Zes meter verdeelt Zwolle: wordt de derde toren langs de A28 51 of 57 meter?
Zwolle – Wie over de A28 richting Zwolle rijdt, kent de twee torens die al van verre boven de stad uitsteken. Maar straks kan er vóór de afslag Zwolle-Centrum nóg een blikvanger bijkomen. Aan de andere kant van de snelweg, bij de Kamperpoort, moet aan de Meeuwenlaan een nieuwe woontoren verrijzen. Alleen over één ding is Zwolle het nog niet eens: wordt die 51 of 57 meter hoog?
Het lijkt op papier maar een klein verschil. Zes meter.
Maar achter die zes meter gaat een veel grotere discussie schuil. Over 22 extra woningen, de skyline van Zwolle, leefbaarheid in de Kamperpoort en de vraag hoeveel hoger Zwolle eigenlijk nog wil bouwen.
Maandagavond ging de gemeenteraad er stevig over in debat. Volgende week maandag, op 28 september, moet de raad de knoop doorhakken.
Derde blikvanger langs de A28
Automobilisten die over de A28 richting Zwolle rijden, hebben nu vooral de bestaande hoogbouw als herkenningspunt. De IJsseltoren, jarenlang vooral bekend als de ABN AMRO-toren, steekt met 96 meter boven de omgeving uit. Daarnaast staat de circa 75 meter hoge Engie-toren.
De nieuwe toren aan de Meeuwenlaan komt niet pal naast die gebouwen te staan. Wie richting Zwolle rijdt, krijgt hem juist vóór de afslag Zwolle-Centrum aan de andere kant van de A28 in beeld.
Daarmee kan langs de snelweg een derde opvallende toren aan de skyline van Zwolle worden toegevoegd.
51 of 57 meter
De gemeenteraad heeft twee varianten voor zich liggen.
In de basisvariant komen er 530 woningen. Blok A mag maximaal 48 meter hoog worden en het hoogste gebouw, blok B, maximaal 51 meter.
In de uitgebreidere variant komen er 552 woningen. Blok A blijft maximaal 48 meter, maar blok B mag doorgroeien tot 57 meter.
Impressie van de variant met 530 woningen en hoogbouw aan de Meeuwenlaan in Zwolle.
Zes meter extra voor 22 woningen
Op papier lijkt het verschil bijna onbeduidend. De ene toren wordt 51 meter, de andere 57 meter.
Maar juist over die zes meter barstte maandagavond in de gemeenteraad de discussie los. Want wie zes meter hoger bouwt, krijgt er 22 woningen bij.
Voor de SP is dat reden genoeg om voor 57 meter te kiezen.
“Niet om de toren zelf, maar wat het oplevert: 22 extra woningen in het betaalbare middensegment”, zei SP-raadslid Roy Ahlers.
En hij maakte het nog wat scherper: “In een stad die schreeuwt om huizen ga je geen 22 betaalbare woningen weggooien voor zes meter minder hoogte.”
D66 redeneert vergelijkbaar. Lisa de Munnink wil eveneens naar 57 meter, mede vanwege die 22 extra woningen. Maar zij ziet langs de A28 ook een kans om van de nieuwe hoogbouw iets bijzonders te maken.
“Deze prominente locatie direct aan de A28 leent zich wat ons betreft perfect voor een prachtig gebouw in de vorm van een groene landmark”, zei De Munnink.
Daarbij denkt D66 aan circulair en biobased bouwen en groen dat niet alleen rond, maar ook tegen de hoogbouw groeit.
Impressie van de variant met 530 woningen en hoogbouw aan de Meeuwenlaan in Zwolle.
‘We kiezen tussen te hoog of te hoog’
Maar lang niet iedereen vindt dat zes meter extra zo vanzelfsprekend.
Bij het CDA klinkt juist de rem.
Burgerraadslid Annely Pruim wil de toren op 51 meter houden. Volgens haar mag de financiële haalbaarheid van één project niet bepalen hoe hoog Zwolle voortaan bouwt.
“We staan hier nu om te kiezen tussen te hoog of te hoog”, zei Pruim.
Het CDA vindt de hogere variant bovendien niet beter voor de leefbaarheid van de Kamperpoort.
Pruim wil daarom dat Zwolle opnieuw naar de hoogbouwvisie kijkt. Niet pas wanneer een ontwikkelaar met een plan op tafel ligt, maar vooraf: waar mag de stad flink de hoogte in en waar juist niet?
VVD had hier nóg hoger willen gaan
Aan de andere kant van het debat zit de VVD. Daar is 57 meter bepaald geen angstbeeld.
Sterker nog: Jan Fokke Post had zich langs de A28 ook een hogere toren kunnen voorstellen.
“Wat ons betreft was het ook mogelijk geweest om langs deze A28 hoger de lucht in te gaan om nog meer woningen te realiseren”, zei Post.
Voor de VVD laat juist deze discussie zien dat de bestaande regels voor hoogbouw te strak kunnen zijn. Als Zwolle de hoogbouwvisie opnieuw bekijkt, moet die volgens Post dan ook “vooral meer ruimte bieden en niet minder”.
Dat is bijna het spiegelbeeld van de boodschap van het CDA.
Waar Pruim wil voorkomen dat Zwolle bij ieder bouwplan opnieuw boven zijn eigen uitgangspunten uitkomt, wil Post juist voorkomen dat vooraf vastgelegde hoogtes woningbouw op geschikte plekken beperken.
57 meter, maar niet tegen elke prijs
Ook Stadspartij Zwolle kiest voor de hoogste variant.
“Voor Stadspartij Zwolle gaat de voorkeur uit naar de variant waarin de hoogste woontoren 57 meter wordt”, zei Yvonne Groen.
