Zwollenaren kijken hier al jaren buitenfilms: straks verrijst op deze plek een compleet nieuw Fraterhuis

Zwolle – Honderden Zwollenaren zitten hier ’s zomers al met hun gezicht naar een groot filmscherm. Op het Meerminneplein, tussen de historische gebouwen van het Broerenkwartier, blijkt de sfeer voor een bioscoopavond onder de sterren al jaren uitstekend. Straks hoeft het Fraterhuis na afloop niet meer terug naar de Blijmarkt. Op vrijwel dezelfde plek moet een compleet nieuw filmtheater met vijf zalen, horeca en een groene stadstuin verrijzen.

Wie nu door het Broerenkwartier loopt, ziet nog moeilijk voor zich hoe groot de verandering wordt. Aan de ene kant staan de monumentale Broerenkerk en de historische gebouwen rond het Meerminneplein. Enkele meters verderop bevinden zich de verouderde winkelpanden waar jarenlang Kruidvat en Xenos zaten.

In het voormalige Xenospand zit momenteel tijdelijk C&A, vanwege de verbouwing van de eigen winkel. Maar uiteindelijk verdwijnt het volledige oude winkelcomplex. Daarvoor in de plaats komt een nieuw Fraterhuis dat aan alle kanten contact moet maken met de stad.

Deze plek is eigenlijk al uitgetest

Het bijzondere is dat het Fraterhuis al jaren laat zien hoe goed film en het Broerenkwartier bij elkaar passen. Iedere zomer verandert het Meerminneplein in een grote openluchtbioscoop.

Honderden bezoekers nemen plaats voor het filmscherm, terwijl de monumentale gebouwen, bomen, terrassen en sfeerverlichting het decor vormen. De ambiance die de architecten straks rond het nieuwe filmtheater willen creëren, bestaat tijdens die zomeravonden eigenlijk al.

Ook deze zomer keert de buitenfilm terug. Op zaterdag 15 augustus wordt vanaf 21.30 uur opnieuw een actuele film vertoond. De titel wordt later bekendgemaakt.

De toegang is gratis en er staan stoelen klaar. Tussen 20.30 en 21.30 uur schenkt het Fraterhuis gratis koffie en thee. Bezoekers mogen voor de rest van de avond zelf hapjes en drankjes meenemen.

De avond vormt daarmee niet alleen een jaarlijks filmcadeau aan Zwolle, maar ook een klein voorproefje van de toekomst van deze plek.

Van Kruidvat en Xenos naar vijf filmzalen

Het Fraterhuis zit nu nog aan de Blijmarkt, maar groeit daar uit zijn jasje. Het huidige filmtheater beschikt over twee zalen. In het nieuwe gebouw komen er vijf.

Daarmee krijgt Zwolle naast Pathé een tweede grote filmlocatie in de binnenstad. Het Fraterhuis richt zich vooral op arthousefilms, documentaires, premières, klassiekers en bijzondere filmprogramma’s.

Het nieuwe gebouw wordt bovendien meer dan alleen een bioscoop. Er komt ondersteunende horeca, een multimediazaal voor onderwijs en activiteiten, ruimte voor exposities en plekken waar bezoekers, filmmakers en culturele organisaties elkaar kunnen ontmoeten.

Het Fraterhuis trekt nu naar eigen zeggen ongeveer 70.000 bezoekers per jaar. Op de nieuwe locatie wordt op termijn gerekend op circa 160.000 bezoekers. Daarmee moet het filmtheater een belangrijke publiekstrekker voor het hele Broerenkwartier worden.

Kijk goed naar de positie van de kerk

Vooral de foto van de achterkant van het huidige complex laat zien hoe groot het verschil wordt. Aan de ene kant staat de historische Broerenkerk, op de foto nog grotendeels verscholen achter steigers. Aan de andere kant domineert het gesloten winkelpand met trappen, airco-installaties en blinde muren.

In de nieuwe ontwerpen wordt die verhouding bijna omgedraaid. Het Fraterhuis krijgt schuine daken en wordt zo geplaatst dat de historische kerk weer een veel prominentere rol krijgt in het straatbeeld.

