Bijna oktober en toch 26 graden: zo haalde Zwolle vroeger een ijsje bij Leben
Zwolle – De kalender zegt eind september, maar dinsdag en woensdag voelt het in Zwolle nog één keer volop als zomer. De temperatuur kan oplopen tot zo’n 26 graden en woensdag wordt het mogelijk nóg warmer. Een mooi moment om terug te gaan naar de tijd waarin een ijsje in Zwolle nog uit een kar op de Grote Markt kwam en de naam Leben uitgroeide tot een begrip in de stad.
IJscokar midden in de stad
Wie tegenwoordig een ijsje haalt in de Zwolse binnenstad, loopt naar een ijssalon. Negentig jaar geleden zag dat er heel anders uit. Op een oude prentbriefkaart van de Grote Markt uit ongeveer 1933 tot 1935 staat op de kop van de Melkmarkt een ijscokar van C.A. Leben.
De omgeving is nog goed herkenbaar. De Peperbus torent boven de stad uit, auto’s zijn schaars en midden over de Grote Markt loopt nog een grote rotonde. Tussen de voetgangers en enkele auto’s staat de ijskar waarmee ijs aan voorbijgangers werd verkocht.
De Melkmarkt rond 1933-1935. Midden op straat is een ijscokar te zien. © Collectie Overijssel / Publiek domein
Leben werd een begrip in Zwolle
De naam Leben zou later bij veel Zwollenaren nog bekender worden. In de jaren zestig en zeventig was de ijssalon van de familie Leben een begrip in de stad. De zaak zat oorspronkelijk in de Bitterstraat, waar klanten niet alleen ijs konden kopen, maar ook konden zien hoe achter de toonbank werd gewerkt.
Chris Leben had het ijsmakersvak overigens niet zelf uitgevonden. Leben leerde het vak bij ijsbedrijf Santing, dat tussen ongeveer 1945 en 1956 op de hoek van de Vispoortenplas en Achter de Broeren zat. Daar kostten ijsjes destijds 2, 3, 5, 10 of 15 cent.
Leben’s Ijsbuffet aan de Bitterstraat in 1972. Foto: J.P. de Koning / Historisch Centrum Overijssel, CC BY 4.0
Van Bitterstraat naar Nieuwstraat
Op de foto uit 1972 is de naam nog duidelijk boven de ingang te lezen: Leben’s ijsbuffet. De zaak zat aan de Bitterstraat 65, 67 en 69. Door de stadsvernieuwing verdwenen later delen van de oude Bitterstraat en verhuisde de familie met de ijssalon naar de hoek van de Nieuwstraat en de Spiegelstraat.
Leben had daarnaast een mobiel verkooppunt. In herinneringen aan de zaak wordt verteld dat een ijskar geregeld op de Melkmarkt stond. Daarmee sloot de latere ijssalon aan op een traditie die al tientallen jaren eerder in het Zwolse straatbeeld zichtbaar was.
Nog één keer volop ijsweer
En juist deze week lijkt dat oude straatbeeld ineens weer bijzonder toepasselijk. Terwijl oktober al voor de deur staat, krijgt Zwolle dinsdag en woensdag temperaturen die eerder bij juli passen dan bij eind september.
Voor dinsdag wordt in Zwolle momenteel ongeveer 26 graden verwacht. Woensdag kan het zelfs rond 27 graden worden. Normaal ligt de middagtemperatuur eind september rond 17 graden. Daarna neemt de warmte weer af en trekken buien het land binnen.
Voor de huidige Zwolse ijssalons kan het daardoor nog een onverwacht druk slot van september worden.
