Marktkooplieden vrezen honderden euro’s extra, maar Zwolse wethouder komt met heel ander bedrag

Zwolle – De Zwolse marktkooplieden vrezen dat de aangekondigde verhoging van het marktgeld met 10 procent sommige ondernemers de kop kan kosten. Maar VVD-wethouder Johran Willegers weigert de verhoging te bevriezen. Marktkoopman Wouter Westrik vindt dat de gemeente iets belangrijks vergeet: de markt kost misschien geld, maar levert de Zwolse binnenstad volgens hem ook heel wat op.

„Wij zijn als marktcommissie teleurgesteld en voelen ons zwaar gepasseerd”, vertelde Westrik maandagavond aan de gemeenteraad. De ondernemers kregen volgens hem pas twee weken geleden te horen dat ze vanaf januari 2027 meer moeten betalen. Zonder voorafgaand overleg.

En dat terwijl marktkooplieden al kampen met hogere personeelskosten, dure brandstof en investeringen in schonere voertuigen. Volgens Westrik kan de extra rekening voor sommige collega’s de spreekwoordelijke druppel zijn.

Archieffoto: een kaas- en eierenkraam op de Zwolse weekmarkt. Foto: RTV Focus Zwolle

‘Wij zijn eigenlijk iedere week een evenement’

Maar Westrik had nog een ander verhaal voor de gemeenteraad. De markt is volgens hem veel meer dan alleen een verzameling kramen.

„Je zou de markt ook als een evenement kunnen zien”, hield hij de raadsleden voor.

Volgens Westrik komen mensen uit de hele regio speciaal naar Zwolle voor de markt. Ze kopen iets lekkers, doen boodschappen en trekken daarna de binnenstad in. Naar de winkels, de horeca of een terrasje.

„Goed voor de middenstand, goed voor de horeca. Hier versterken we elkaar.”

En dan is er nog de sociale functie. Marktkooplieden kennen hun klanten. Ze weten wie ziek is, wie iets heeft meegemaakt en wie gewoon even behoefte heeft aan een praatje.

„Mensen ontmoeten elkaar. We kennen onze klant.”

Volgens Westrik is dat allemaal wat waard. Voor grote evenementen trekt de gemeente immers ook geld uit. Waarom zou een markt die het hele jaar bezoekers trekt uitsluitend kostendekkend moeten zijn?

„Zoek maar eens uit hoeveel mensen wij trekken, wat we opleveren en wat dat biedt”, daagde hij de raad uit.

De Zwolse markt heeft volgens de marktcommissie ook een belangrijke sociale functie. Foto: RTV Focus Zwolle

Belastingbetaler betaalt mee

Wethouder Willegers begrijpt dat de markt belangrijk is voor de stad. Zelf komt hij er naar eigen zeggen bijna iedere vrijdagochtend.

Maar volgens de wethouder betaalt de gemeente flink mee. Met de huidige marktgelden wordt minder dan 70 procent van de kosten gedekt. De rest komt uit de algemene gemeentekas, die onder meer wordt gevuld met belastinggeld.

Het college wil daarom dat marktkooplieden meer zelf gaan betalen. Zelfs na de voorgestelde verhoging van 10 procent zou de markt volgens Willegers nog niet voor driekwart kostendekkend zijn.

Vier euro vijftig of honderden euro’s?

Opvallend was de discussie over de bedragen. Westrik schatte dat sommige ondernemers mogelijk 150 tot 250 euro per maand extra kwijt zijn.

Willegers kwam met een heel ander voorbeeld: een viskraam van bijna 40 vierkante meter zou ongeveer 4,50 euro per week extra betalen. Omgerekend is dat zo’n 19,50 euro per maand.

Maar bij grotere kramen loopt de rekening op. Op de Zwolse markt staan meerdere grote groentekramen. Zo’n grote standplaats van 200 vierkante meter zou volgens de voorgestelde basistarieven 97,50 euro per maand extra kosten. Dat is 1.170 euro per jaar, exclusief bijkomende kosten.

De hoogte van de rekening hangt dus sterk af van de omvang van de standplaats.

Marktgeld stijgt harder dan inflatie

RTV Focus Zwolle onderzocht de officiële tarieven sinds 2016. Het basistarief voor een vaste zaterdagkraam steeg in die periode van 43,15 naar 58,55 euro per vierkante meter per jaar.

Dat is ongeveer in lijn met de inflatie. Maar de voorgestelde verhoging voor 2027 gaat daarbovenuit. Volgens onze berekening zou het tarief bij uitsluitend inflatiecorrectie rond 61,40 euro uitkomen. De gemeente stelt 64,40 euro voor.

Bron: Gemeente Zwolle, CBS en CPB. Berekening en visualisatie: RTV Focus Zwolle. De inflatiecijfers voor 2026 en 2027 zijn ramingen; het marktgeld voor 2027 is een voorstel.

In Kampen veel goedkoper

En hoe duur is de Zwolse markt vergeleken met andere plaatsen? RTV Focus Zwolle vergeleek acht zaterdagmarkten in Overijssel.

Voor een vaste kraam van 40 vierkante meter bedragen de berekende jaarlijkse kosten in Zwolle ongeveer 2.498 euro, inclusief de verplichte promotiebijdrage. In Kampen is dat nog geen 800 euro. In Deventer liggen de kosten juist hoger dan in Zwolle.

*Prijsindex: Zwolle = 100. Rekenvoorbeeld voor een vaste zaterdagkraam van 40 m². Inclusief geïdentificeerde verplichte promotiebijdragen, exclusief stroom en overige kosten. Inwonertallen gelden voor de gehele gemeente. De acht onderzochte markten vormen geen volledige ranglijst van Overijssel. Bron: gemeentelijke marktgeldverordeningen en CBS. Berekening: RTV Focus Zwolle.

Dat de markt in Kampen goedkoper is, betekent overigens niet dat een ondernemer daar meer verdient. De Zwolse markt trekt volgens Westrik bezoekers uit de hele regio. En juist die economische betekenis moet de gemeente volgens hem niet vergeten.

De grootte van een marktkraam bepaalt mede hoeveel marktgeld een ondernemer betaalt. Archieffoto: RTV Focus Zwolle

Wethouder houdt voet bij stuk

Swollwacht vroeg wethouder Willegers om de verhoging voorlopig stil te zetten en eerst met marktkooplieden naar kostenbesparingen te zoeken.

„Om het nu helemaal te bevriezen, dat gaan we niet doen”, antwoordde de wethouder.

Wel wil hij met ondernemers in gesprek over mogelijke besparingen. Westrik ziet bijvoorbeeld kansen bij de verdeling van elektriciteitskosten. Hij vraagt zich af of de markt mogelijk meebetaalt aan stroomverbruik van horecazaken met terrasverwarming.

Zwolse markt als immaterieel erfgoed

Swollwacht wil de eeuwenoude Zwolse markt ook laten erkennen als immaterieel erfgoed. Dat is niet zo vreemd: de warenmarkt van Enschede staat al op de landelijke erfgoedinventaris. Zo’n erkenning kan helpen om de historische en sociale betekenis van de markt beter onder de aandacht te brengen. Extra subsidie of lagere marktgelden levert dat niet automatisch op.

Vrijdag 13 november beslist de gemeenteraad over de begroting en de tarieven voor 2027.

Voor Westrik blijft vooral één vraag overeind: wat is een markt die iedere week bezoekers naar Zwolle trekt, de winkels en horeca versterkt én mensen samenbrengt, de stad eigenlijk waard?