Zwartrijders in trein Zwolle-Emmen straks via foto gecontroleerd: kabinet werkt aan nieuwe aanpak
Zwolle – Zwartrijders die weigeren hun identiteit bekend te maken, kunnen in de trein tussen Zwolle en Emmen mogelijk binnenkort via een foto worden geïdentificeerd. Het kabinet werkt aan uitbreiding van een Rotterdamse proef waarbij treincontroleurs rechtstreeks hulp krijgen van de politie. Staatssecretaris Annet Bertram bevestigde dinsdagavond in de Tweede Kamer dat de spoorlijn Zwolle–Emmen nadrukkelijk in beeld is.
Het is al jaren een hardnekkig probleem op de Vechtdallijn. Conducteurs treffen reizigers zonder geldig vervoersbewijs aan, maar kunnen lang niet altijd vaststellen wie ze voor zich hebben. Vooral bij reizigers die geen identiteitsbewijs tonen of niet in de beschikbare registers voorkomen, lopen controles vast. Daardoor is het lastig om boetes uit te schrijven en daadwerkelijk te innen.
Foto naar de politie
Daar moet een nieuwe werkwijze verandering in brengen. In Rotterdam wordt al gewerkt met een systeem waarbij buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s) rechtstreeks contact kunnen opnemen met de politie. Met behulp van een foto en beschikbare politiegegevens kan sneller worden gecontroleerd of iemand wordt herkend.
Bertram is zelf in Rotterdam wezen kijken. Volgens haar verloopt de samenwerking tussen boa’s en politie zorgvuldig. De controleurs krijgen sneller duidelijkheid over de identiteit van de persoon die zij hebben staande gehouden, zonder dat daarvoor altijd een politieagent ter plaatse hoeft te komen.
Dat kan een belangrijk verschil maken. Nu moeten controleurs soms lange tijd wachten op politieassistentie. Juist tijdens dat wachten kunnen spanningen oplopen.
Zwolle-Emmen nadrukkelijk in beeld
De staatssecretaris wil de Rotterdamse werkwijze ook op andere trajecten gaan toepassen. Daarover overlegt zij met de ministers van Justitie en Veiligheid en Asiel en Migratie.
In het Kamerdebat noemde Bertram de verbinding tussen Zwolle en Emmen uitdrukkelijk als een geschikt traject. De drie bewindspersonen onderzoeken momenteel waar de nieuwe aanpak het beste kan worden ingevoerd.
Een definitief besluit over de Vechtdallijn is nog niet genomen. Ook is nog niet duidelijk op welke datum eventuele fotocontroles kunnen beginnen.
Overlast asielzoekers
De druk om maatregelen te nemen is ondertussen verder opgevoerd. Dinsdag nam de Tweede Kamer moties aan waarin wordt aangedrongen op betere mogelijkheden voor Arriva-controleurs om de identiteit van zwartrijders vast te stellen.
CDA-Kamerlid Henk Jumelet vroeg Bertram tijdens het debat rechtstreeks naar de uitvoering van deze moties. Hij wees daarbij op de aanhoudende overlast door asielzoekers op de verbinding Zwolle-Emmen en de beperkingen waarmee treinpersoneel te maken heeft.
Ook vanuit de VVD, PVV en JA21 kwamen vragen over de veiligheid van reizigers en medewerkers en de mogelijkheden om herhaaldelijke overlast aan te pakken.
Rijbewijsregister helpt niet altijd
Sinds 1 oktober kunnen ov-boa’s onder voorwaarden gebruikmaken van gegevens uit het rijbewijsregister. Volgens Bertram is dat een belangrijke stap. In het register staan gegevens van ongeveer twaalf miljoen mensen.
Maar daarmee is niet ieder probleem opgelost. Reizigers zonder Nederlands rijbewijs kunnen met dat register niet altijd worden geïdentificeerd. Daarom wordt ook gekeken naar toegang tot gegevens uit de strafrechtketen en de vreemdelingenregistratie.
Die uitgebreidere toegang laat mogelijk nog tot 2028 op zich wachten. Het Rotterdamse systeem kan daarom een oplossing voor de kortere termijn worden.
Binnen enkele weken meer duidelijkheid
Bertram verwacht binnen enkele weken met een nieuw convenant over sociale veiligheid in het openbaar vervoer te komen. Daarin krijgt de uitbreiding van de Rotterdamse werkwijze een plaats.
Ook moet duidelijker worden op welke trajecten de fotocontrole kan worden ingevoerd en hoe snel dat mogelijk is. Bij de uiteindelijke uitvoering spelen ook de betrokken politie- en veiligheidsinstanties een rol.
Voor de trein tussen Zwolle en Emmen betekent dit dat de maatregel een stap dichterbij is gekomen, maar dat reizigers en controleurs nog moeten wachten op een definitief besluit.
