Twee nieuwe partijen in de raad: Stadspartij tegenover Forum – wie roert zich het meest?

Zwolle – Ze begonnen tegelijk, hebben allebei twee zetels en zitten pas 145 dagen in de gemeenteraad. Toch is het verschil in politieke dadendrang groot. Stadspartij Zwolle zette in die periode 18 keer een formeel raadsinstrument in. Forum voor Democratie kwam tot vier. Maar het verschil zit niet alleen in de aantallen. Ook de onderwerpen waarmee beide nieuwkomers zich bemoeien, laten twee heel verschillende politieke profielen zien.

RTV Focus legde de activiteiten van Stadspartij Zwolle en Forum voor Democratie sinds de installatie van de nieuwe gemeenteraad naast elkaar. Daarbij is gekeken naar Artikel 45-vragen, moties, amendementen en mondelinge vragen.

De uitkomst is opvallend. Stadspartij Zwolle, met Peter Pot en Yvonne Groen, komt tot 18 initiatieven. Forum voor Democratie, met Wouter Kist en Ria Baars, tot 4. De lokale partij zette deze formele raadsinstrumenten daarmee vierenhalf keer zo vaak in.

Raadsinstrument	Stadspartij	FVD
Artikel 45-vragen	9	1
Moties, inclusief moties vreemd	7	3
Amendementen	1	0
Mondelinge vragen	1	0
Totaal	18	4

Negen keer schriftelijke vragen tegen één keer

Vooral bij de Artikel 45-vragen is het verschil groot. Daarmee kunnen raadsleden het college schriftelijk ter verantwoording roepen of informatie vragen over een kwestie die volgens hen aandacht verdient.

Stadspartij Zwolle deed dat negen keer. Forum voor Democratie één keer.

Maar minstens zo interessant als het aantal is waarover die vragen gaan. Bij de Stadspartij zijn dat opvallend vaak heel concrete kwesties die in Zwolle spelen.

Van de kermis tot fietsen in de binnenstad

Neem de kermis. Eind juli stelde Peter Pot vragen over de mogelijkheid om de kermis weer naar de binnenstad te halen. Een onderwerp dat onder een deel van de Zwollenaren sterk leeft en waar al langer discussie over bestaat.

Ook fietsen komt meerdere keren voorbij. De Stadspartij stelde vragen over fietsparkeren voor bewoners van de binnenstad en over de fietsenstalling aan de Westerlaan.

Verder trok de partij aan de bel over de IJsselhallen, een mogelijke parkeergarage bij Park de Nooterhof, de toekomst van de museale collectie en archieven, evangelisatie met geluidsversterking in de binnenstad en een grondkwestie aan de Hertsenbergweg.

Via moties probeert de Stadspartij eveneens concrete keuzes in Zwolle te beïnvloeden. Zo wilde de fractie Vechtpoort aanwijzen als grote woningbouwlocatie, meer aandacht voor de kwaliteit van de openbare ruimte en geen parkeergarage in de Nooterhof.

Ook het azc in De Tippe duikt verschillende keren op. De partij wilde onder meer dat de gemeenteraad zou erkennen dat de inspraak rond de komst van het azc niet goed was verlopen.

Peter Pot en Yvonne Groen vormen samen Stadspartij Zwolle in de gemeenteraad. (Foto: RTV Focus Zwolle)

Roze Zaterdag: van vragen stellen tot resultaat

Veel vragen stellen en moties indienen betekent natuurlijk nog niet automatisch dat een partij ook iets voor elkaar krijgt. Maar bij één onderwerp is inmiddels de hele politieke route zichtbaar: Roze Zaterdag 2028.

Op 1 juni stelde Stadspartij Zwolle Artikel 45-vragen over de mogelijkheid om de landelijke Roze Zaterdag in 2028 naar Zwolle te halen. Nog geen maand later, op 29 juni, brachten Peter Pot en Yvonne Groen het onderwerp opnieuw naar de raad met een motie.

Daar kregen ze andere partijen in mee. D66 en de Partij voor de Dieren tekenden mee en de motie werd door de gemeenteraad aangenomen. Daarmee kreeg het college de politieke opdracht om werk te maken van de komst van het landelijke evenement naar Zwolle.

En dat bleef niet bij een wens op papier. In augustus kwam het nieuws dat Zwolle daadwerkelijk is aangewezen als gaststad voor Roze Zaterdag 2028. Daarmee is het tot nu toe het duidelijkste voorbeeld van een onderwerp dat de Stadspartij zelf op de agenda zette en waarbij uiteindelijk ook het gewenste resultaat werd bereikt.

Forum kiest veel minder vaak zelf de aanval

Bij Forum voor Democratie ziet het beeld er heel anders uit. Kist en Baars stemmen uiteraard mee over alle onderwerpen die in de Zwolse gemeenteraad voorbijkomen en mengen zich in het politieke debat. Maar als wordt gekeken naar het zelf inzetten van deze vier raadsinstrumenten, blijft de teller na 145 dagen op vier staan.

