Den Haag – Het kabinet wil dat militaire transporten op het spoor voortaan voorrang krijgen wanneer ze urgent zijn en er geen capaciteit beschikbaar is. De maatregel moet voorkomen dat treinen met tanks, materieel of militairen stil komen te staan, terwijl de behoefte aan snelle verplaatsing groeit.
Dreiging en noodzaak
Staatssecretaris Thierry Aartsen (Infrastructuur en Waterstaat) licht toe: “We leven in een tijd waarin het steeds belangrijker wordt om militairen en materieel snel te kunnen verplaatsen. De dreiging van een militair conflict in Europa neemt toe. Met deze maatregel zorgen we ervoor dat er altijd capaciteit is voor militair transport op het spoor. Zo dragen we bij aan de veiligheid van Nederland en Europa.”
Capaciteit op het spoor
Militair vervoer vindt vaak plaats vanuit Nederlandse zeehavens richting de grens, maar ook internationale transporten via België en Duitsland lopen door Nederland. Omdat vrijwel alle spoorcapaciteit jaarlijks wordt verdeeld, is het lastig militaire transporten vooraf in te plannen. Ze maken gebruik van de ad‑hoc capaciteit die ProRail reserveert, maar die raakt steeds vaker vol.
Met de verwachte groei van militaire mobiliteit neemt de kans toe dat treinen moeten wachten. Voldoende capaciteit hoort bovendien bij de verplichtingen van Nederland als NAVO‑lidstaat.
Urgentie bepaalt voorrang
De nieuwe regelgeving maakt het mogelijk dat urgent militair transport voorrang krijgt boven ander vervoer. Urgentie geldt bijvoorbeeld bij munitietransporten die constante bewaking vereisen, bij een verhoogd dreigingsbeeld of wanneer een trein op een exact tijdstip moet aankomen. De ministers van Defensie en Infrastructuur en Waterstaat beslissen samen welke transporten urgent zijn.
Hoewel de maatregel hinder kan opleveren voor reizigers, wordt capaciteit alleen ingetrokken als het echt niet anders kan.
Europese context en vervolgstappen
De internetconsultatie voor de aanpassing van de regels rond spoorcapaciteit is vandaag gestart. De maatregel gaat op zijn vroegst in het najaar van 2026 in. Daarmee krijgt militair transport voor het eerst een plek in de regelgeving. Ook op Europees niveau wordt gewerkt aan voorrang voor militaire transporten.
Daarnaast werkt staatssecretaris Aartsen aan een bredere strategie om militair transport over het spoor te verbeteren. Zo worden knelpunten op het spoornetwerk onderzocht, emplacementen aangepast voor langere goederentreinen en een gezamenlijke weerbaarheidsstrategie met ProRail ontwikkeld. Ook moet worden voorkomen dat militaire treinen door papierwerk stil komen te staan bij de grens.
