Iedereen kent fotograaf Harry in Zwolle – nu probeert dochter Wendy zijn herinneringen vast te houden
Zwolle – Wie jaren geleden met Harry ten Klooster door de Diezerstraat liep, kwam niet snel vooruit. De Zwolse fotograaf hoefde maar een paar meter te lopen of iemand sprak hem aan. Voor zijn dochter Wendy werd dat als kind een spelletje: moest haar vader meer dan drie keer stoppen voor een praatje, dan moest hij trakteren. „Maar hij moest altijd trakteren.” Nu woont Harry met Alzheimer in De Kievitsbloem. De man die jarenlang het leven van anderen vastlegde, ziet zijn eigen herinneringen langzaam vervagen. Wendy probeert ze daarom juist vast te houden.
Harry ten Klooster was jarenlang een vertrouwd gezicht in Zwolle. Camera bij zich, onderweg naar een nieuwsgebeurtenis, altijd tijd voor een praatje.
Wie hem nog kent uit zijn tijd bij Weblog Zwolle ziet misschien meteen zijn kenmerkende blauwe jas voor zich.
Voor Wendy was dat vroeger de gewoonste zaak van de wereld. Als achtjarig meisje liep ze met haar vader door de Diezerstraat. Even snel ergens naartoe? Vergeet het maar.
„Wij hadden een soort geintje”, vertelt ze. Als Pappa drie keer moest stoppen omdat iemand hem aansprak, moest hij haar trakteren op chocolademelk of iets lekkers bij Dunnink.
„Maar hij moest altijd trakteren. Iedereen kende hem.”
Met de fotograaf achterop de fiets
Ook bij RTV Focus zijn de herinneringen aan Harry nog springlevend.
Toen deze verslaggever jaren geleden voor het eerst met een camera de straat op moest voor nieuws, stond Harry er ook. Twee afspraken volgden kort op elkaar en vervoer naar de tweede klus werd een probleem.
Harry had daar een eenvoudige oplossing voor.
„Spring maar achterop”, was zijn voorstel. En zo ging het op de fiets naar het volgende nieuwsitem.
Het typeerde hem. Een nieuw gezicht op straat werd niet eerst uitgebreid bekeken of op afstand gehouden. Harry nam je gewoon mee.
Tijdens het gesprek in De Kievitsbloem komt die oude fotograaf soms ineens weer even helemaal tevoorschijn.
Geef hem een camera en zijn handen weten wat ze moeten doen. Even kijken, richten en afdrukken. Wanneer hij vandaag opnieuw een camera vasthoudt, staat hij even later zelfs weer in de bekende fotografenhouding.
Door de knieën. Camera voor het gezicht.
Alsof er niets veranderd is.
Wendy ziet het graag. Haar vader leerde haar vroeger van alles over fotografie. Veel daarvan ging er destijds naar eigen zeggen „het ene oor in en het andere weer uit”. Maar de foto’s zijn gebleven.
Een groot deel van Harry’s fotocollectie is inmiddels ondergebracht bij het Historisch Centrum Overijssel (red. Collectie Overijssel). Wendy heeft daarnaast thuis albums gemaakt met foto’s uit zijn jeugd, zijn jaren als fotograaf en het gezinsleven. Als haar vader bij haar is, bladeren ze er samen doorheen.
En uiteraard staat er dan koffie op tafel.
Een ongeluk waarna dingen veranderden
De eerste signalen dat er iets niet klopte, voert Wendy terug naar 2016.
Harry raakte dat jaar betrokken bij een ernstig verkeersongeluk op de kruising bij de Rodetorenbrug. Volgens Wendy fietste hij door rood en werd hij door een auto geraakt. Hij raakte buiten bewustzijn en werd naar het ziekenhuis gebracht.
Daarna veranderden dingen.
Aanvankelijk dacht de familie dat de problemen die ze bij Harry zagen het gevolg waren van het ongeluk. In 2019 werd hij al op Alzheimer onderzocht. Hij kon echter nog goed rekenen en een klok tekenen en voldeed op dat moment net niet aan de criteria.
„Maar eigenlijk wisten wij wel beter”, zegt Wendy.
Later kwam de diagnose Alzheimer wel.
Daar bleef het niet bij. Harry kreeg ook kanker. Voor Wendy betekende dat dat het leven steeds verder verschoof van dochter zijn naar zorgen.
Wendy en haar vader Harry ten Klooster samen. © RTV Focus Zwolle
Soms weet hij niet dat zij zijn dochter is
Alzheimer haalt niet alles in één keer weg.
Dat maakt de ziekte voor Wendy juist zo ingewikkeld.
Soms is Harry helder en aanwezig. Op andere momenten weet hij niet precies wie iemand is. Zelfs Wendy wordt soms aangezien voor haar moeder.
Ze probeert daar niet hard tegenin te gaan.
„Ik wil hem zoveel mogelijk in zijn waarde laten”, vertelt ze.
Want achter alles wat verdwijnt, blijft volgens haar nog altijd haar vader zitten.
En misschien werd hun band door alles wat er gebeurde zelfs hechter.
Harry was vroeger veel van huis. Fotograferen, radio maken, mensen ontmoeten. Wendy trok vooral naar haar moeder.
Nu ze zo intensief met haar vader optrekt, leerde ze hem naar eigen zeggen pas echt kennen.
„Iets naars kan ook iets heel moois brengen. Ik heb papa pas echt leren kennen. Dat is toch een cadeautje.”
Harry gaat nog altijd graag op pad
Eén ding is niet verdwenen: Harry wandelt graag.
Soms levert dat spannende situaties op.