Het nieuwe filmtheater moet niet met het monument concurreren, maar er juist een nieuwe omgeving omheen vormen. Baksteen, hout en schuine dakvlakken sluiten aan op de historische bebouwing, terwijl grote glazen openingen duidelijk maken dat het om een modern publiek gebouw gaat.

Een gebouw zonder achterkant

Het huidige winkelcomplex bestaat op veel plekken uit gesloten gevels. Op sommige zijden zijn nauwelijks ramen of toegangen te vinden. Dat zorgt voor stille doorgangen en een omgeving die vooral ’s avonds weinig uitnodigend oogt.

Het nieuwe Fraterhuis moet daarom een zogenoemd alzijdig gebouw worden. Dat betekent dat het niet één mooie voorkant en meerdere onaantrekkelijke achterkanten krijgt. Vanuit alle richtingen moeten bezoekers ramen, entrees en levendige verblijfsruimtes zien.

De hoofdingang komt aan het plein Achter de Broeren. De begane grond krijgt veel glas, waardoor voorbijgangers naar binnen kunnen kijken. Ook na zonsondergang blijft het interieur zichtbaar.

Architectenbureau Mecanoo spreekt daarom over een ‘Zwolse lantaarn’: bezoekers bewegen binnen van licht naar donker in de filmzaal en daarna weer terug naar het licht van de stad.

Van stenige doorgang naar groene verblijfsplek

Niet alleen het gebouw verandert. Ook de ruimte eromheen krijgt een volledig ander uiterlijk.

Waar nu veel bestrating, smalle routes en gesloten gevels te vinden zijn, laten de ontwerpen een groene en tuinachtige omgeving zien. Er komen wandelpaden, zitplekken, bloeiende beplanting en ruimte voor terrassen.

Voetgangers krijgen de belangrijkste positie. Fietsers en noodzakelijk verkeer zijn er te gast. Daardoor moet het gebied meer gaan lijken op een verblijfsplek dan op een doorgang tussen winkels.

Door het huidige winkelcomplex compacter terug te bouwen, ontstaat bovendien meer open ruimte. Vanuit de Spiegelstraat moet zelfs opnieuw zicht richting de Thorbeckegracht ontstaan.

Hier zit nu tijdelijk C&A

Wie momenteel langs het voormalige Xenospand loopt, ziet dat de winkelruimte weer tijdelijk wordt gebruikt. C&A is er neergestreken omdat de eigen vestiging in de Zwolse binnenstad wordt verbouwd.

Dat tijdelijke gebruik verandert niets aan het uiteindelijke plan. De gemeente kocht het voormalige Kruidvat- en Xenoscomplex speciaal voor de nieuwbouw van het Fraterhuis.

Volgens de gemaakte afspraken blijft het pand nog tot maart 2027 tijdelijk in exploitatie. Daarna kan de gemeente beginnen met de sloop, mits ook de verdere planvorming, vergunningen, aanbesteding en financiering op orde zijn.

Buitenfilms moeten blijven

De buitenfilmavond laat zien dat de openbare ruimte rond het Fraterhuis een belangrijk onderdeel van het plan kan worden. In de eisen voor het nieuwe gebouw is dan ook rekening gehouden met activiteiten buiten de filmzalen.

Het nieuwe Fraterhuis moet niet alleen binnen films vertonen, maar ook ruimte bieden aan educatie, exposities, bijeenkomsten en activiteiten voor de stad. Een buitenfilm op een zomeravond past daar bijna vanzelfsprekend bij.

Van winkelblok naar culturele ontmoetingsplek

Het verschil tussen nu en straks is groot. De plek waar jarenlang vooral grote winkelketens zaten, moet veranderen in een cultureel gebied waar mensen ook zonder filmkaartje kunnen verblijven.

Op het dak van het nieuwe gebouw komen groen en zonnepanelen. Het groene dak moet regenwater opvangen en helpen tegen hitte tijdens warme zomers. Binnen worden gangen en trappen licht en open ontworpen, zodat bezoekers ook vanuit het gebouw contact houden met de omgeving.

Het blijft voorlopig nog een ontwerp. Maar wie tijdens de buitenfilm op het Meerminneplein tussen honderden andere bezoekers zit, hoeft minder fantasie te gebruiken om te begrijpen wat hier kan ontstaan.

De bioscoopsfeer is er al. Nu ontbreekt alleen het nieuwe filmtheater nog.