Brandweer Zwolle grijpt naar zware reddingsschaar, maar dit keer is er geen slachtoffer
Zwolle – Met dit apparaat knippen brandweerlieden normaal auto’s open om beknelde slachtoffers te bevrijden. Vrijdagochtend moest de zware reddingsschaar iets heel anders te lijf: een gasleiding. In de brandweerkazerne aan de Marsweg in Zwolle ging de leiding er symbolisch aan. En daarmee is het gedaan met het aardgas. De enorme kazerne wordt voortaan op een heel andere manier verwarmd. Het geheim? Dat zit zo’n 90 meter onder de grond.
Gelukkig hoefde er niemand uit een autowrak te worden gehaald. De gasleiding was zelfs al keurig afgesloten. Toch kwam het zware reddingsgereedschap eraan te pas. Brandweercommandant Arjan Mengerink en zijn collega’s zetten de schaar op de leiding en maakten daarmee symbolisch een einde aan een tijdperk.
Het was de feestelijke afsluiting van een flinke verbouwing. Maandenlang is achter de schermen gewerkt aan een brandweerkazerne die veel minder energie verbruikt. En daar merken de brandweerlieden straks iedere dag iets van.

Een gigantische thermosfles onder de grond
Wie denkt dat het allemaal draait om een paar extra zonnepanelen op het dak, heeft het mis. De grootste verandering zit niet boven, maar diep onder de grond.
Daar liggen twee bronnen verscholen. De ene bewaart warmte, de andere koude. Het klinkt bijna te mooi om waar te zijn, maar het werkt eigenlijk verrassend simpel.
In de zomer wordt koud grondwater gebruikt om de kazerne te koelen. De warmte die daarbij wordt afgevoerd, wordt opgeslagen in de bodem. Zodra de winter aanbreekt, wordt die warmte weer opgehaald.
Het gebouw gebruikt de grond dus als een soort gigantische thermosfles. Een warmtepomp doet de rest.
En dat is geen overbodige luxe. De brandweerkazerne aan de Marsweg is een enorm gebouw met veel glas. Op zonnige dagen kan het daar behoorlijk warm worden. Ondertussen moet de brandweer er dag en nacht kunnen werken.

Zelfs het water krijgt een tweede leven
Tijdens een rondleiding laat projectleider Henk Zomerdijk zien wat er allemaal is veranderd. In de technische ruimtes staan enorme installaties en lopen overal dikke, glimmende buizen. Een medewerker van installatiebedrijf Dutek legt uit hoe de warmte en koude tussen de ondergrondse bronnen en het gebouw worden uitgewisseld.
Het is een indrukwekkend staaltje techniek. Maar misschien is het slimste idee van de hele verbouwing wel wat er met het water gebeurt.

Bij het schoonspoelen van het ondergrondse systeem komt namelijk water vrij. Normaal gesproken wordt dat afgevoerd. In Zwolle hebben ze daar iets anders op bedacht.
Het spoelwater wordt opgevangen, gezuiverd en opgeslagen in tanks op het terrein. Daarna kan het worden gebruikt om de bluswagens van water te voorzien.
Water dat anders verloren zou gaan, kan straks dus helpen bij het blussen van branden. Een slimme vondst, juist op een plek waar water van levensbelang is.

130.000 kilo CO2 minder, ieder jaar opnieuw
Ook wethouder Johran Willegers is onder de indruk van het resultaat. De verbouwing levert volgens hem een besparing op van ongeveer 130.000 kilo CO2 per jaar.
En het bijzondere is: de kazerne was helemaal geen energieslurpend oud gebouw. Het had al energielabel A. Toch bleek er nog een wereld te winnen.
De zonnepanelen zijn vernieuwd en uitgebreid, de verlichting is energiezuiniger gemaakt en ook de ventilatie is aangepakt. Waar voorheen gas nodig was, nemen de nieuwe installaties het werk over.
Dat scheelt vooral in een gebouw waar het werk nooit stopt. Want de brandweer kan natuurlijk niet om vijf uur de deur achter zich dichttrekken en de verwarming uitzetten.

Eén probleem: die deur moet wel dicht
Toch kun je een gebouw nog zo slim maken, als de mensen er niet aan meewerken, gaat een deel van de winst verloren.
Dat weet brandweercommandant Arjan Mengerink ook. Tijdens zijn toespraak wijst hij op iets heel gewoons: de personeelsingang.
Die deur ging regelmatig open en dat kost energie. Niet bepaald handig wanneer je probeert zo weinig mogelijk warmte te verspillen. De ingang is inmiddels aangepast, maar dat betekent wel dat medewerkers soms een andere route moeten lopen.
Ook deuren tussen verschillende delen van het gebouw moeten voortaan netjes dicht.
Een hypermoderne installatie onder de grond is dus prachtig. Maar uiteindelijk begint energie besparen soms gewoon met de deur achter je dichtdoen.

Brandweer blijft gewoon brandweer
Mengerink is trots op het vernieuwde pand. In zijn ongeveer 45 jaar werkervaring heeft hij naar eigen zeggen nog nooit in zo’n prettig gebouw gewerkt.
En nu is het ook nog een stuk duurzamer geworden.
De afgelopen maanden kon het werk van de brandweer gewoon doorgaan. De wagens bleven uitrukken, de meldingen kwamen binnen en achter de schermen werd ondertussen hard gewerkt aan de nieuwe installaties.
Vrijdag was het tijd om het resultaat te laten zien. Tijdens een rondleiding kregen de aanwezigen een kijkje in de technische ruimtes en de enorme garage waar de brandweerwagens klaarstaan voor de volgende uitruk.

De gasleiding is doorgeknipt, de nieuwe installaties zijn in gebruik en de kazerne kan zonder aardgas verder.
En die zware reddingsschaar? Die kan weer terug naar het werk waarvoor hij écht bedoeld is. Want hoe duurzaam de brandweerkazerne inmiddels ook is geworden, bij een ongeluk telt nog altijd maar één ding: zo snel mogelijk mensen redden.





