Zwolle heeft tweede ‘beverhotel’ van Nederland: moet dijken beschermen

Zwolle – Het lijkt op een luxe chalet op het water, maar de gasten hebben een staart, scherpe tanden en een behoorlijk graafinstinct. In de uiterwaarden bij Zwolle-Zuid is deze week de tweede drijvende hoogwatervluchtplaats van Nederland neergelegd: een soort beverhotel dat moet voorkomen dat bevers tijdens hoogwater massaal de dijken in kruipen.

Eerder dit jaar kreeg Oijen in Brabant de primeur. Nu is Zwolle aan de beurt, omdat ook langs de IJssel de beverstand blijft groeien. En die bevers zijn in rustige tijden onschuldige buren, maar zodra het water stijgt, zoeken ze droge grond – en dat betekent: dijk, tunnels en risico op schade.

“Een alternatief voor het graven in dijken”

Het idee klinkt luchtig, maar achter de constructie schuilt serieuze waterveiligheid. De drijvende schuilplaats, compleet met voedsel en geursporen, moet bevers verleiden om er een territorium van te maken vóórdat het water stijgt.

“Bij hoogwater kunnen burchten volledig onderlopen,” zegt Johan Spinder, bevercoördinator bij de Zoogdiervereniging. “Als bevers dan de dijk in vluchten en daar gangen graven, kan dat de waterkering verzwakken. Met deze hoogwatervluchtplaats wordt een veilig alternatief geboden dat meebeweegt met de waterstand.”

Broedseizoen gooide planning om

De Zwolse hoogwatervlucht had eigenlijk in het voorjaar geplaatst moeten worden, maar vanwege het broedseizoen werd de operatie uitgesteld. Inmiddels drijft de constructie op zijn plek en is de proef officieel gestart.

“Het vlot is aantrekkelijk voor de bever” legt Spinder uit. “Als bevers dit zien als een logische uitwijkplaats, kiezen ze daar voor in plaats van de dijk. Dat vermindert risico’s voor zowel mens als natuur.”

Zenders volgen bevergedrag

Overigens wordt het gedrag van bevers in Zwolle al langer nauwkeurig gevolgd. Eerder dit jaar kregen bij het Engelse Werk meerdere bevers een zender om precies te kunnen zien hoe ze zich verplaatsen bij hoogwater en of ze daadwerkelijk de dijken in trekken.

“Dat onderzoek staat los van dit nieuwe project,” benadrukt Spinder. “De populatie in het Engelse Werk leeft in een heel ander territorium dan de bevers in het gebied waar de hoogwatervlucht nu ligt.”

Bevers zijn terug… en in groten getale

Sinds hun herintroductie in de jaren ’80 is de beverpopulatie sterk gegroeid. Dat is goed voor biodiversiteit – bevers zorgen voor variatie in het landschap – maar bij hoogwater keert het voordeel zich soms tegen ons.

Daarom worden natuurlijke en kunstmatige oplossingen gecombineerd om hoogwaterschade te voorkomen.

Proef van vijf jaar

De proef in Zwolle duurt vijf jaar. Als de methode werkt, volgen meer beverhotels langs grote rivieren. Uiteindelijk moet het concept één ding voorkomen: paniekerige bevers die bij hoogwater de dijken in vluchten en met hun graafwerk de waterveiligheid ondermijnen.

“Het doel is dat bevers kunnen blijven waar ze thuishoren,” besluit Spinder. “Met slimme voorzieningen kunnen mens en dier probleemloos naast elkaar leven.”

De komende maanden wordt gemonitord of nieuwsgierige bevers het vlot al ontdekken. Bij extreem hoogwater moet het beverhotel zijn echte waarde bewijzen.