wanneer belangrijke keuzes al zijn gemaakt.
Hij riep de gemeenteraad op om huurders eerder bij het proces te betrekken, bijvoorbeeld bij het opstellen van het volkshuisvestingsprogramma en bij afspraken over de prestaties van woningcorporaties.
Vanuit de gemeente is toegezegd dat bij de komende bijeenkomsten duidelijk moet zijn waarover inwoners kunnen meepraten, welke kaders al vaststaan en welke ruimte er nog is voor inbreng. Ook moet worden gezorgd voor een goede vertegenwoordiging van woningzoekenden en andere betrokken groepen.
Maatschappelijke organisaties benadrukten daarnaast dat woningbouw niet los kan worden gezien van welzijn en zorg. Bij de verdeling van woningen moet rekening worden gehouden met de behoeften van kwetsbare inwoners én met de draagkracht van buurten. De verbinding tussen het fysieke woonbeleid en het sociale domein moet daarom vanaf het begin worden meegenomen.
Gemeenteraad krijgt ruimte voor lokale keuzes
De nieuwe wet geeft gemeenten meer wettelijke mogelijkheden om richting te geven aan de woningbouw en de verdeling van woonruimte. Tegelijkertijd is nog niet duidelijk hoe alle verplichtingen in de praktijk uitpakken. Vooral de regionale verdeling van urgent woningzoekenden, de beschikbaarheid van betaalbare woningen en de uitvoerbaarheid van de afspraken vragen verdere uitwerking.
De gemeenteraad krijgt de komende maanden de gelegenheid om kaders te stellen voor het volkshuisvestingsprogramma. De uitkomsten van het rondetafelgesprek kunnen daarbij worden betrokken. De centrale opgave blijft volgens de deelnemers om voldoende betaalbare woningen te realiseren en ervoor te zorgen dat woningzoekenden, ook als zij extra ondersteuning nodig hebben, een passende plek kunnen vinden.
Praktische informatie
De gemeenteraad van Zwolle bespreekt de verdere uitwerking van het volkshuisvestingsbeleid bij de behandeling van het nieuwe volkshuisvestingsprogramma. De eerste bespreking van de kaders wordt in november 2026 verwacht. De gemeente wil het programma in mei of juni 2027 ter inzage leggen. De nieuwe huisvestingsverordening moet uiterlijk begin 2028 worden vastgesteld en ingevoerd.