Zo besloot hij eens op pad te gaan in de richting van het huis waar hij vroeger woonde. De heenweg naar de Indische Buurt lukte nog. Maar terugkomen werd een ander verhaal.
En daar gebeurde iets wat misschien alleen bij Harry ten Klooster kan gebeuren.
In de buurt van Isala kwam hij politie tegen die daar bezig was met onderzoek. Harry sprak een agent aan.
Die agent kende hem.
Van vroeger.
„Die zei: dan brengen we hem wel even terug”, vertelt Wendy.
Even later kwam de bekende Zwolse fotograaf in een politiewagen terug bij De Kievitsbloem.
„Ik zal het nooit vergeten.”
Het tekent volgens Wendy hoeveel mensen haar vader nog kennen en hoeveel mensen naar hem omkijken. Ook op andere wandelingen wordt hij geregeld gezien door bekenden die ervoor zorgen dat hij veilig terugkomt.
„Iedereen wil hem helpen.”
Harry gaat nog altijd graag op pad. © RTV Focus Zwolle
‘Waar kennen al die mensen mij toch van?’
Zelf begrijpt Harry niet altijd meer waarom mensen hem kennen.
Wendy vertelt over een bezoek aan het ziekenhuis. Ze zitten te wachten voor het bloedprikken wanneer Harry haar luid aanbiedt op koffie te trakteren.
Wendy wijst hem erop dat de koffie daar gratis is.
Harry heeft meteen een antwoord: dan mag zij de volgende keer trakteren.
De wachtkamer ligt dubbel.
Even later merkt Harry dat mensen naar hem kijken en vriendelijk knikken.
„Waar kennen al die mensen mij toch van?”, vraagt hij.
Wendy vertelt hem dan gewoon weer wie hij is.
Een bekende Zwolse fotograaf.
„Dan zie je papa helemaal opkleuren.”
Harry ten Klooster tijdens het bezoek van RTV Focus. © RTV Focus Zwolle
Koffie als houvast
Koffie duikt tijdens het gesprek voortdurend op.
Niet toevallig.
Voor Harry hoorde een kop koffie vroeger al bij zijn werk. Hier een bakje, daar een bakje, ondertussen praten met mensen.
Dat ritueel is gebleven.
Maar voor Wendy heeft koffie inmiddels een diepere betekenis gekregen.
„Soms staat koffie voor troost. Soms voor houvast. Maar vooral voor verbinding.”
Ze denkt zelfs vooruit naar een tijd waarin gesprekken misschien helemaal niet meer mogelijk zijn.
Dan kan ze naast haar vader gaan zitten, een kop koffie neerzetten en zijn hand vasthouden.
Geen woorden nodig.
„Dan heb je verbinding door koffie.”
Wendy en Harry ten Klooster met koffie en het boek dat hun verhaal vertelt. © RTV Focus Zwolle
Op hun laatste vakantie samen was die koffie er natuurlijk ook.
Wendy en Harry zwommen, maakten samen een schilderij en dronken vooral veel kopjes koffie. Inmiddels hebben ze besloten dat het waarschijnlijk hun laatste gezamenlijke vakantie was.
Maar, haast Wendy zich te zeggen: beslist niet hun laatste kop koffie.
Van overleven naar leven
Voor Wendy zijn de afgelopen jaren zwaar geweest.
Mantelzorg, ziekte, afscheid en wat zij omschrijft als levend verlies: rouwen om iemand die er nog is, maar die stukje bij beetje verandert.
Ze ging minder werken om meer voor haar vader te kunnen zorgen. Tegelijkertijd kwam daardoor ook ruimte voor een vraag die jarenlang nauwelijks aan bod was gekomen.
Wat wil ík eigenlijk?
Het antwoord kwam onverwacht.
Schrijven.
Eerst schreef ze alleen grappige opmerkingen en kleine belevenissen met haar vader op. Omdat ze bang was ze te vergeten.
Van een autorit waarbij ze bij een verkeersdrempel samen, met de handen in de lucht, deden alsof ze in een achtbaan zaten tot kleine uitspraken die alleen voor vader en dochter betekenis hebben.
„Ik wilde die dingen gewoon niet kwijt.”
Langzaam ontstond iets groters.
„Ik dacht: ik ga een boek schrijven.”
Het schrijven deed meer dan herinneringen bewaren.
„Het maakt me weer van overleven naar leven.”
Een pagina uit de verhalenbundel van Wendy ten Klooster. © RTV Focus Zwolle
En toen was er koffie
Dat boek heet En toen was er koffie – De belevenissen van een vader met Alzheimer en zijn dochter.
Het bevat korte verhalen uit de afgelopen jaren. Over Alzheimer en mantelzorg, maar ook over humor, liefde, verlies en de gewone momenten die achteraf helemaal niet zo gewoon blijken te zijn.
En natuurlijk over Harry.
De fotograaf die jarenlang anderen vastlegde, terwijl zijn dochter nu zijn verhaal vastlegt.
In het boek schrijft Wendy ook over mantelzorg en levend verlies. © RTV Focus Zwolle
Het boek ‘En toen was er koffie’ van Wendy ten Klooster. © RTV Focus Zwolle
En toen was er koffie verschijnt binnenkort. Wendy hoopt met het boek niet alleen de verhalen van haar vader te bewaren, maar ook andere mantelzorgers en mensen die met levend verlies te maken hebben herkenning te bieden.
Tot de Dag van de Mantelzorg kan het boek rechtstreeks bij Wendy worden gepre-orderd via wendytenklooster@gmail.com. Daarna is het boek verkrijgbaar via boekenbestellen.nl.
„Als ik maar één iemand kan raken die denkt: ik ben niet alleen, dan is mijn doel bereikt.”
