Betutteling of broodnodig? Waarom het Nationaal Hitteplan vooral niet over jou gaat
Hittekracht kan oplopen naar 7 tot 9; het wordt bloedheet én benauwd
Vanaf morgen geldt in heel Nederland het Nationaal Hitteplan. En ja, dat levert waarschijnlijk weer dezelfde reacties op. Moet de overheid ons nu echt vertellen dat we water moeten drinken? Dat we de gordijnen dicht moeten doen? Dat we rustig aan moeten doen als het bloedheet wordt?
Het klinkt voor veel mensen als betutteling. Maar dat is precies waar het misverstand begint. Het Nationaal Hitteplan is namelijk niet vooral bedoeld voor de mensen die prima voor zichzelf kunnen zorgen. Het is bedoeld als waarschuwing voor iedereen die omkijkt naar iemand die dat minder goed kan.
Want terwijl de een op sociale media lacht om de tips, kan de ander ongemerkt in de problemen komen. Denk aan ouderen die minder snel dorst krijgen, jonge kinderen die hun warmte minder goed kwijt kunnen, mensen met een chronische aandoening, daklozen of mensen die alleen wonen en door niemand worden gezien.
Niet voor wie zelf al oplet
Het RIVM activeert het Nationaal Hitteplan vanaf donderdag 18 juni voor heel Nederland. Dat gebeurt na overleg met het KNMI. Het plan is vooral een signaal aan mantelzorgers, zorgprofessionals en mensen in de omgeving van kwetsbare groepen: let de komende dagen extra goed op.
Dat klinkt misschien simpel, maar juist die eenvoud is belangrijk. Bij hitte gaat het vaak niet om ingewikkelde maatregelen, maar om kleine dingen die op tijd moeten gebeuren.
Een glas drinken neerzetten. De gordijnen dichtdoen voordat de zon vol op het raam staat. Even bellen met iemand die alleen woont. Een ventilator aanzetten. Niet midden op de dag naar buiten gaan.
Voor wie gezond is, jong is en makkelijk zelf maatregelen neemt, voelt dat vanzelfsprekend. Voor kwetsbare mensen is dat lang niet altijd zo.
Ouderen voelen soms te laat dorst
Vooral ouderen van 75 jaar en ouder zijn kwetsbaar bij hitte. Zij kunnen hun lichaamstemperatuur vaak minder goed regelen en hebben minder snel een dorstgevoel. Daardoor kan uitdroging ongemerkt ontstaan.
Ook jonge kinderen lopen meer risico. Zij zijn afhankelijk van volwassenen om genoeg te drinken, uit de zon te blijven en niet te lang in warme ruimtes te zitten. Daarnaast kunnen mensen met gezondheidsproblemen, mensen in sociaal isolement en daklozen sneller last krijgen van extreme warmte.
De klachten beginnen vaak klein. Vermoeidheid. Hoofdpijn. Slechter kunnen concentreren. Duizeligheid. Maar bij aanhoudende hitte kunnen de gevolgen ernstiger worden, zoals uitdroging of een hitteberoerte.
In Zwolle wordt het serieus warm
De activering van het hitteplan komt niet uit de lucht vallen. In Zwolle en omgeving loopt de temperatuur de komende dagen flink op. Donderdag wordt het al zomers warm, vrijdag kan het tropisch heet worden en ook daarna blijft het warm.
Daar komt bij dat de warmte niet alleen in de temperatuur zit. Door de combinatie van hoge luchtvochtigheid en hoge temperaturen kan de maximale hittekracht oplopen naar 7 tot 9. Dat kan vooral bij lichamelijke inspanning gevaar opleveren voor de gezondheid.
Wat kun je doen
Het advies is daarom om zware inspanning in de middag te vermijden, voldoende water te drinken, de schaduw op te zoeken en woningen koel te houden met zonwering en gesloten ramen en deuren. Luchten kan het beste in de koelere uren van de nacht en vroege ochtend.
Juist dan wordt duidelijk waarom zo’n waarschuwing meer is dan een open deur. Een bovenwoning kan snel opwarmen. Een klaslokaal zonder goede zonwering kan benauwd worden. Buiten werken, sporten of lang in de zon staan kan zwaarder zijn dan mensen vooraf inschatten.
Het hitteplan zegt dus niet: u weet zelf niet wat u moet doen. Het zegt vooral: kijk even om naar wie kwetsbaar is.
Let ook op kinderen en huisdieren
Bij zeer warm weer is er een verhoogd risico op oververhitting en uitdroging. Dat geldt vooral voor ouderen, kwetsbare mensen en mensen die zware lichamelijke inspanning leveren. Maar ook kinderen en huisdieren kunnen snel in de problemen komen in warme ruimtes.
Laat kinderen of dieren daarom nooit achter in een auto, caravan of andere ruimte die snel kan opwarmen. Ook niet voor even. De temperatuur kan daar in korte tijd gevaarlijk hoog worden.
Wie wil zwemmen, doet er goed aan om ook de adviezen over zwemwater in de gaten te houden. Bij warm weer kan de kwaliteit van zwemwater achteruitgaan. Dat kan gevolgen hebben voor mensen én dieren.
Tropenrooster op school? Dat bepaalt de school zelf
Ook op scholen kan hitte een rol gaan spelen. Bij extreem hoge temperaturen mogen scholen zelf besluiten om een tropenrooster in te stellen. Dat kan betekenen dat lessen korter duren, dat de schooldag eerder begint of dat kinderen eerder vrij zijn.
Er is geen wettelijke maximumtemperatuur waarbij een tropenrooster verplicht is. Scholen moeten wel zorgen dat leraren en leerlingen veilig en gezond kunnen werken en leren.
Als een school een tropenrooster instelt, moeten ouders daarover worden geïnformeerd. Ook moet er een alternatief programma of opvang zijn voor leerlingen van wie ouders niet zomaar opvang kunnen regelen.
Andere maatregelen kunnen ook helpen, zoals extra pauzes, koele ruimtes opzoeken, beter ventileren en kinderen vaker laten drinken.
Het gaat niet om paniek, maar om aandacht
Het Nationaal Hitteplan is geen rampscenario en ook geen reden tot paniek. Het is vooral een herinnering dat hitte niet voor iedereen hetzelfde voelt. Waar de een geniet van zon en zomer, kan de ander juist sneller uitgeput raken.
Daarom is de vraag niet of jij zelf weet dat je water moet drinken. De vraag is of de buurvrouw van 82 dat ook doet. Of het jonge kind in een warm lokaal genoeg drinkt. Of iemand met gezondheidsproblemen de warmte in huis nog aankan.
Misschien is dat geen betutteling. Misschien is het gewoon zorg voor elkaar.
