Kunst & CultuurNieuws uit ZwolleUit agendaVoorpagina

Open Monumentendag in Zwolle wordt gigantisch: dit kun je zaterdag allemaal gratis doen

Zwolle – Gratis met een treintje door de binnenstad, met een cabriobus de wijken in, een kijkje nemen in het cellencomplex van de rechtbank en binnenstappen op plekken waar je normaal nooit komt. Zwolle pakt zaterdag 12 september enorm uit tijdens Open Monumentendag. Wie slim plant, kan er bijna een compleet gratis dagje uit van maken.

Want alleen monumenten bekijken? Daar blijft het allang niet meer bij.

Het officiële programmaboekje telt maar liefst 61 opengestelde locaties. Acht daarvan doen voor het eerst mee. Daarnaast zijn er rondleidingen, exposities, muziek, theater, wandelingen, kinderactiviteiten en gratis vervoer door de stad.

Open Monumentendag duurt zaterdag van 10.00 tot 17.00 uur. De deelnemende monumenten en activiteiten zijn gratis toegankelijk. Voor sommige rondleidingen en bustochten moet wel vooraf worden gereserveerd.

Een hele stad vol open deuren

Het begint natuurlijk bij de monumenten zelf.

Van de Sassenpoort en Peperbus tot het Vrouwenhuis, de oude Marechausseekazerne, het station en de Katerveersluizen: verspreid door Zwolle gaan tientallen deuren open.

Maar acht locaties zijn dit jaar extra bijzonder. Zij doen voor het eerst mee aan Open Monumentendag. Het gaat om de Rode Hal, Buurtmuseum Kamperpoort, de Jeruzalemkerk, het BREiNN Ketelhuis op de Makersfabriek, De Gouden Kroon aan de Voorstraat, Hotel Florès, Ten Oeverstraat 24 en het Wresinski Theater.

Bezoekers bij een monument tijdens Open Monumentendag in Zwolle

Bezoekers ontdekken tijdens Open Monumentendag plekken waar je normaal niet zomaar binnenkomt. In Zwolle zijn zaterdag 61 locaties open en is er daarnaast een groot gratis activiteitenprogramma. © RTV Focus Zwolle

Gratis met het treintje door de binnenstad

Wie geen zin heeft om de hele dag kilometers te lopen, kan gewoon instappen.

Tussen 10.00 en 17.00 uur rijdt een gratis elektrische hop-on hop-offtrein door de binnenstad. Het treintje stopt bij vijf plekken: het Rodetorenplein, Museum de Fundatie, de Sassenpoort, het Ter Pelkwijkpark en het Pelserbrugje.

Er is plaats voor veertig passagiers per rit. Onderweg kun je uitstappen voor een monument, rondleiding of activiteit en later weer verder reizen.

Gratis hop-on hop-off treintje tijdens Open Monumentendag in Zwolle

Ook dit jaar rijdt er een gratis hop-on hop-offtreintje langs verschillende monumenten in de Zwolse binnenstad. © RTV Focus Zwolle

Voor kinderen is er zelfs een speciale treinkaart. Bij iedere halte kunnen zij een letter verzamelen. Wie het juiste woord vindt, kan bij de informatiekraam een verrassing ophalen.

Dak eraf en met de bus door Zwolle

Wie verder wil kijken dan de binnenstad, kan nóg spectaculairder vervoer kiezen.

Een open cabriobus rijdt zaterdag vier verschillende routes door Zwolle. Geen simpel rondje om de kerk: iedere tocht duurt ongeveer anderhalf uur en wordt begeleid door een monumentenspecialist of Zwolse archeoloog.

Cabriobus tijdens Open Monumentendag in Zwolle

Met een open cabriobus kunnen bezoekers vier verschillende routes door de Zwolse wijken maken. Per rit is plaats voor vijftig deelnemers.

Om 10.00 uur gaat de noordroute via Diezerpoort, Langenholte en de Aa-landen. Om 11.45 uur volgt de oostroute door onder meer Wipstrik, Wijthmen en Berkum.

Om 13.30 uur rijdt de zuidroute via Veerallee, Windesheim en Assendorp, langs onder andere de kerk van Windesheim en de zaagtandwoningen. De laatste bus vertrekt om 15.15 uur richting Kamperpoort, Spoolde en Westenholte, met onder meer het Stinspark en de Katerveersluizen.

Alle ritten beginnen en eindigen bij de Nieuwe Havenbrug. Per route kunnen vijftig mensen mee en vooraf aanmelden is nodig.

Achter de tralies bij de rechtbank

Ook de rechtbank aan de Schuurmanstraat gooit zaterdag de deuren open.

En daar kun je verder komen dan de centrale hal. Tijdens de open dag van Rechtbank Overijssel mogen bezoekers onder meer de zittingszalen én het cellencomplex bekijken.

Ook worden nagespeelde rechtszaken gehouden en is er een informatiemarkt. Voor kinderen zijn er onder andere een kinderzitting, vossenjacht en de mogelijkheid om in toga op de foto te gaan.

De rechtbank is geopend van 10.00 tot 15.00 uur. Architect Rob Hootsmans geeft gedurende de dag bovendien rondleidingen door het gebouw.

Het spoorverleden komt letterlijk tot leven

Ook rond het station en de Spoorzone is zaterdag veel te beleven.

In de Rode Hal is het fotofestival Reizen in de Tijd te zien. Onderdeel daarvan is Sporen in de Tijd, over ruim 150 jaar spoorontwikkeling in Zwolle en de regio.

