Zwolle haalt varend erfgoed terug naar de stad: historische schepen krijgen eigen plekken in de gracht
Zwolle – Oude vrachtschepen, sleepboten en andere historische vaartuigen krijgen binnenkort speciale plekken in de Zwolse binnenstad. De gemeente wil schepen van de landelijke Schepencarrousel en de Federatie Varend Erfgoed Nederland tijdelijk laten aanmeren in de Thorbeckegracht, aan de Buitenkant en bij de Schuttevaerkade. Een overnachting gaat de schippers 7,50 euro per dag kosten.
Daarmee krijgt het water rond de binnenstad steeds een ander gezicht. De historische schepen blijven enkele dagen, enkele weken of maximaal drie maanden in Zwolle en maken daarna plaats voor een volgend varend monument.
Oude beroepsschepen keren terug
De schepen zijn veelal afkomstig uit de vroegere beroepsvaart. Het gaat om vaartuigen waarop jarenlang is gewerkt, gewoond en gevaren. Sommige schepen hebben een bijzondere bouwgeschiedenis, andere speelden een rol in de binnenvaart, visserij of sleepvaart.
De deelnemers moeten verzekerd zijn, mogen geen achterstallig onderhoud hebben en moeten er verzorgd en opgeruimd bij liggen. Schepen van de Schepencarrousel moeten bovendien hun verhaal aan voorbijgangers presenteren. Dat kan met historische foto’s, informatie over het schip of een bord aan de kade.
Drie delen van de binnenstad
De ligplaatsen komen op drie plekken. Aan de Buitenkant gaat het om het gedeelte langs de Thorbeckegracht tot aan de Vispoortenbrug. Aan de overzijde komt een kortere strook langs de Thorbeckewal, vanaf het Kraanbolwerkhof. De derde locatie ligt aan de Schuttevaerkade, direct naast het openbare parkeerterrein.
De locaties zijn niet bedoeld voor permanente woonboten. Het gaat om passanten die vanwege hun lengte, breedte of diepgang vaak niet in een gewone jachthaven terechtkunnen.
Van drie naar mogelijk acht schepen
De Schepencarrousel heeft aangegeven in Zwolle te willen beginnen met ongeveer drie ligplaatsen. Op termijn zou dit kunnen groeien naar zes tot acht schepen. De Federatie Varend Erfgoed Nederland vertegenwoordigt ongeveer 3.300 geregistreerde historische vaartuigen en ziet vooral behoefte aan plekken waar schepen enkele dagen tot een week kunnen blijven.
Voor schepen van de Schepencarrousel geldt een maximale verblijfsduur van drie maanden. Schepen die via de Federatie Varend Erfgoed Nederland komen, zouden volgens de eerdere uitwerking maximaal tien dagen blijven. De plekken zijn het hele jaar beschikbaar.
Liggen kost 7,50 euro per dag
Historische passanten gaan volgens het voorstel 7,50 euro per schip per nacht betalen, inclusief btw. In de havengeldverordening wordt een bedrag van 6,20 euro exclusief btw opgenomen.
Het lage tarief moet het voor historische schepen aantrekkelijk maken om Zwolle aan te doen. De gemeente verwacht dat veel schippers de stad anders overslaan. Vooral zeilschepen kunnen onderweg naar Zwolle te maken krijgen met vaste bruggen en andere hindernissen.
De schippers betalen daarnaast het normale tarief voor het gebruik van elektriciteit en water. Toeristenbelasting wordt niet geheven. Volgens de gemeente betalen de schippers uitsluitend voor het gebruik van het gemeentelijke water en niet afzonderlijk voor een overnachting.
Ongeveer 50.000 euro voor het plan
De uitvoering van het plan kost de gemeente naar schatting ongeveer 50.000 euro. Daarvan is 28.050 euro bestemd voor de walvoorzieningen. Voor aansluitingen op de nutsvoorzieningen is nog eens 7.500 euro geraamd.
Daarnaast kost de planologische procedure naar verwachting 10.000 euro en wordt rekening gehouden met 5.000 euro aan begeleidingskosten. De gemeente verwacht jaarlijks ongeveer 2.500 euro aan extra havengeld binnen te krijgen.
Aan de Buitenkant komen twee stroompunten en een waterpunt. Bij de Thorbeckewal worden eveneens elektriciteit en water aangelegd. De werkzaamheden staan gepland voor na de zomervakantie. Aan de Schuttevaerkade worden voorlopig geen nieuwe walvoorzieningen geplaatst. Schippers kunnen daar gebruikmaken van algemene voorzieningen aan de Pannenkoekendijk.
Geen afvalwater in de gracht
De schepen moeten over een eigen vuilwatertank beschikken. Toiletwater mag niet in de stadsgracht worden geloosd. Voor het legen van de tank kunnen de schippers terecht bij de afvalwatervoorziening aan de Pannenkoekendijk.
Volgens de gemeente vervoeren de historische schepen geen gevaarlijke stoffen en beschikken ze niet over risicovolle installaties. Ook moeten de vaartuigen verzekerd zijn en in goede staat van onderhoud verkeren.
Plan aangepast na reacties
Omwonenden zijn in januari en mei over de plannen geïnformeerd. Een aantal bewoners reageerde positief, maar er waren ook zorgen over het uitzicht, privéparkeerplaatsen en de precieze ligging van de schepen.
Na gesprekken is de locatie aan de Thorbeckewal aangepast. De ligplaatsen beginnen nu pas vanaf het Kraanbolwerkhof, zodat ze niet voor de privéparkeerplaatsen komen te liggen. Ook blijft bij de Vispoortenbrug een stuk water vrij nadat een eigenaar had gevraagd daar geen schip direct voor de deur te leggen.
Een wisselend openluchtmuseum
De Thorbeckegracht en het Zwarte Water speelden eeuwenlang een grote rol in de handel en scheepvaart van Zwolle. Langs de kades werden goederen geladen en gelost en via het water stond de stad in verbinding met de Zuiderzee en het achterland van Overijssel en Drenthe.
De gemeente verwacht dat de terugkeer van oude beroepsschepen dat verleden opnieuw zichtbaar maakt. In plaats van een vaste collectie krijgt Zwolle zo een voortdurend wisselend openluchtmuseum op het water. Wanneer het ene schip vertrekt, kan een ander historisch vaartuig zijn plek innemen.
