Via smalle trap naar verborgen dak: dit zat achter Zwolse deuren tijdens Open Monumentendag
Zwolle – Vanaf de straat verraadt vrijwel niets wat er achter sommige Zwolse gevels schuilgaat. Maar wie zaterdag de juiste deur openduwde, belandde ineens in een compleet andere wereld. Bezoekers klommen via een smalle trap naar een verborgen dak, keken omhoog in de immense toneeltoren van Odeon en mochten rondneuzen in het besloten onderkomen van de vrijmetselaars. Open Monumentendag liet Zwolle zien zoals je de stad bijna nooit ziet.
Op 61 plekken gingen zaterdag gratis de deuren open. Bekende kerken, stadspoorten en musea trokken bezoekers, maar de grootste verrassingen zaten soms juist achter gevels waar je normaal gedachteloos aan voorbijloopt.
Met het treintje van monument naar monument
In de binnenstad liepen bezoekers met het programmaboekje in de hand van deur naar deur. Wie de benen even rust wilde geven, kon instappen in het gratis monumententreintje. Dat baande zich tussen wandelaars en fietsers een weg door de oude straten.

Op het Rodetorenplein klonk ondertussen een heel ander geluid. Daar streden stads- en dorpsomroepers uit verschillende plaatsen om de landelijke titel. De winst bleef uiteindelijk in Zwolle: stadsomroeper Peter Vader werd voor de vierde keer Nederlands kampioen. Volgens de jury sprongen zijn krachtige, duidelijke stem, humor en inhoudelijke voordrachten eruit. „Deze titel is een prachtige erkenning voor het werk dat ik met veel plezier doe”, reageerde Vader. Lang kan hij niet op zijn lauweren rusten: van 21 tot en met 26 september vertegenwoordigt hij Zwolle tijdens het wereldkampioenschap voor stadsomroepers in het Engelse Chester.
Via een smalle trap naar het dak
Een van de verrassendste plekken lag aan de Bloemendalstraat. Daar konden bezoekers binnenkijken bij Hotel Florès en in het monumentale pand dat bij de verdere ontwikkeling van het hotel wordt betrokken.
Binnen wisselden stijlen en tijdperken elkaar af. Achter de statige gevel verschenen oude ornamenten, sierlijke details en deuren waarop de kamernummers uit een ander tijdperk leken te zijn blijven hangen.
Wie verder naar boven durfde, kwam uiteindelijk bij een steile, smalle trap uit. Boven wachtte geen volgende hotelkamer, maar het dak.
Daar ontvouwde zich een uitzicht dat vanaf de winkelstraten volledig verborgen blijft. Over de rode pannendaken heen waren de Sassenpoort en andere bekende torens van de binnenstad te zien. Zelfs vertrouwde gebouwen bleken vanaf deze hoogte ineens een heel ander gezicht te hebben.

Eerst gluren in het nieuwe Hotel Florès
Een van de drukste binnenkijkplekken lag aan de Bloemendalstraat. Daar is Hotel Florès nog maar kort geleden geopend. Het nieuwe boutiquehotel telt 28 unieke kamers en kreeg de afgelopen tijd een volledig vernieuwde gevel en een opvallend interieur van ontwerpstudio Anna + Nina.
Binnen troffen bezoekers geen doorsnee hotellobby aan. Warme kleuren, bloemrijke patronen, marmeren tafels, goudkleurige details en tientallen verschillende lampen en lantaarns geven het hotel een kleurrijke, bijna theatrale uitstraling. Blikvanger is de gebogen bar, waar ook mensen die niet in het hotel overnachten terechtkunnen.



