Rem op bouw AZC De Tippe valt weg na uitspraak hof: dit had Zwolle zelf beloofd

Zwolle –  Een belangrijke politieke rem op de bouw van het nieuwe azc in De Tippe is dinsdag weggevallen. De gemeenteraad liet het college in mei nog garanderen dat er niet gebouwd zou worden voordat het gerechtshof uitspraak had gedaan over de juridische strijd met omwonenden. Die uitspraak ligt er nu: Zwolle krijgt gelijk. Daarmee is precies het moment bereikt waarop de gemeente eerder had beloofd te wachten.

Het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden wees dinsdag 4 augustus de eisen van Stichting Leefbaar Stadshagen af. De gemeente hoeft de voorbereidingen voor het asielzoekerscentrum voor maximaal 400 asielzoekers niet stil te leggen en hoeft ook niet alsnog een nieuw participatietraject over de komst van het azc te beginnen.

Maar de uitspraak heeft voor Zwolle nog een tweede betekenis.

De gemeenteraad had de daadwerkelijke bouw namelijk zelf gekoppeld aan juist deze rechtszaak.

Raad zette bouw in mei op de rem

Op 26 mei nam de gemeenteraad een motie van Swollwacht-fractievoorzitter Silvia Bruggenkamp aan over het azc in De Tippe.

Daarin werd het college gevraagd geen onomkeerbare stappen te zetten zolang het hoger beroep nog liep. Daarnaast moest het gemeentebestuur de garantie geven dat er niet gebouwd zou worden voordat de rechter uitspraak had gedaan.

De beoogde locatie voor het nieuwe asielzoekerscentrum in De Tippe in Stadshagen-Zuid.

Roelfs: eerst juridische traject afwachten

Wethouder Anja Roelfs maakte die avond duidelijk dat het wachten op de rechter ook de bedoeling van het college en het COA was.

„Dat is altijd de intentie geweest, ook in overeenstemming met COA. We willen eerst dit juridische traject afwachten”, zei Roelfs destijds tijdens de raadsvergadering.

Volgens de wethouder was bovendien met het COA afgesproken dat, wanneer de rechter de gemeente in het ongelijk zou stellen, er nog geen onomkeerbare zaken in gang zouden zijn gezet.

De gemeenteraad koos er daarmee niet voor om het hele azc-project stil te leggen. Een verdergaand voorstel, van de Stadspartij Zwolle, Swollwacht, Forum voor Democratie om ontwikkelingen rond het azc in de wacht te zetten kreeg geen meerderheid.

De grens werd ergens anders gelegd: de voorbereidingen mochten doorgaan, maar de daadwerkelijke bouw mocht niet beginnen voordat het hof zich over de zaak had uitgesproken.

Vergunning ondertussen al aangevraagd

Het project stond de afgelopen maanden dan ook niet volledig stil.

Het COA heeft inmiddels een omgevingsvergunning aangevraagd voor de realisatie van het asielzoekerscentrum in De Tippe. Dat gebeurde precies op de dag waarop de mondelinge behandeling bij het hof plaatsvond.

Dat is niet in strijd met de toezegging uit mei. Die toezegging ging niet over het indienen van een vergunningaanvraag, maar over het zetten van onomkeerbare stappen en het daadwerkelijk beginnen met bouwen.

Met de uitspraak van dinsdag is de rechterlijke uitspraak waarop werd gewacht er nu wel.

Hof geeft Zwolle gelijk

Stichting Leefbaar Stadshagen vertegenwoordigt 35 bewoners uit De Tippe en de omgeving. De stichting vindt dat de gemeente inwoners vooraf had moeten laten meepraten over de vraag of op deze plek überhaupt een azc moest komen en, zo ja, voor hoeveel mensen.

Daarbij beriep de stichting zich onder meer op HANZA!, de participatieaanpak die de gemeenteraad van Zwolle zelf heeft vastgesteld.

De voorzieningenrechter wees die eisen in februari al af. De stichting ging daarna in hoger beroep.

Ook daar krijgt zij nu geen gelijk.

HANZA! verplicht gemeente niet

Volgens het gerechtshof hoefde Zwolle de HANZA!-participatieregels niet toe te passen op de manier die Stichting Leefbaar Stadshagen verlangt.

Ook de Omgevingswet verplicht de gemeente in deze situatie niet om vooraf participatie te organiseren over de kernvraag of het azc op deze locatie mag komen.

Daarmee heeft de gemeente volgens het hof niet onrechtmatig gehandeld.

Toch komt Zwolle niet geheel ongeschonden uit de uitspraak.

Hof tikt gemeente wel op de vingers

De rechters zijn kritisch over de manier waarop de gemeente het participatieproces heeft aangepakt.

Bij drie locaties die eerder voor een opvanglocatie werden onderzocht, mochten omwonenden wel meepraten over onderdelen van de locatiekeuze. Toen vervolgens De Tippe in beeld kwam, werd daarvan afgezien.

Het hof noemt dat „ongelukkig”.

Ook vindt het hof het ongelukkig dat Zwolle eerst de participatiespelregels van HANZA! heeft vastgesteld, terwijl nog niet duidelijk was vastgelegd bij welke gemeentelijke processen die regels precies verplicht moesten worden toegepast.

Een aantal argumenten waarmee de gemeente haar werkwijze verdedigde, overtuigt het hof bovendien niet volledig.

Toch gaat dat volgens de rechters niet ver genoeg om van onrechtmatig handelen te kunnen spreken.

Het hof vat het zelf scherp samen: de gemeente heeft „op een aantal punten weliswaar ongelukkig, maar niet onrechtmatig gehandeld”.

Eis om alles stil te leggen afgewezen

Stichting Leefbaar Stadshagen wilde dat het hof de gemeente zou verplichten alle voorbereidingen voor het azc onmiddellijk te staken.

Daarbij vroeg de stichting om een dwangsom van 10.000 euro per dag wanneer Zwolle toch verder zou gaan.

Ook moest de gemeente volgens de eis binnen twee weken alsnog een participatietraject volgens HANZA! starten.

Het hof wijst dat allemaal af en bekrachtigt het eerdere vonnis van de rechtbank Overijssel.

De stichting moet daarnaast 851 euro aan griffierecht en 2.580 euro aan advocaatkosten van de gemeente betalen.

Wat houdt de bouw nu nog tegen?

Daarmee ontstaat na de uitspraak een nieuwe situatie.

De gemeenteraad verlangde in mei dat er niet gebouwd zou worden voordat de rechter in hoger beroep uitspraak had gedaan. Die uitspraak is er nu en de gemeente is daarbij in het gelijk gesteld.

Dat betekent niet automatisch dat woensdag de eerste schop de grond in kan. Voor de daadwerkelijke bouw moet onder meer het vergunningentraject worden doorlopen.

Maar de specifiek door de gemeenteraad en wethouder Roelfs genoemde juridische wachtperiode is met het arrest van dinsdag wel voorbij.

Het azc moet maximaal 400 asielzoekers kunnen opvangen en komt op gemeentelijke grond in De Tippe in Stadshagen-Zuid.

De nieuwe locatie is onder meer bedoeld als opvolger van de opvang aan de Meeuwenlaan. Die locatie sluit op 1 februari 2027. Omdat het nieuwe azc tegen die tijd nog niet gereed zal zijn, werkt Zwolle daarnaast aan tijdelijke opvanglocaties.