Daarnaast zijn er onder meer De Zilveren Camera en de expositie Bold Cities, Brave Decisions.

Maar het blijft niet bij foto’s aan de muur.

Op het Stationsplein en de Passerelle brengen De Lichte Kwelling Theater en koor Con Sola tussen 12.00 en 12.30 uur het verhaal tot leven van de vrouwen die rond 1920 eten naar spoorarbeiders brachten.

Daarna trekt het gezelschap richting de Rode Hal. Tussen 13.00 en 13.30 uur volgt de terugtocht.

Wie helemaal in de spoorstemming wil blijven, kan zelfs muziek tegenkomen in de trein. Het Millennium Jazz Orchestra verzorgt muzikale optredens op ritten tussen Zwolle en Ommen.

Van zwaardvechten tot klokkenluiden

De Sassenpoort in Zwolle, bekroond met een Michelinster in de Michelin Travel & Culture Guide 2026.
De Sassenpoort in Zwolle heeft een Michelinster gekregen in de Michelin Travel & Culture Guide 2026. – Foto © RTV Focus Zwolle

Alsof het programma nog niet vol genoeg zit, duiken verspreid door de stad allerlei activiteiten op.

Bij de Sassenpoort kunnen bezoekers kennismaken met historische krijgskunst tijdens workshops met langzwaard en zwaard met beukelaar.

Bij de Peperbus laat het Zwols Klokkenluidersgilde horen hoe de grote klokken worden geluid.

Op het Rodetorenplein verzamelen ondertussen stads- en dorpsomroepers uit het hele land voor een bijzonder concours. De deelnemers laten vanaf 14.00 uur hun stem horen. Om 16.15 uur volgt de prijsuitreiking.

Overal muziek

Stil wordt het sowieso niet.

In tientallen monumenten treden koren, orkesten en ensembles op. Zo speelt de Meander Big Band bij de Rode Hal, klinkt het Britten Jeugd Strijkorkest in ArtEZ, zijn er optredens in kerken en laat stadsdichter Gertrüd Reinink van zich horen in de Statenzaal.

Muziekoptreden tijdens Open Monumentendag in Zwolle

Niet alleen kijken: verspreid door Zwolle zijn tijdens Open Monumentendag muziekoptredens in monumentale gebouwen. © RTV Focus Zwolle

Ook voor kinderen genoeg te doen

Wie met kinderen komt, hoeft ze niet de hele dag langs oude gevelstenen te slepen.

Naast de puzzeltocht met het monumententreintje zijn er speurtochten, een City Escape door Zwolse monumenten en kunnen kinderen in de raadzaal met Democracity hun eigen stad bouwen.

Bij ANNO is er een kindervoorstelling over klokken en het carillon. In het Drostenhuis kunnen jonge bezoekers als kleine onderzoekers op pad.

Ook bij andere locaties zijn speurtochten, workshops en activiteiten voor kinderen.

Binnenkijken waar je normaal voorbijloopt

En dan zijn er natuurlijk nog de plekken die juist door hun interieur verrassen.

In De Gouden Kroon aan de Voorstraat kun je bijvoorbeeld onder begeleiding het archeologisch depot en werkatelier van Erfgoed Zwolle bekijken.

De kleine kelderwoning aan de Derde Bredehoek ontvangt vanwege de beperkte ruimte slechts acht mensen per rondleiding.

Historisch interieur tijdens Open Monumentendag in Zwolle

Achter sommige Zwolse gevels gaan interieurs schuil die normaal nauwelijks te zien zijn. Tijdens Open Monumentendag gaan tientallen deuren open. © RTV Focus Zwolle

Ook het Vrouwenhuis, de GGD, het Drostenhuis, Odeon en verschillende woonhuizen hebben speciale rondleidingen.

Voor een deel daarvan moet vooraf een plek worden gereserveerd.

Gratis wandelen door het verhaal van Zwolle

Wie liever zelf op pad gaat, kan aansluiten bij verschillende stadswandelingen.

Daarbij gaat het niet alleen over oude gevels. Een van de wandelingen draait om de grote veranderingen in de Zwolse binnenstad, een andere om Zwolle tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Ook is er een wandeling door het nieuwe Zwolle. Die voert vanaf het station via de ondergrondse fietsenstalling en de Passerelle richting Hanzeland en de Rode Hal.

De wandelingen starten om 11.00 en 14.00 uur en zijn gratis. Vooraf aanmelden is nodig.

Dus: waar begin je?

Dat is misschien wel het grootste probleem van deze Open Monumentendag: er is bijna te veel keuze.

Wie alles wil zien, gaat het in één dag simpelweg niet redden. Alleen al het officiële programmaboekje telt 61 opengestelde locaties. Daar komen de rechtbank, cabriobus, het treintje, spooractiviteiten, muziek, exposities en kinderprogramma’s nog bij.

Het handigste is daarom vooraf een paar favorieten uit te kiezen en meteen te controleren of reserveren noodzakelijk is.

Open Monumentendag Zwolle vindt plaats op zaterdag 12 september van 10.00 tot 17.00 uur. De deelnemende monumenten en activiteiten zijn gratis toegankelijk. Voor sommige rondleidingen en excursies geldt een beperkt aantal plaatsen. De programmatijden bekijken en je aanmelden kan hier. 

FOCUS NIEUWSBRIEF

Van het belangrijkste nieuws uit Zwolle tot de leukste weekendtips: elke donderdag in je inbox.

Lees ook dit over Zwolle