Koning roept in Troonrede op tot samenwerking: ‘Democratie moet mensen verenigen’
Koning Willem-Alexander heeft Nederland tijdens de Troonrede gewaarschuwd dat niet alle grote problemen onmiddellijk kunnen worden opgelost. Het kabinet wil de stilstand rond onder meer woningbouw, stikstof en migratie doorbreken, maar loopt daarbij tegen financiële grenzen aan. De koning riep daarnaast op de democratie te beschermen en meer met elkaar samen te werken.
De koning sprak de Troonrede dinsdag namens het kabinet uit in de Koninklijke Schouwburg in Den Haag. Vanwege de verbouwing van het Binnenhof kon de toespraak opnieuw niet in de Ridderzaal worden gehouden.
Het was de eerste Troonrede van het kabinet-Jetten en de veertiende die Willem-Alexander als koning uitsprak.
‘Niet alles kan tegelijk’
Het kabinet wil met de begroting voor 2027 een basis leggen voor brede politieke samenwerking. Daarbij werd direct gewaarschuwd dat niet alle problemen tegelijkertijd kunnen worden aangepakt.
“De eerlijke boodschap bij de begroting voor 2027 is: niet alles kan tegelijk. Niet alles is morgen opgelost.”
Volgens de Troonrede zijn er ook financieel duidelijke grenzen. Het kabinet wil voorkomen dat toekomstige generaties worden opgezadeld met een onverantwoord hoge staatsschuld en zegt daarom de rekening niet te willen doorschuiven.
Democratie vraagt bescherming
Willem-Alexander begon zijn toespraak met een oproep om de democratie te beschermen. Prinsjesdag viel dit jaar samen met de Internationale Dag van de Democratie.
Volgens de koning is democratie meer dan de meerderheid die haar zin krijgt. Gemeenschapszin kan volgens hem helpen tegen polarisatie. Mensen die zich inzetten als vrijwilliger, mantelzorger of op een andere manier iets voor een ander betekenen, versterken daarmee de samenleving.
“Democratie is geen platte rekensom, maar een mentaliteit die moet leven in ieder van ons.”
De koning stelde dat mensen erop moeten kunnen vertrouwen dat politiek en overheid hun problemen daadwerkelijk oplossen. Parlement en regering hebben volgens hem de gezamenlijke opdracht ervoor te zorgen dat die vraag vaker met ‘ja’ kan worden beantwoord.
Dit bericht op Instagram bekijken
Stikstofaanpak mag niet opnieuw worden uitgesteld
Een van de belangrijkste onderwerpen in de Troonrede was stikstof. Het kabinet wil dat de vergunningverlening weer op gang komt, zodat er ruimte ontstaat voor woningen, bedrijven en wegen. Tegelijkertijd moeten de natuur, waterkwaliteit en watervoorziening worden hersteld.
De industrie, het verkeer en de veehouderij moeten allemaal bijdragen aan het terugdringen van de uitstoot. Voor boeren rond kwetsbare natuurgebieden wordt geld uitgetrokken om hen te ondersteunen.
Volgens het kabinet zou nieuw uitstel onverantwoord zijn. De verdere voorstellen worden vanaf dit najaar naar de Eerste en Tweede Kamer gestuurd.
Meer en sneller woningen bouwen
Ook de woningnood kreeg veel aandacht. Het kabinet wil zo snel mogelijk meer betaalbare koop- en huurwoningen bouwen.
De voorkeur gaat uit naar locaties waar al infrastructuur aanwezig is en waar problemen met stikstofruimte, stroomaansluitingen en drinkwater kunnen worden opgelost. Ook moet vaker gebruik worden gemaakt van industrieel gebouwde woningen met prefab onderdelen.
Dit najaar verschijnt een Actieplan Versnellen Woningbouw met vijftig maatregelen die de bouw van nieuwe woningen moeten versnellen.
Lagere asielinstroom en opvang op orde
Op het gebied van asiel streeft het kabinet naar een lagere instroom, voldoende opvang en een strenger uitzetbeleid voor mensen die geen recht hebben om in Nederland te blijven.
Tegelijkertijd moet er ruimte blijven voor mensen die vluchten voor oorlog, geweld en onderdrukking. Gemeenten worden opgeroepen solidair te zijn met Ter Apel en andere plaatsen die al langere tijd een groot deel van de opvang voor hun rekening nemen.
De koning veroordeelde bedreigingen en geweld rond de komst van opvanglocaties. De onrust die eerder ontstond in Loosdrecht en Engelen noemde hij zorgelijk.
Extra geld voor defensie en infrastructuur
In de begroting voor 2027 komt opnieuw meer geld beschikbaar voor defensie. Nederland wil intensiever samenwerken met internationale bondgenoten en Oekraïne blijven steunen. Ook cyberaanvallen, desinformatie, terrorisme en georganiseerde criminaliteit moeten harder worden aangepakt.
Daarnaast kondigde het kabinet extra geld aan voor onderhoud aan verouderde wegen, bruggen en spoorwegen. Omdat het budget begrensd blijft, zullen projecten opnieuw tegen elkaar worden afgewogen en zijn volgens het kabinet ingrijpende keuzes onvermijdelijk.
Stroomnet en schone energie
Het kabinet wil verder investeren in kernenergie, windenergie op zee, waterstof en de opslag van CO2. Ook uitbreiding van het elektriciteitsnet staat hoog op de agenda.
De vraag naar elektriciteit groeit, terwijl huishoudens en bedrijven afhankelijk zijn van betrouwbare en betaalbare energie. Het kabinet wil daarnaast doorgaan met het stimuleren van woningisolatie.
Steun voor koopkracht
De economische vooruitzichten voor het komende jaar zijn volgens de Troonrede gematigd positief. Het kabinet wil huishoudens en gezinnen met kinderen ondersteunen via onder meer het Noodfonds Energie en de kindregelingen.
Welke huishoudens daarvan profiteren en wat de maatregelen precies betekenen voor de koopkracht, staat niet uitgebreid in de Troonrede. Die details worden duidelijk uit de Miljoenennota en de begrotingen van de ministeries.
Minderheidskabinet moet steun zoeken
De plannen zijn nog niet definitief. Het kabinet-Jetten beschikt niet over een eigen meerderheid en moet bij oppositiepartijen steun zoeken om de begroting door zowel de Tweede als de Eerste Kamer te krijgen.
Dat politieke debat begint tijdens de Algemene Politieke Beschouwingen. Dan debatteert de Tweede Kamer over de plannen en de keuzes uit de Miljoenennota.
De koning sloot de Troonrede af met een nieuwe oproep tot redelijkheid en samenwerking. Volgens hem lost elkaar iets gunnen uiteindelijk meer problemen op dan voortdurende politieke ophef.
De volledige Troonrede 2026 is te lezen bij Het Koninklijk Huis.