Juist hier, direct aan de A28, vindt de partij het acceptabel om hoger te bouwen dan eerder voor dit gebied was voorzien.
Maar Groen zette er meteen een belangrijke voorwaarde naast: voldoende sociale huur.
De Stadspartij wil dat 30 procent sociale huur in het lagere segment wordt gehaald. Tijdens het debat opperde Groen zelfs om te kijken of woningen uit het middensegment naar het lagere segment kunnen worden verschoven.
Daarmee gaat het debat ineens niet meer alleen over de vraag hoeveel verdiepingen de toren krijgt, maar ook over wie er straks kan wonen.
‘Geen kille doorgang’
En dan is er nog een ander probleem met hoogbouw: hoe voorkom je dat honderden mensen boven elkaar wonen, maar elkaar nauwelijks kennen?
Ook daar waarschuwde SP’er Ahlers voor.
“Zorg dat de begane grond geen kille doorgang wordt, maar een echte sociale ontmoetingsplek.”
De ChristenUnie zit op dezelfde lijn. Jacob Raap kan leven met de toren van 57 meter, maar wil voorkomen dat er straks naast de bestaande Kamperpoort feitelijk een tweede buurt ontstaat.
“We willen geen wijk naast de wijk”, zei Raap.
“Het doel moet zijn één sterke Kamperpoort.”
Dat betekent volgens de ChristenUnie dat bij de verdere uitwerking niet alleen moet worden gekeken naar stenen, parkeerplaatsen en groen. Ook de vraag waar bestaande en nieuwe bewoners elkaar ontmoeten moet een belangrijke rol krijgen.
Het toekomstige buurtpark moet de nieuwe woonbuurt verbinden met de bestaande Kamperpoort.
‘Een beter plan is nog steeds geen goed plan’
Swollwacht zet ondertussen vraagtekens bij een nog fundamentelere kwestie: hoeveel nieuwe woningen kan de Kamperpoort eigenlijk aan?
Asia Gołuńska ziet wel degelijk verbeteringen ten opzichte van eerdere plannen. Het bouwprogramma is minder massaal, er komen meer grondgebonden woningen en het parkeren is anders opgelost.
Toch is ze niet overtuigd.
“Een beter plan is nog steeds geen goed plan in onze ogen.”
Swollwacht wijst erop dat er veel meer woningbouwprojecten rond de Kamperpoort spelen. Het gaat volgens Gołuńska daarom niet alleen om de vraag of al die woningen technisch ergens tussen passen.
“Op een gegeven moment is verdichting geen versterking meer, maar een overbelasting.”
Voor Swollwacht moet daarom eerst worden gekeken wat de bestaande wijk aankan en pas daarna hoeveel woningen eraan kunnen worden toegevoegd.
Van 700 woningen naar maximaal 552
Daar zit tegelijkertijd een pijnpunt voor PRO.
Stan Vergeer stond vier jaar geleden ook al achter het spreekgestoelte toen de gebiedsvisie voor de Meeuwenlaan werd besproken. Van de ambities van toen is volgens hem een flink deel verdwenen.
Er zouden ruim 700 woningen komen. Nu zijn dat er maximaal 552. Ook op het aantal goedkope woningen, water en groen is volgens PRO ingeleverd.
“We zijn best wel teleurgesteld”, zei Vergeer.
Toch wil PRO het plan niet tegenhouden. De vrees is dat er dan opnieuw jarenlang helemaal niets gebeurt op de locatie.
Voor Vergeer zit de grotere les daarom ergens anders: Zwolle moet bij toekomstige gebiedsontwikkelingen zelf meer grip krijgen op de grond. Anders stelt de gemeenteraad vooraf eisen, waarna jaren later blijkt dat een marktpartij die niet haalbaar vindt en de raad alsnog voor de keuze wordt gezet: slikken of opnieuw beginnen.
Niet alleen stenen stapelen
Ook Debbie Mathijsen van de Partij voor de Dieren trok het debat breder dan alleen de hoogte van de toren.
Zij wees onder meer op betaalbaarheid, de kwaliteit van kleine woningen en de vraag of de beloofde doorstroming daadwerkelijk ontstaat.
“Dit laat maar zien dat wij af moeten van het idee van een woningmarkt, maar terug moeten naar volkshuisvesting”, zei Mathijsen.
De Partij voor de Dieren ziet daarnaast kansen voor meer groen tegen de bebouwing. Dat kan volgens Mathijsen niet alleen helpen voor de biodiversiteit, maar ook tegen hittestress.
Vogelvlucht van de nieuwe woonbuurt die op het terrein aan de Meeuwenlaan moet verrijzen.
Straks zichtbaar vanaf de A28
Uiteindelijk komt de hele discussie maandag terug bij een opvallend simpele keuze.
530 woningen en een hoogste toren van 51 meter.
Of 552 woningen en een hoogste toren van 57 meter.
In beide gevallen wordt hoger gebouwd dan de 45 meter die normaal voor de Stadskrans geldt.
Maar het verschil van zes meter bepaalt wel of er 22 woningen bijkomen. En de discussie heeft ondertussen een veel grotere vraag blootgelegd: hoe hoog wil Zwolle de komende jaren eigenlijk gaan om de woningnood op te lossen?
Voor automobilisten op de A28 wordt het antwoord straks heel letterlijk zichtbaar.
Want waar nu vooral de IJsseltoren en de Engie-toren de skyline langs de snelweg bepalen, kan aan de kant van de Kamperpoort een derde blikvanger verschijnen.
Maandag 28 september neemt de gemeenteraad een besluit.
