Koopkracht daalt licht, benzinekorting blijft: dit merk je van de Prinsjesdagplannen
Den Haag – De koopkracht van een doorsnee huishouden daalt in 2027 naar verwachting met 0,1 procent. Lage inkomens en ouderen gaan er gemiddeld juist iets op vooruit. Ook blijft de korting op de accijns voor benzine en diesel bestaan en opent komende winter opnieuw het Noodfonds Energie. Dat blijkt uit de Prinsjesdagplannen die het kabinet dinsdag officieel heeft gepubliceerd.
De koopkrachtdaling is kleiner dan eerder werd verwacht. Het Centraal Planbureau ging aanvankelijk uit van een gemiddelde daling van 0,3 procent. Volgens de nieuwste raming blijft daarvan 0,1 procent over.
De cijfers zijn gemiddelden. Wat iemand daadwerkelijk merkt, hangt onder meer af van het inkomen, de gezinssituatie, toeslagen en de energierekening.
Lage inkomens en ouderen iets vooruit
Een doorsnee huishouden met een laag inkomen gaat er in 2027 gemiddeld 0,2 procent op vooruit. Voor een doorsnee oudere bedraagt de verwachte stijging 0,3 procent.
Het aantal mensen dat in armoede leeft blijft volgens de huidige verwachting gelijk. Het aandeel kinderen dat in armoede opgroeit, daalt naar verwachting met 0,1 procentpunt.
Belastingkorting voor werkenden omhoog
Werkenden krijgen een hogere arbeidskorting. Deze belastingkorting wordt met 173 euro verhoogd. Daarnaast verlaagt het kabinet de belastingtarieven in de eerste en tweede schijf.
Daar staat tegenover dat de inkomensgrens voor het hoogste belastingtarief niet wordt aangepast. Daardoor gaan mensen bij een lager inkomen dan anders het geval zou zijn het hoogste tarief betalen.
De belastingkorting voor ouderen wordt met 100 euro verlaagd. Toch gaat een doorsnee oudere er volgens de totale koopkrachtraming gemiddeld 0,3 procent op vooruit.
Zorgverzekering wordt ongeveer 150 euro duurder
De zorgverzekering wordt volgend jaar naar verwachting flink duurder. Het kabinet rekent voor 2027 met een gemiddelde nominale premie van 2.029 euro per jaar. Dat is ongeveer 169 euro per maand en 150 euro per jaar meer dan in 2026. De verzekeraars bepalen dit najaar hun definitieve premies.
Eigen risico stijgt naar 400 euro
Ook het verplichte eigen risico gaat omhoog. Dat stijgt in 2027 door indexatie van 385 naar 400 euro. Een eerder voorziene extra verhoging wordt uitgesteld tot 2028. Wie zorg uit het basispakket gebruikt, kan volgend jaar dus maximaal vijftien euro meer eigen risico kwijt zijn.
Zorgtoeslag stijgt, maar vermogensgrens gaat omlaag
De maximale zorgtoeslag stijgt naar verwachting met 130 euro per jaar voor alleenstaanden en met 260 euro voor huishoudens met een toeslagpartner. De precieze bedragen worden in november vastgesteld.
Tegelijkertijd verlaagt het kabinet de vermogensgrens voor de zorgtoeslag en het kindgebonden budget met 30.686 euro. Huishoudens met spaargeld of beleggingen kunnen daardoor eerder hun recht op deze toeslagen verliezen.
Aftrek voor specifieke zorgkosten verdwijnt in 2028
Mensen met hoge zorgkosten kunnen bepaalde uitgaven nu nog aftrekken van hun inkomen. Deze regeling en de bijbehorende tegemoetkoming verdwijnen per 1 januari 2028. Ongeveer 900.000 huishoudens maakten in 2024 gebruik van de aftrek. Het kabinet reserveert vanaf 2028 jaarlijks 350 miljoen euro voor een vervangende tegemoetkoming aan chronisch zieken, maar de precieze uitwerking is nog niet bekend.
Gratis gordelroosvaccinatie begint bij 60-jarigen
Vanaf 2027 krijgen mensen die dat jaar 60 worden een gratis vaccinatie tegen gordelroos aangeboden. Voor mensen van 61 tot en met 69 jaar komt tussen 2028 en 2031 een inhaalprogramma. Mensen van 70 jaar en ouder vallen vooralsnog niet onder het gratis programma.
