Nieuwe zorgen over Harculo: mogelijk nog vervuiling op terrein oude IJsselcentrale
Zwolle – De bodem van het voormalige terrein van de IJsselcentrale Harculo in Zwolle moet opnieuw uitgebreid worden onderzocht. Uit nieuwe documenten rond woningbouwproject Nieuw Harculo blijkt dat op meerdere plekken nog zorgen bestaan over mogelijke vervuiling met onder meer PCB’s, PFAS, asbest, olie en Chroom VI.
Jarenlang werd op Harculo elektriciteit opgewekt met eerst kolen, later olie en uiteindelijk gas. Hoewel het terrein eerder is gesaneerd, laten nieuwe onderzoeksstukken zien dat nog niet alle zorgen over de bodem zijn verdwenen.
Industriële geschiedenis laat sporen na
De stukken schetsen een veel breder probleem dan één verdachte plek. Onderzoekers hebben het terrein verdeeld in zeven aparte risicogebieden. Op delen van het voormalige centralecomplex wordt zelfs gesproken van een “onbekende bodembelasting”.
Tijdens de sloop van de centrale, die al in 2016 begon en doorliep tot 2019, werden grote hoeveelheden installaties, leidingen, asbest en radioactieve slakkenwol verwijderd. Toch zeggen onderzoekers nu dat niet uitgesloten kan worden dat tijdens die sloopfase vervuilde materialen over delen van het terrein zijn verspreid.
Volgens de stukken zijn in recent onderzoek opnieuw verhoogde PCB-waarden aangetroffen. Onderzoekers noemen delen van het terrein daarom “diffuus verdacht”.
Oude leidingen opnieuw onderzocht
Verspreid over Harculo worden oude olie- en leidingtracés opnieuw onderzocht. Volgens de rapporten zijn sommige leidingen nooit gericht onderzocht, ondanks tientallen jaren industrieel gebruik.
Daarom moeten opnieuw tientallen boringen worden gezet en grondmonsters worden genomen.
Minder diep gesaneerd bij dijk
Een opvallende passage gaat over het gebied langs de IJsseldijk. Daar werd tijdens eerdere saneringen minder diep afgegraven dan op andere delen van het terrein.
Waar op grote delen van Harculo tot ongeveer 1,5 meter onder maaiveld werd gesaneerd, gebeurde dat langs delen van de dijk soms maar tot ongeveer 1 meter diepte. Volgens het rapport zijn daar lokaal zelfs nog sterk vervuilde waarden aangetroffen.
PCB-sanering mogelijk niet afgerond
Een andere opvallende passage gaat over een eerdere PCB-sanering op het terrein. Volgens de stukken is het evaluatierapport van die sanering in 2025 ingetrokken, waardoor de sanering formeel niet zou zijn afgemeld bij het bevoegd gezag.
Wel eerder grootschalig gesaneerd
De documenten bevestigen tegelijk dat er eerder wel degelijk omvangrijke saneringen hebben plaatsgevonden. Zo werd een asbestdeponie volgens de stukken tussen 2016 en 2017 verwijderd. Ook radioactieve slakkenwol uit de centrale werd tussen 2017 en 2019 onder speciale veiligheidsmaatregelen verwijderd.
Het Natura 2000-gebied achter het voormalige terrein van de IJsselcentrale Harculo, tussen het terrein en de IJssel. – Foto © RTV Focus Zwolle
Onderzoek binnen zes maanden
De gemeente Zwolle heeft in het omgevingsplan vastgelegd dat aanvullend bodemonderzoek binnen zes maanden na inwerkingtreding van het plan moet worden aangeleverd. Het onderzoek moet meer duidelijkheid geven over de exacte omvang van mogelijke restvervuiling op het terrein.
Tegelijk blijft het plan overeind om op Harculo ongeveer 526 woningen te bouwen.
Verkoop woningen loopt door
Ondanks de aanvullende bodemonderzoeken loopt de verkoop van woningen in Nieuw Harculo ondertussen door. Van de 172 aangeboden woningen zijn er inmiddels 108 verkocht, 18 in optie en 46 nog beschikbaar.
Dat betekent dat ongeveer 63 procent van de woningen is verkocht en ruim 10 procent in optie staat. Bij Appartementencomplex A is bijna 59 procent verkocht. Bij Appartementencomplex D ligt dat percentage op bijna 53 procent.
Volgens de gemeente hebben de ontwikkelende partijen verklaard dat aanvullende bodemsanering financieel uitvoerbaar blijft, zelfs in het “maximale scenario”. “Reales verklaart dat zij bereid én financieel in staat is om het maximale scenario voor bodemsanering uit te voeren, mocht dit op basis van nader bodemonderzoek noodzakelijk blijken, ook als de kosten hoger uitvallen dan door Reales geraamd. aldus de ontwikkelaar.