Enkele deuren verder moet alles nog gebeuren
Het grootste geheim zat enkele deuren verderop, aan Bloemendalstraat 3. Dit monumentale pand wordt bij Hotel Florès betrokken, maar moet vanbinnen nog volledig worden gerenoveerd. Tijdens Open Monumentendag konden bezoekers het gebouw nog één keer in zijn huidige staat bekijken. Galerie OT-KO had er voor de gelegenheid een expositie ingericht.
Het verschil met het pas geopende hotel was groot. Hier waren nog de historische lambrisering, ornamenten en het oude trappenhuis te zien. Volgens een van de aanwezigen horen juist die onderdelen bij de oorspronkelijke stijl van het pand en worden ze meegenomen in de renovatie. De voorgevel dateert uit het midden van de achttiende eeuw en is uitgevoerd in de sierlijke Lodewijk XV-stijl. Ook het trappenhuis bevat kenmerken van die stijl.
Via smalle trap naar toekomstige penthouses
Wie helemaal naar boven liep, kwam via een steile en smalle trap op het dak terecht. Daar werd ook duidelijk wat hier in de toekomst moet verrijzen. Op dit gedeelte komt een serreachtige opbouw met luxe hotelkamers. Die kamers worden in feite de penthouses van Hotel Florès en krijgen een spectaculair uitzicht over de Zwolse daken, met onder meer de Sassenpoort prominent in beeld.

Om het oude en nieuwe hotelgedeelte met elkaar te verbinden, komt er bovenlangs een gang tussen beide gebouwen. Waar bezoekers zaterdag nog tussen oude wanden, een expositie en onbewerkte ruimtes liepen, moeten straks nieuwe hotelkamers ontstaan.
Binnen bij de vrijmetselaars
Een paar deuren verderop, aan de Bloemendalstraat 11, ging opnieuw een plek open waar normaal maar weinig Zwollenaren binnenkomen. In het zestiende-eeuwse pand bevindt zich de vrijmetselaarsloge.
De vrijmetselaars vonden hier in 1867 onderdak. De Zwolse loge zelf is nog ouder en is al meer dan tweehonderd jaar actief. Binnen zagen bezoekers een ingetogen ruimte met donker hout, blauwe gordijnen, kroonluchters en verschillende symbolen die verwijzen naar de vrijmetselarij.

Ook dit is zo’n gebouw waarvan de buitenkant nauwelijks prijsgeeft wat erbinnen gebeurt. Tijdens Open Monumentendag konden nieuwsgierige bezoekers zonder uitnodiging of lidmaatschap de drempel overstappen.
De verborgen trekkenwand van Odeon
Bij Schouwburg Odeon kregen bezoekers een perspectief dat normaal vooral voor artiesten en theatertechnici is gereserveerd. Ze mochten de zaal niet alleen vanaf de rode stoelen bekijken, maar konden ook het toneel op.

Wie vanaf het podium omhoogkeek, zag de indrukwekkende trekkenwand. Hoog boven het toneel hing een wereld van stalen buizen, kabels en theatertechniek.
Aan de zogenoemde theatertrekken kunnen achtergronddoeken, decorstukken en lampen worden bevestigd. Met de hijsinstallatie worden die naar het toneel neergelaten en later weer hoog boven het podium uit het zicht getakeld.

Pas vanaf het toneel werd duidelijk hoeveel ruimte er boven een voorstelling verborgen zit. Terwijl het publiek normaal naar acteurs en decor kijkt, strekt zich daarboven de technische wereld uit die alle theatermagie mogelijk maakt.
Gratis kunst kijken in De Fundatie
Ook Museum de Fundatie was de hele dag gratis toegankelijk. Bezoekers konden langs de kunstwerken lopen en omhoog naar de opvallende koepel op het dak.

De ellipsvormige opbouw, die bekendstaat als De Wolk, leverde opnieuw een verrassende blik op Zwolle op. Door de glazen constructie konden bezoekers over de daken van de binnenstad kijken.

Binnen vormden de lichte, moderne tentoonstellingsruimtes een scherp contrast met het voormalige Paleis van Justitie waarop De Wolk is gebouwd. Zo liet Open Monumentendag hier niet alleen historisch erfgoed zien, maar ook hoe een monument door de jaren heen een compleet nieuw hoofdstuk kan krijgen.
Zwolle vanuit een ander gezichtspunt
Niet overal zat de verrassing in ouderdom of grandeur. Soms was het een steile trap, een onbekend daklandschap of het plotselinge besef hoeveel ruimte er boven een theaterpodium verborgen zit.
Dat maakte Open Monumentendag meer dan een rondgang langs oude gebouwen. Eén dag lang draaide het vooral om kijken naar wat gewoonlijk uit beeld blijft: achter de gevel, boven het plafond en aan de andere kant van een gesloten deur.