FVD stelde één keer Artikel 45-vragen. Daarbij vroeg de partij het college naar nieuwe inzichten over de klimaatscenario’s waarop klimaatbeleid wordt gebaseerd.

Daarnaast kwam Ria Baars met een motie over ‘minder klimaatpraat richting jongeren’. Wouter Kist diende een motie in over stikstofplannen, onder de titel ‘onuitvoerbaar voor de gemeente, funest voor de boer’.

Het vierde initiatief was een gezamenlijke motie over het azc in De Tippe. Kist tekende mee met Stadspartij en Swollwacht bij een voorstel om pas op de plaats te maken en de ondertekening van de bestuursovereenkomst met het COA uit te stellen.

Lokaal tegenover landelijk herkenbare thema’s

Daarmee tekent zich in de eerste maanden voorzichtig nog een verschil af. Stadspartij Zwolle gebruikt haar raadsinstrumenten voor een breed scala aan heel concrete Zwolse kwesties: van een kermis en fietsenstalling tot een parkeerplan, woningbouwlocatie, museumcollectie en de IJsselhallen.

Bij Forum zijn de eigen initiatieven niet alleen veel schaarser, maar komen onderwerpen als klimaat, stikstof en asiel nadrukkelijker naar voren. Dat zijn thema’s die ook in de landelijke politiek van Forum voor Democratie een belangrijke rol spelen.

Dat betekent niet dat Forum zich niet met lokale politiek bezighoudt. Ook klimaatbeleid, stikstofmaatregelen en een azc kunnen gevolgen hebben voor Zwolle. Maar waar de Stadspartij zich tot nu toe vooral vastbijt in een brede reeks specifiek Zwolse dossiers, is in de veel kleinere hoeveelheid FVD-initiatieven vaker het landelijke politieke profiel van de partij herkenbaar.

Veel proberen betekent niet alles binnenhalen

De grote voorsprong in politieke activiteit betekent overigens niet dat de Stadspartij de gemeenteraad voortdurend meekrijgt.

Van de zeven moties waarbij de Stadspartij indiener of mede-indiener was, werden er vijf verworpen en werd er één aangehouden. Alleen de motie over Roze Zaterdag 2028 werd aangenomen.

Zo kreeg de partij geen meerderheid voor voorstellen over Vechtpoort als grote woningbouwlocatie, de kwaliteit van de openbare ruimte, het schrappen van een parkeergarage bij de Nooterhof en het erkennen dat de inspraak rond het azc in De Tippe niet goed was verlopen.

Ook het enige amendement van de Stadspartij, over de zienswijze op de begroting van Collectie Overijssel, werd verworpen.

De drie moties waarbij Forum voor Democratie betrokken was, haalden eveneens geen meerderheid.

Stadspartij zoekt vaker andere partijen op

Opvallend is ook dat de Stadspartij bij verschillende initiatieven samenwerking zoekt buiten de eigen tweemansfractie. In de eerste maanden diende de partij vragen of moties in samen met onder meer CDA, Swollwacht, SP, D66 en de Partij voor de Dieren.

Bij Forum komt dat in de onderzochte initiatieven minder vaak voor. Het duidelijkste voorbeeld is de gezamenlijke azc-motie, waarbij FVD aansloot bij Stadspartij en Swollwacht.

En als er gewoon gestemd wordt?

Pas bij het uiteindelijke stemgedrag ontstaat een verrassende wending. Want terwijl het verschil bij het nemen van initiatief met 18 tegen 4 enorm is, ontlopen de fractievoorzitters elkaar bij het stemmen nauwelijks.

Voor Peter Pot en Wouter Kist staan allebei 53 geregistreerde stemmingen in het openbare raadsinformatiesysteem. Pot stemde bij 73 procent vóór, Kist bij 76 procent.

Dat wil niet zeggen dat ze steeds bij dezelfde voorstellen hun hand opsteken. Zo steunde de Stadspartij Vechtpoort als grote woningbouwlocatie, terwijl Forum tegen stemde. Ook bij verschillende voorstellen over het azc in De Tippe liepen de stemmen uiteen.

Onder de streep stemmen beide fractievoorzitters dus ongeveer even vaak vóór een voorstel. Het grote verschil ontstaat eerder in het politieke proces: wie probeert zélf iets op de agenda te krijgen?

Na de eerste 145 dagen is het antwoord daarop duidelijk. Stadspartij Zwolle zette 18 keer een formeel raadsinstrument in, Forum voor Democratie vier keer. De lokale nieuwkomer roert zich daarmee tot nu toe vierenhalf keer zo vaak als Forum.

RTV Focus vergeleek voor deze analyse de openbare Artikel 45-vragen, moties, amendementen en mondelinge vragen in het raadsinformatiesysteem van de gemeente Zwolle sinds de installatie van de nieuwe gemeenteraad. Mede-indienerschap telt daarbij mee. Een stuk dat door beide raadsleden van dezelfde partij werd ondertekend, is één keer geteld. Voor de vergelijking van het stemgedrag is gekeken naar de 53 geregistreerde stemmingen van de fractievoorzitters Peter Pot en Wouter Kist.