In deze Overijsselse gemeente mogen jongeren van 16 al naar de stembus

Een stempas op de mat terwijl je nog geen achttien bent. Voor honderden jongeren in Dalfsen gebeurt het binnenkort echt. De gemeente laat 16- en 17-jarigen stemmen tijdens de gemeenteraadsverkiezingen. Niet officieel, maar in een uniek verkiezingsexperiment dat in Nederland nog niet eerder op deze schaal is geprobeerd.

Jongeren naar het stembureau

Ongeveer 750 jongeren van 16 en 17 jaar uit de gemeente Dalfsen krijgen een officiële uitnodiging en een stempas thuisgestuurd. Op 18 maart mogen zij stemmen in drie stembureaus: in Dalfsen, Nieuwleusen en Lemelerveld.

Het gaat om een zogenoemde parallelverkiezing. Die vindt op dezelfde dag plaats als de echte gemeenteraadsverkiezingen, maar staat volledig los van het officiële stemproces.

Jongeren stemmen daarbij niet op individuele kandidaten, maar op partijen.

Eerste gemeente die dit zo organiseert

Parallelverkiezingen zijn toegestaan zolang ze gescheiden blijven van het officiële kiesproces en vooral een educatief doel hebben. In steden als Amsterdam en Rotterdam werd er eerder mee geëxperimenteerd, maar dat gebeurde bij verkiezingen voor stadsdelen of gebiedscommissies.

Dalfsen gaat een stap verder. De gemeente is de eerste in Nederland die tijdens reguliere gemeenteraadsverkiezingen op meerdere officiële stembureaus een parallelverkiezing organiseert voor jongeren.

‘Waarom mogen wij nog niet stemmen?’

Volgens burgemeester Michael Sijbom komt het idee rechtstreeks voort uit gesprekken met jongeren.

„Ik hoor vaak dezelfde vraag: waarom mogen wij nog niet stemmen?” zegt hij. „Jongeren zijn betrokken, kritisch en willen invloed op besluiten die hun toekomst raken. Met dit experiment laten we zien dat hun stem ertoe doet.”

Volgens Sijbom lenen juist lokale verkiezingen zich hiervoor, omdat gemeenten beslissen over zaken die jongeren direct raken, zoals sport, onderwijs en hun leefomgeving.

Hij roept de landelijke politiek op om te onderzoeken of de stemgerechtigde leeftijd in de toekomst omlaag kan.

Democratie leren door te doen

De parallelverkiezing wordt georganiseerd in samenwerking met het Agnieten College in Nieuwleusen. Tijdens de lessen maatschappijleer worden leerlingen voorbereid op het verkiezingsproces en leren zij meer over democratie en politiek.

Op de stembureaus krijgen jongeren een stembiljet nadat hun identiteit is gecontroleerd.

Bijzonder is dat sommige scholieren ook zelf achter de tafel zitten. Zij helpen als stembureaulid mee met het verkiezingsproces.

Docent maatschappijleer Mink de Vries noemt dat een unieke ervaring.

„Democratie leer je het beste door het te ervaren. Mijn leerlingen leren niet alleen over verkiezingen, ze mogen zelf stemmen én meewerken in het stembureau.”

Jongerendebat met lokale politiek

Voor de verkiezingen krijgen jongeren ook de kans om lokale politici vragen te stellen.

Op 11 maart vindt in de raadzaal van het gemeentehuis een groot scholierendebat plaats. Daar gaan leerlingen in gesprek met kandidaat-raadsleden van de partijen die meedoen aan de gemeenteraadsverkiezingen in Dalfsen.

Voor veel jongeren is het de eerste keer dat ze zo direct met de lokale politiek in aanraking komen.