Nieuws uit ZwolleVoorpaginaZorg & Welzijn

Mazelen kan zomaar terugkomen in Zwolle: in sommige wijken krijgt één op de vijf kinderen niet alle prikken

Zwolle –  Mazelen lijkt misschien een ziekte uit het verleden, maar een nieuwe uitbraak is niet ondenkbaar. De vaccinatiegraad onder Zwolse kinderen blijft namelijk onder het niveau dat nodig is voor voldoende bescherming. In sommige wijken kreeg één op de vijf peuters niet alle vaccinaties uit het Rijksvaccinatieprogramma.

Dat blijkt uit cijfers die het Zwolse college heeft gedeeld na vragen van de VVD en het CDA. In 2025 was minstens 91 procent van de tweejarige kinderen volledig gevaccineerd. Vijf procent van de peuters had volgens de registratie zelfs geen enkele vaccinatie uit het Rijksvaccinatieprogramma gehad.

Mazelen kan zich razendsnel verspreiden

Vooral de vaccinatie tegen bof, mazelen en rodehond is belangrijk. Mazelen is een van de meest besmettelijke infectieziekten. Om te voorkomen dat het virus zich gemakkelijk kan verspreiden, is een vaccinatiegraad van ongeveer 95 procent nodig.

In Zwolle had in 2025 93 procent van de tweejarige kinderen de BMR-vaccinatie gekregen. Dat percentage ligt dus onder de landelijke doelstelling voor groepsbescherming tegen mazelen.

Een lagere vaccinatiegraad raakt niet alleen kinderen die geen prik hebben gehad. Ook jonge baby’s, kwetsbare inwoners en mensen die om medische redenen niet gevaccineerd kunnen worden, zijn afhankelijk van de bescherming van de mensen om hen heen.

Eén op de vijf niet volledig gevaccineerd

De verschillen tussen Zwolse wijken zijn groot. Uit de meest recente beschikbare wijkcijfers, die betrekking hebben op 2024, bleek dat in Wipstrik 94,9 procent van de tweejarige kinderen volledig had deelgenomen aan het Rijksvaccinatieprogramma.

In Holtenbroek was dat 80 procent. Dat betekent dat daar één op de vijf peuters niet alle vaccinaties uit het programma had gekregen. Dat wil overigens niet zeggen dat al deze kinderen helemaal niet zijn gevaccineerd. Een kind telt ook als niet volledig gevaccineerd wanneer één of meerdere prikken ontbreken.

Ook in Westenholte, de Binnenstad en Stadshagen was in de eerdere cijfers een dalende lijn te zien. De gemeente plaatst daarbij wel een kanttekening: in wijken met relatief weinig jonge kinderen kunnen enkele niet of onvolledig gevaccineerde kinderen al een groot verschil in het percentage veroorzaken.

Eerst een stijging, daarna weer een daling

De Zwolse vaccinatiegraad schommelt de afgelopen jaren. In 2017 was 93 procent van de tweejarigen volledig gevaccineerd. In 2022 werd met 95 procent een hoogtepunt bereikt, waarna het percentage in 2025 daalde naar 91 procent.

De cijfers zijn bovendien een ondergrens. Ouders moeten sinds 2022 toestemming geven om vaccinatiegegevens met het RIVM te delen. Wanneer die toestemming ontbreekt, kan een gevaccineerd kind in de landelijke registratie toch als niet gevaccineerd worden meegeteld.

Twijfel over nut en veiligheid

Volgens het college zijn er geen aanwijzingen dat Zwolle een heel andere ontwikkeling doormaakt dan de rest van Nederland. Landelijk twijfelen steeds meer ouders over het nut en de veiligheid van vaccinaties.

De vaccinatiegraad blijft gemiddeld vaker achter bij kinderen uit grote gezinnen, kinderen die niet naar de kinderopvang gaan en kinderen van Turkse of Marokkaanse herkomst. Ook bij leerlingen van islamitische, orthodox-protestantse en antroposofische basisscholen ligt de deelname landelijk lager.

GGD IJsselland onderscheidt daarnaast drie groepen ouders die vaker van vaccinaties afzien: kritische hbo- en wo-opgeleide ouders, anderstalige ouders en nieuwkomers. Niet iedere groep heeft dezelfde twijfels of praktische belemmeringen. Daarom kiest de GGD niet voor één algemene aanpak.

Extra aandacht voor drie Zwolse wijken

In Zwolle richt de aanpak zich onder meer op Stadshagen, Holtenbroek en Diezerpoort. De GGD sluit aan bij bestaande wijknetwerken en werkt samen met organisaties en betrokken ouders die de bewoners in deze wijken al kennen.

Ook worden de vaccinatiespreekuren uitgebreid. Er komen meer momenten en meer plaatsen waar ouders met hun kinderen terechtkunnen. Samen met een kinderarts van Isala wordt bovendien gewerkt aan een publiekscampagne.

Voor nieuwkomers en statushouders zijn speciale spreekuren ingericht. Daar kan direct worden bekeken welke vaccinaties iemand nog nodig heeft en kunnen prikken waar mogelijk meteen worden gegeven. Op opvanglocaties worden taalgroepen en een mobiel vaccinatieteam ingezet.

Informatie beschikbaar in 28 talen

GGD IJsselland heeft de informatie over vaccinaties inmiddels beschikbaar gemaakt in 28 talen. Ook zijn huisartsen betrokken, kregen uitnodigingsbrieven extra uitleg voor angstige kinderen en liggen op vaccinatielocaties materialen klaar die kinderen tijdens het prikken kunnen afleiden.

Medewerkers worden daarnaast getraind in zorgzaam vaccineren. Daarmee probeert de GGD angst en spanning rond een prik zo veel mogelijk te verminderen.

Resultaat pas in 2027 zichtbaar

Of de maatregelen daadwerkelijk tot meer vaccinaties leiden, is nog niet bekend. Volgens het college is daarvoor een langere periode nodig. De effecten van de acties die gedurende 2026 worden uitgevoerd, moeten zichtbaar worden in de cijfers over 2026. Die worden pas in 2027 gepubliceerd.

De GGD werkt ondertussen aan een digitaal systeem waarmee de vaccinatiegraad actueler per gemeente, wijk en doelgroep kan worden gevolgd. Daarmee moet gerichter kunnen worden ingegrepen wanneer de deelname in een bepaalde wijk verder achterblijft.

FOCUS NIEUWSBRIEF

Van het belangrijkste nieuws uit Zwolle tot de leukste weekendtips: elke donderdag in je inbox.

Lees ook dit over Zwolle