Klok vooruit? Forens vertrekt 10 minuten later: spits schuift door ‘mini-jetlag’
De overgang naar de zomertijd zorgt niet alleen voor langere avonden, maar ook voor een later op gang komende ochtendspits. Werknemers vertrekken op de eerste werkdag na het verzetten van de klok gemiddeld zo’n tien minuten later van huis – en dat is direct merkbaar op de weg en in het ov.
Dat meldt onder meer BNR op basis van een analyse van mobiliteitsdienstverlener Shuttel onder 12.500 werknemers. Voor het onderzoek werden zo’n 55.000 reisbewegingen vergeleken tussen de maandag vóór en de maandag na de overgang naar de zomertijd.
De cijfers laten zien dat de vroege spits afvlakt. Zo reizen forenzen minder vaak tussen 07.00 uur en 08.00 uur nadat de zomertijd is ingegaan. De piek komt juist te liggen tussen 09.00 uur en 10.00 uur. ‘Onze biologische klok staat nog op wintertijd, waardoor we meer moeite hebben met opstarten’, verklaart Joëlle Stokkel, innovatiemanager bij Shuttel.
‘Collectieve jetlag’
Volgens innovatiemanager Joëlle Stokkel is de verklaring simpel: het lichaam loopt achter op de klok. „Onze biologische klok staat op die maandag vaak nog op wintertijd. Daardoor voelt het alsof het vroeger is dan de klok aangeeft. Mensen compenseren dat – bewust of onbewust – door later te vertrekken. Je kunt spreken van een lichte, collectieve jetlag.”
Het effect laat zien hoe gevoelig het dagelijkse ritme is voor zelfs een kleine tijdsverandering. Werknemers starten trager op en komen daardoor ook later op hun werk aan.
Werkgevers gewaarschuwd
Werkgevers doen er volgens Shuttel goed aan rekening te houden met die tijdelijke verschuiving. Meer flexibiliteit kan helpen om de drukte beter te spreiden en werknemers productiever te laten starten.
Het advies: plan geen meetings vóór 10.00 uur en geef medewerkers de ruimte om bijvoorbeeld thuis te werken op de maandag na de klokverzetting. „Zo houd je rekening met het natuurlijke ritme van mensen én voorkom je extra piekdrukte,” aldus Stokkel.
Of eenzelfde effect optreedt bij de overgang naar de wintertijd, is lastig te zeggen. Die periode valt samen met de herfstvakantie, waardoor reispatronen minder voorspelbaar zijn en harde conclusies ontbreken.




