‘Kraan van Nederland’ sinds vandaag helemaal open: dit betekent het voor de IJssel bij Zwolle
Zwolle – De ‘kraan van Nederland’, de stuw bij Driel vlak bij Arnhem, staat sinds vandaag volledig open. Dat gebeurt voor het eerst vanwege de extreem lage afvoer van de Rijn. Voor Zwolle is dat belangrijk: de stuw wordt normaal gebruikt om bij droogte zoveel mogelijk van het beschikbare Rijnwater richting de IJssel te sturen. Nu die regelmogelijkheid wegvalt, kan Rijkswaterstaat bij Driel nauwelijks nog bijsturen en kan de toch al lage IJssel bij Deventer en daaropvolgend Zwolle verder zakken als de aanvoer uit Duitsland afneemt.
De twee enorme halfronde vizierschuiven van het stuwcomplex zijn volledig boven het water geheven. De waterstand aan beide kanten van de stuw is inmiddels vrijwel gelijk. Daardoor heeft de stuw volgens Rijkswaterstaat geen peilregulerende functie meer.
Dat klinkt misschien technisch, maar voor de IJssel is het principe eenvoudig: er komt niet ineens meer water richting Zwolle doordat Driel opengaat. De volledige opening laat juist zien dat er zo weinig Rijnwater beschikbaar is dat Rijkswaterstaat bij Driel nauwelijks nog iets kan regelen.
Waarom is Driel belangrijk voor de IJssel?
Water uit de Rijn komt bij Lobith Nederland binnen en wordt verder stroomafwaarts verdeeld over verschillende riviertakken.
Via het Pannerdensch Kanaal stroomt water richting de Nederrijn en de IJssel. En juist bij die verdeling speelt de stuw bij Driel normaal gesproken een belangrijke rol.
Door bij lage waterstanden minder water door de Nederrijn te laten stromen, kan Rijkswaterstaat relatief meer van het beschikbare Rijnwater richting de IJssel sturen.
Dat water stroomt vervolgens via Zutphen, Deventer en Zwolle naar Kampen en uiteindelijk het IJsselmeer.
Niet voor niets de ‘kraan van Nederland’
Rijkswaterstaat noemt Driel niet voor niets de ‘kraan van Nederland’.
De stuw helpt bij lage waterstanden om het beschikbare water te verdelen over de Nederrijn en de IJssel. Daarmee probeert Rijkswaterstaat onder meer voldoende zoet water via de IJssel naar het IJsselmeer te krijgen.
Dat IJsselmeer is een belangrijke zoetwatervoorraad voor Nederland. Het water wordt onder meer gebruikt voor drinkwater, landbouw, natuur en industrie.
Eerder dit jaar paste Rijkswaterstaat het stuwbeheer bij Driel nog aan om juist extra zoet water via de IJssel richting het IJsselmeer te sturen.
Waarom gaat de stuw nu helemaal open?
Dat lijkt tegenstrijdig. Bij droogte zou je juist verwachten dat Rijkswaterstaat de stuw gebruikt om water vast te houden en te verdelen.
Maar bij extreem lage rivierafvoeren wordt uiteindelijk een grens bereikt.
De waterstanden boven en beneden de stuw bij Driel zijn nu vrijwel gelijk geworden. Daardoor kan de stuw het waterpeil niet langer effectief beïnvloeden.
De twee vizierschuiven hebben daardoor geen regulerende functie meer en worden volledig uit het water geheven.
Het stuwcomplex bij Amerongen, verder stroomafwaarts in de Nederrijn, neemt de peilregulerende functie vanaf maandag 3 augustus over.
Volgens Rijkswaterstaat is het voor het eerst dat Driel volledig wordt geopend vanwege extreem lage rivierafvoeren.
Komt er nu meer of minder water in de IJssel?
Voor de IJssel komt er door het openen van de stuw niet ineens meer water beschikbaar.
Het tegenovergestelde is eigenlijk de kern van het verhaal: er stroomt zo weinig Rijnwater Nederland binnen dat Rijkswaterstaat bij Driel steeds minder mogelijkheden heeft om de verdeling richting de IJssel te beïnvloeden.
Als de aanvoer vanuit Duitsland verder daalt, kan daardoor ook de hoeveelheid water die via de IJssel richting Zwolle stroomt verder afnemen.
De volledige opening van Driel is dus vooral een signaal van hoe uitzonderlijk laag de rivierafvoer inmiddels is.
Wat betekent dit voor Zwolle?
Voor Zwolle is vooral van belang hoeveel water uiteindelijk via de IJssel wordt aangevoerd.
De rivier staat momenteel lager dan gebruikelijk en voert minder water af. Als de Rijnafvoer verder terugloopt, kan ook de waterstand op de IJssel verder dalen.
Dat is onder meer van belang voor de scheepvaart.
Schepen kunnen minder vracht meenemen
Bij lage waterstanden neemt de beschikbare vaardiepte op de rivieren af.
Voor binnenvaartschepen kan dat betekenen dat zij minder zwaar worden beladen en daardoor minder vracht per reis kunnen vervoeren.
Rijkswaterstaat waarschuwt bij de huidige lage rivierstanden voor minder vaardiepte, mogelijke laadbeperkingen en aangepaste vaaromstandigheden.
IJssel voert water naar het IJsselmeer
De IJssel heeft tijdens droge perioden bovendien een belangrijke landelijke functie.
Het Rijnwater dat via de IJssel stroomt, gaat langs Zwolle en Kampen uiteindelijk het IJsselmeer in.
Dat meer vormt een belangrijke voorraad zoet water. In droge perioden kan dat water worden gebruikt voor onder meer drinkwater, landbouw en natuur.
Daarom probeert Rijkswaterstaat bij lage rivierafvoeren normaal gesproken zoveel mogelijk invloed te houden op de verdeling van het beschikbare Rijnwater.
Bij Driel is die speelruimte nu vrijwel verdwenen.
De conclusie voor Zwolle is daarmee duidelijk: de stuw bij Driel staat niet helemaal open omdat er méér water beschikbaar is, maar juist omdat de Rijnafvoer extreem laag is. Daardoor kan Rijkswaterstaat bij Driel nauwelijks nog extra water richting de IJssel sturen. Als de aanvoer uit Duitsland verder afneemt, kan ook de IJssel bij Zwolle verder zakken.
