Zwolle kent luierinzameling al jaren: dit verandert er door het nieuwe kabinetsplan

Zwolle – Gebruikte luiers apart wegbrengen? Voor Zwollenaren is dat allang geen toekomstmuziek meer. Verspreid door de stad staan speciale containers voor luiers en incontinentiemateriaal. Toch kan het nieuwe landelijke plan grote gevolgen krijgen. De honderden tonnen die Zwollenaren zorgvuldig apart houden, belanden nu namelijk nog altijd in de verbrandingsoven.

Het kabinetsplan voor een landelijk systeem voor luierinzameling en recycling zorgt deze week voor veel ophef. Fabrikanten en leveranciers waarschuwen voor hogere prijzen en vrezen dat jonge gezinnen, ouderen en zorginstellingen jaarlijks honderden euro’s duurder uit kunnen zijn.

Maar in Zwolle ligt de situatie anders dan in veel andere gemeenten. Hier hoeven inwoners niet meer te bedenken waar zij met hun gebruikte luiers naartoe moeten. Het inzamelsysteem bestaat al sinds november 2022.

Luiers gratis inleveren

Zwollenaren met jonge kinderen of incontinentiemateriaal kunnen toegang aanvragen tot de speciale ROVA-containers. Het wegbrengen is gratis en telt niet mee als een betaalde storting van restafval. Ook de speciale zakken zijn gratis verkrijgbaar.

Luiers kunnen in Zwolle gratis apart worden ingeleverd bij speciale containers van ROVA – Foto © RTV Focus Zwolle

Daar wordt volop gebruik van gemaakt. Volgens cijfers van de gemeente stonden in 2025 bijna 8.000 adressen geregistreerd voor de luiercontainers. Ruim 60 procent daarvan maakte daadwerkelijk gebruik van het systeem.

Alleen al in 2024 werd in Zwolle ruim 700 ton luiers en incontinentiemateriaal apart ingezameld. Dat zijn meer dan 700.000 kilo’s.

Toch gaat de luierberg de oven in

Wie denkt dat die enorme berg al wordt verwerkt tot nieuwe grondstoffen, komt bedrogen uit. In Nederland bestaat nog onvoldoende capaciteit om al het materiaal te recyclen. De afzonderlijk ingezamelde Zwolse luiers worden daarom volgens de laatst beschikbare informatie alsnog verbrand.

Daarmee heeft het systeem op dit moment vooral een financieel voordeel voor gebruikers. Doordat de luiers niet in de gewone restafvalcontainer verdwijnen, hoeven huishoudens daar geen betaalde stortingen voor te doen.

Het beoogde milieuvoordeel blijft voorlopig uit: de luier gaat via een aparte container uiteindelijk alsnog naar de verbrandingsoven.

Nog honderden tonnen bij restafval

Lang niet alle luiers worden in de speciale containers gegooid. Uit een recente sorteeranalyse van het Zwolse huishoudelijke restafval blijkt dat in 2025 ongeveer 3 procent daarvan uit luiers bestond.

Zwolle produceerde dat jaar 11.153 ton huishoudelijk restafval. Omgerekend zou daarvan ongeveer 335 ton uit luiers bestaan. Dat is een benadering op basis van de jaarlijkse sorteeranalyse.

Opgeteld bij de ruim 700 ton die een jaar eerder afzonderlijk werd ingezameld, gaat het in Zwolle jaarlijks vermoedelijk om ongeveer één miljoen kilo aan luiers en incontinentiemateriaal. Vrijwel die hele berg wordt vooralsnog verbrand.

Fabrikanten moeten luierinzameling betalen

Daar moet het landelijke plan verandering in brengen. Fabrikanten en importeurs worden verantwoordelijk voor de afvalfase van de wegwerpluiers en incontinentieproducten die zij in Nederland verkopen.

Zij moeten een toegankelijk inzamelsysteem organiseren én betalen voor de inzameling en verwerking. Gebruikers moeten hun gebruikte producten volgens het conceptbesluit kosteloos kunnen blijven inleveren.

Een ROVA-container voor luiers en incontinentiemateriaal in Zwolle – Foto © RTV Focus Zwolle

Vanaf 2027 moet minimaal 12,5 procent van het totale gewicht worden gerecycled. Dat percentage loopt volgens het voorstel op naar 20 procent in 2030 en 25 procent vanaf 2032. Voor het terugwinnen van kunststoffen gelden afzonderlijke doelen.

Wat betekent dit voor Zwolle?

Voor Zwollenaren hoeft het dagelijkse ritueel daardoor niet onmiddellijk te veranderen. De stad heeft al een uitgebreid netwerk van luiercontainers. Producenten kunnen afspraken maken met gemeenten en afvalinzamelaars om bestaande voorzieningen te gebruiken.

Het ligt daardoor voor de hand dat de Zwolse containers onderdeel kunnen worden van het landelijke systeem. Het grote verschil zit vooral achter de klep: de ingezamelde luiers moeten straks daadwerkelijk voor een deel worden gerecycled in plaats van vrijwel volledig te worden verbrand.

Ook de rekening verschuift. Nu draagt de gemeente kosten voor het inzamelen en verwerken van de afvalstroom. Straks moeten fabrikanten en importeurs het inzamelsysteem en de verwerking financieren.

Geen vastgesteld bedrag per luier

Brancheorganisaties waarschuwen dat fabrikanten die kosten kunnen verwerken in de prijs van luiers. Zij noemen bedragen die uiteenlopen van 109 euro per gezin per jaar bij centrale inzamelpunten tot mogelijk 600 euro bij huis-aan-huisinzameling.

Die bedragen zijn geen door het kabinet vastgestelde heffing. In het voorstel staat geen bedrag dat ouders of ouderen rechtstreeks bij een container moeten betalen. Het gaat om berekeningen van de luierbranche over mogelijke prijsstijgingen en verschillende manieren van inzamelen.

Het duurste scenario is bovendien gebaseerd op het thuis ophalen van gebruikte luiers. Zwolle werkt al met centrale containers in de wijken. Dat bedrag kan daarom niet zonder meer op Zwolse huishoudens worden geplakt.

Wel betalen, maar minder via afvalstoffenheffing?

Het blijft mogelijk dat pakken luiers en incontinentiemateriaal duurder worden wanneer producenten hun nieuwe kosten doorberekenen. Daar kan tegenover staan dat gemeenten minder hoeven te betalen voor de inzameling en verbranding van deze grote afvalstroom.

Of Zwollenaren dat uiteindelijk terugzien in de afvalstoffenheffing, is nog niet bekend. De landelijke regeling is nog een voorstel en de precieze uitvoering moet verder worden uitgewerkt.

Voor Zwolle is de belangrijkste verandering voorlopig duidelijk: de paarse luiercontainers blijven vermoedelijk staan, maar de inhoud moet eindelijk een andere bestemming krijgen dan de oven.