Verslag: Zwolse raad zoekt balans tussen financiële houdbaarheid en hulp aan jongeren

Zwolle – De verwachte tekorten in de jeugdhulp vanaf 2026 zorgen voor groeiende zorgen in de Zwolse gemeenteraad. Tijdens een uitgebreid debat bespraken raadsleden de financiële vooruitzichten, de effectiviteit van het huidige beleid en de vraag hoe jongeren ook in de toekomst passende hulp kunnen blijven krijgen. Hoewel partijen verschillende accenten legden, was er brede steun voor de ingezette koers waarbij hulp zoveel mogelijk dichtbij gezinnen wordt georganiseerd.

Besparingen blijken niet haalbaar

Aanleiding voor het debat is een raadsbrief waarin het college aangeeft dat eerder ingeboekte besparingen op de jeugdhulp grotendeels niet haalbaar blijken. De afgelopen jaren wist Zwolle de uitgaven te beperken door onder meer in te zetten op preventie, ondersteuning in de wijk en het voorkomen van uithuisplaatsingen. Tegelijkertijd blijkt dat landelijke maatregelen waarop gemeenten rekenden minder opleveren dan verwacht.

Wethouder Michiel van Willigen lichtte toe dat begin dit jaar uit de cijfers bleek dat het aantal jongeren dat gebruikmaakt van jeugdhulp niet verder afneemt. Daarnaast zorgen enkele zeer complexe zorgtrajecten voor hoge kosten. Volgens de wethouder is daarom snel besloten de raad te informeren.

Waardering voor ingezette koers

Jeugdzorgorganisatie Trias sprak voorafgaand aan het debat in. Namens de organisatie werd benadrukt dat kinderen het beste opgroeien binnen hun eigen omgeving en netwerk. Trias sprak steun uit voor de regionale visie waarin ouders als eerste opvoeders centraal staan en hulp zoveel mogelijk aansluit bij het dagelijks leven van gezinnen.

Ook verschillende fracties spraken waardering uit voor de resultaten die Zwolle de afgelopen jaren heeft geboekt. ChristenUnie, D66, Stadspartij Zwolle, Volt en Partij voor de Dieren wezen op initiatieven als Samenspel in de Wijk, het scheidingsteam en de bredere aandacht voor het hele gezin in plaats van alleen het individuele kind.

Meer aandacht voor preventie

Een terugkerend thema tijdens het debat was preventie. Diverse partijen stelden dat problemen eerder moeten worden gesignaleerd om zwaardere en duurdere hulp later te voorkomen.

De ChristenUnie pleitte voor het versterken van sociale netwerken rond gezinnen, meer mentorschap en een sterkere sociale basis in de wijken. Ook PRO benadrukte het belang van normaliseren: niet ieder probleem hoeft direct te leiden tot professionele jeugdhulp. De partij verwees daarbij naar voorbeelden uit andere gemeenten waar minder zorgaanbieders en laagdrempelige ondersteuning volgens haar positieve resultaten opleveren.

De SP wees erop dat investeren in bestaanszekerheid, onderwijs en vroege signalering uiteindelijk ook financiële druk kan verminderen. Daarbij pleitte de fractie voor een sterkere regierol van jeugdhulpconsulenten.

Discussie over sturing en zorgaanbieders

VVD, CDA en D66 vroegen nadrukkelijk aandacht voor de vraag of de gemeente meer grip kan krijgen op de uitgaven. De VVD stelde dat Zwolle sterker moet sturen op afwegingskaders en duidelijker moet bepalen wanneer jeugdhulp wel of niet nodig is. Ook werd gewezen op gemeenten waar aanzienlijk minder jongeren gebruikmaken van verblijf in de jeugdzorg.

D66 en meerdere andere partijen vroegen aandacht voor het grote aantal zorgaanbieders in de regio. Volgens de fractie kan een overzichtelijker aanbod leiden tot meer rust, betere samenwerking en minder administratieve lasten.

Wethouder Van Willigen gaf aan dat het aantal aanbieders al is teruggebracht van ongeveer 210 naar 130 organisaties. Volgens hem blijft verdere samenwerking belangrijk, maar moet maatwerk mogelijk blijven.

Oproep aan het Rijk

Vrijwel alle partijen wezen erop dat een belangrijk deel van de financiële problemen voortkomt uit landelijke keuzes. Meerdere fracties spraken hun hoop uit dat het Rijk gemeenten uiteindelijk tegemoetkomt voor de tekorten in de jeugdzorg.

De wethouder verwacht dat hierover pas meer duidelijkheid ontstaat na adviezen van de landelijke Commissie-Van Ark en de daaropvolgende besluitvorming door het kabinet. Wel deed hij de toezegging dat de gemeenteraad bij de Perspectiefnota 2027 scenario’s krijgt voorgelegd voor het geval compensatie vanuit het Rijk uitblijft.

Laatste debat voor wethouder Van Willigen

Het debat kreeg een bijzonder slot. Voor wethouder Michiel van Willigen was het zijn laatste raadsdebat na zestien jaar actieve betrokkenheid in de Zwolse politiek, waarvan negen jaar als wethouder. Vanuit verschillende fracties klonken woorden van waardering voor zijn inzet voor jeugdbeleid en het sociale domein.

Ondanks de financiële onzekerheid was de teneur in de raad duidelijk: jongeren moeten veilig, gezond en kansrijk kunnen opgroeien. De discussie richt zich de komende jaren vooral op de vraag hoe die ambitie betaalbaar kan blijven.