Extra controle op westnijlvirus: deze drie delen van Nederland kleuren oranje op de kaart

Op de kaart met gebieden waar Sanquin bloeddonaties extra controleert op het westnijlvirus, tekenen zich drie grote oranje zones af. Het gaat om een brede strook door de Randstad en Utrecht, een gebied rond de Veluwe en Salland en een cluster in Midden-Brabant.

De kaart betekent niet dat in iedere oranje gemeente een patiënt of besmette mug is gevonden. Het zijn gebieden waarvan Sanquin bloeddonaties extra screent vanwege aanwijzingen dat het virus in de omgeving voorkomt.

Screeningsgebieden vlak bij Zwolle

In Overijssel worden bloeddonaties uit Deventer, Olst-Wijhe en Raalte extra gecontroleerd. In het aangrenzende Gelderland gaat het om Apeldoorn, Brummen, Epe, Heerde, Lochem, Voorst en Zutphen.

Daarmee komen de screeningsgebieden dicht bij Zwolle. De gemeente Zwolle is door Sanquin op dit moment niet als risicogebied aangewezen. Ook zegt de kaart niets over de woonplaatsen van mensen bij wie een besmetting is vastgesteld.

Wat zijn de symptomen van het westnijlvirus?

De meeste mensen die besmet raken met het westnijlvirus merken daar niets van. Volgens het RIVM krijgt ongeveer 80 procent geen klachten. Circa 19 procent krijgt milde, griepachtige symptomen, zoals koorts, hoofdpijn, spierpijn, buikpijn en diarree. Soms ontstaan huiduitslag en vergrote lymfeklieren.

Bij ongeveer één procent van de besmettingen wordt iemand ernstig ziek. Het virus kan dan een hersenontsteking of hersenvliesontsteking veroorzaken. Mensen boven de 50 jaar en mensen met een verminderde weerstand lopen meer risico op ernstige klachten.

Wanneer moet je medische hulp inschakelen?

Neem contact op met de huisarts of huisartsenpost bij koorts en griepachtige klachten als je je duidelijk zieker voelt dan bij een normale griep.

Bij plotselinge ernstige hoofdpijn, nekstijfheid, verwardheid, sufheid, problemen met praten of verlammingsverschijnselen is snelle medische hulp nodig. Bel dan direct de huisarts, huisartsenpost of bij een acute noodsituatie 112.

Lees hier meer over de klachten, verspreiding en bescherming tegen het westnijlvirus.

Inmiddels 28 besmettingen gemeld

Het RIVM meldde donderdag dat sinds de vorige update tien nieuwe patiënten met het westnijlvirus zijn geregistreerd. Daarmee staat het aantal in Nederland opgelopen infecties in 2026 op 28.

Bij één persoon werd het virus gevonden tijdens wetenschappelijk onderzoek van Sanquin Research. De andere patiënten werden getest nadat zij met klachten in het ziekenhuis waren opgenomen.

De besmettingen door muggen zijn volgens het RIVM opgelopen in Utrecht, Noord-Brabant, Noord-Holland, Zuid-Holland, Overijssel en Gelderland.

Vier besmette patiënten overleden

In totaal zijn dit jaar vier patiënten met een westnijlvirusinfectie overleden. Bij één patiënt werd het virus overgedragen via een bloedtransfusie. Deze patiënt was al ziek en overleed later. Volgens het RIVM is niet duidelijk wat de oorzaak van het overlijden was.

De besmette bloeddonatie werd pas achteraf ontdekt. Sanquin controleert bloed uit aangewezen risicogebieden daarom extra op aanwezigheid van het virus.

Ook meer besmettingen bij dieren

Niet alleen bij mensen wordt het virus vaker gevonden. In 2026 zijn inmiddels 88 positief geteste paarden en 100 besmette wilde vogels gemeld. Vooral onder kraaiachtigen valt volgens deskundigen relatief veel sterfte op.

In totaal is het virus dit jaar in drie onderzochte verzamelingen muggen aangetroffen. Vogels vormen de belangrijkste gastheer. Huissteekmuggen kunnen besmet raken wanneer zij een besmette vogel steken en het virus vervolgens overdragen op mensen of paarden.

Kans om ziek te worden blijft klein

Volgens het RIVM blijft de kans om in Nederland besmet te raken en ziek te worden klein. Ongeveer 80 procent van de besmette mensen krijgt geen klachten. Circa 19 procent krijgt griepachtige verschijnselen, zoals koorts, hoofdpijn en spierpijn.

Ongeveer één procent krijgt ernstige neurologische klachten, zoals een hersenontsteking of hersenvliesontsteking. Vooral ouderen en mensen met een verminderde weerstand lopen meer risico om ernstig ziek te worden.

Bescherm jezelf tegen muggenbeten

De gewone huissteekmug is vooral actief in de schemering. Het RIVM adviseert om bedekkende kleding te dragen, horren te gebruiken en muggenwerende middelen op de onbedekte huid aan te brengen. Ook helpt het om stilstaand water in de tuin of op het balkon regelmatig te verwijderen.

Bronnen: RIVM en Sanquin. De interactieve kaart is samengesteld door RTV Focus Zwolle op basis van de Sanquin-lijst van 11 september 2026.