Kilometervergoeding omhoog naar 25 cent
De maximale onbelaste kilometervergoeding stijgt van 23 naar 25 cent per kilometer. De verhoging geldt met terugwerkende kracht vanaf 1 januari 2026 en is bedoeld om de gestegen reiskosten van huishoudens en bedrijven op te vangen.
Werknemers krijgen het hogere bedrag niet automatisch. De werkgever moet bereid zijn de vergoeding te verhogen en kan ook gebonden zijn aan bestaande afspraken in een cao of arbeidscontract. De verhoging betekent daarom evenmin dat iedereen recht heeft op een nabetaling over eerder gereden kilometers.
Korting op benzine en diesel blijft
De tijdelijke korting op de brandstofaccijnzen wordt verlengd. Daarmee wil het kabinet de prijs van benzine en diesel aan de pomp drukken.
Hoe groot het prijsverschil aan de pomp precies blijft, hangt ook af van de olieprijs en de prijzen die tankstations rekenen.
Alcohol wordt duurder, bloemen volgen in 2028
De accijns op bier, wijn en andere alcoholische dranken wordt vanaf 2027 jaarlijks aangepast aan de inflatie. Daardoor kunnen deze producten duurder worden. Voor bloemen en planten stijgt de btw pas op 1 januari 2028 van 9 naar 21 procent. Als winkels die verhoging volledig doorberekenen, wordt een boeket van 15 euro ongeveer 1,65 euro duurder.
Half miljoen huishoudens kunnen steun krijgen
Het Noodfonds Energie gaat komende winter opnieuw open. Het kabinet trekt hiervoor 193 miljoen euro uit.
Het fonds is bedoeld voor huishoudens met een laag inkomen en een hoge energierekening. Volgens het kabinet komen naar verwachting ongeveer 500.000 huishoudens ervoor in aanmerking. Iedereen die recht heeft op de regeling en een aanvraag indient, moet ondersteuning ontvangen.
De voorwaarden en de datum waarop aanvragen kunnen worden ingediend, worden later bekendgemaakt.
Kinderopvangtoeslag stijgt minder hard
Voor de kinderopvangtoeslag komt in 2027 nog altijd 322 miljoen euro extra beschikbaar. Daardoor valt de toeslag voor veel ouders hoger uit dan in 2026.
De verhoging wordt wel kleiner dan eerder in het coalitieakkoord was aangekondigd. Ouders krijgen dus meer kinderopvangtoeslag dan dit jaar, maar minder dan aanvankelijk was beloofd.
AOW-leeftijd niet sneller omhoog
Het kabinet schrapt het plan om de AOW-leeftijd volledig een-op-een mee te laten stijgen met de levensverwachting. Het voornemen is nu ook officieel uit de begroting gehaald.
Daarmee wordt voorkomen dat de AOW-leeftijd door deze maatregel sneller zou stijgen. De al vastgestelde AOW-leeftijden veranderen hierdoor niet automatisch.
Maximumdagloon blijft behouden
De geplande verlaging van het maximumdagloon gaat niet door. Dat bedrag bepaalt de maximale hoogte van verschillende uitkeringen die door het UWV worden betaald.
Het schrappen van de verlaging is onder meer van belang voor mensen met een hoger inkomen die recht krijgen op een WW- of arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Verkorting WW uitgesteld tot 2029
De voorgenomen verkorting van de WW wordt uitgesteld tot 1 januari 2029. Ook het plan om daar in de eerste twee maanden een hogere uitkering tegenover te zetten, wordt doorgeschoven.
Andere voor 2027 geplande bezuinigingen op de arbeidsmarkt en sociale zekerheid worden eveneens een jaar uitgesteld. Daaronder vallen maatregelen rond de compensatie van de transitievergoeding.
Het kabinet wil de extra tijd gebruiken om met werkgevers en vakbonden te praten over de toekomst van de arbeidsmarkt en de sociale zekerheid.
Gemiddeld gezin betaalt ongeveer 15 euro meer voor water
De belasting op leidingwater stijgt in 2027 met 10 cent per kubieke meter: van 43,7 naar 53,7 cent. Bij een gemiddeld verbruik van ongeveer 155 kubieke meter betekent dat voor een gezin circa 15 euro extra belasting per jaar. Het uiteindelijke bedrag op de waterrekening kan per huishouden verschillen.
Plannen kunnen nog veranderen
Het kabinet noemt het koopkrachtpakket een technische invulling en wil erover in gesprek met de Tweede Kamer. De definitieve uitwerking kan daardoor tijdens de behandeling van de begroting nog veranderen.
