De vuurwerkbaron
Kunst & CultuurNieuws uit ZwollePodcastsVoorpagina

Audio – Selma Wijnberg wou dat haar verhaal verteld bleef worden

Zwolle – Selma Wijnberg overleed deze week op 96-jarige leeftijd in haar woonplaats in Amerika. De laatste Nederlandse overlevende van het vernietigingskamp Sobibór groeide op in Zwolle en keerde daar ook terug na de oorlog. De ontvangst in Zwolle, in de dagen na de oorlog, was echter alles behalve hartelijk. Haar hartverscheurende levensverhaal is opgetekend in een blijvende expositie in de Synagoge van Zwolle.


Audio interview

Verslaggever: Martin van der Hooft

Geïnterviewde Jaap Hagedoorn


Bronnen tekst: gemeente Zwolle, Synagoge Zwolle en Wikipedia Sobibór

Hotel Wijnberg Veemarkt

Het echtpaar Wijnberg runde hier voor de oorlog aan de Veemarkt een hotel. Zij hadden drie zonen en een dochter, Selma. Hotel Wijnberg was erg in trek bij de Joodse veehandelaren. Het was dan ook het enige hotel in de wijde omtrek dat koosjer was. Selma groeide op in een Joods Orthodox gezin. Ze ging naar de lagere school en vervolgens de huishoudschool. Uiteindelijk gaat ze werken in de keuken van het ziekenhuis in Zwolle.

Onderduiken in Utrecht

In de oorlog wordt het hotel op last van de Duitsers gesloten. Selma wordt door priesters in haar straat gevraagd wat ze wil. Ze vraagt om een onderduikadres. Dat lukt in Utrecht. Om wat aanspraak te hebben gaat ze op een ochtend naar een ander onderduikadres op visite. Maar daar gaat het mis. Ze wordt opgepakt door ‘Kamer 14’ de politie-eenheid met de ergste Jodenvervolgers. Na gevangenschap in Den Haag wordt ze overgebracht naar Kamp Vucht.

Sobibór

Via Westerbork komt ze uiteindelijk in het Nazi-vernietigingskamp Sobibór terecht. Ze heeft geluk. Ze wordt daar aangesteld om te werken. Daar ontmoet ze ook haar toekomstige man, de Poolse Chaim Engel. Op 14 oktober 1943 ontstond er een opstand in het kamp waarbij zo’n driehonderd gevangenen, waaronder Selma Wijnberg, wisten te ontsnappen. Na een vlucht via een mijnenveld lukte het Selma en Chaim om onder te duiken in Polen.

Hotel Wijnberg werd in 2017 gesloopt. Het stond in de wijk Kamperpoort achter de IJsselhallen, de vroegere veehallen.

Pijnlijk kille terugkeer

Na de bevrijding keerde Selma met Chaim terug naar Zwolle. Ze gingen wonen in hotel Wijnberg en begonnen een winkel. De ontvangst hier was echter verre van hartelijk. Haar man Chaim was als Pool ongewenst vreemdeling. Het paar besloot te trouwen maar daardoor dreigde Selma ook het Nederlands staatsburgerschap kwijt te raken. Ze waren niet langer welkom in Nederland. In eerste instantie wou de regering het paar in een vreemdelingenkamp opsluiten maar daar werd mee gewacht omdat verwacht werd dat ze toch zouden vertrekken. Uiteindelijk zijn ze via Nederland en Israël in de VS terecht gekomen. Daar hebben ze de rest van hun leven gewoond.

2010 Nederland: excuses regering

Selma is voor het eerst weer terug in Nederland in april 2010 als eregast bij de herdenking in Westerbork. Zij werd toen voor haar verdiensten onderscheiden tot Ridder in de Orde van Oranje Nassau. De regering bood haar bij die gelegenheid excuses aan voor de negatieve houding van de Nederlandse overheid bij haar terugkeer na de oorlog.

Excuses Zwolse overheid

Tijdens haar verblijf in Nederland bezocht Selma met twee kleindochters ook Zwolle. Na een bezoek aan de synagoge werden zij door de burgemeester ontvangen in het stadhuis. In zijn toespraak op de 65e Bevrijdingsdag van Zwolle op 14 april 2010 stond hij publiekelijk stil bij de ontmoeting en het gesprek met Selma Wijnberg waarin hij namens de Zwolse overheid excuses aanbood. De kleindochters maakten in dat gesprek mede namens hun moeder kenbaar, op termijn een blijvende herinnering aan hun oma in Zwolle wenselijk en gepast te vinden.

Blijvende expositie Zwolse Synagoge

Op donderdag 4 mei 2017 is deze blijvende herinnering gerealiseerd. Het bijzondere en indrukwekkende verhaal van Selma Wijnberg kreeg een eigen plek op het vrouwenbalkon van de synagoge. Selma’s verhaal is daar onderdeel van de bestaande educatieve tentoonstelling van het Joods cultuurhistorisch erfgoed van Zwolle en omgeving. Dat sluit mooi aan bij haar wens dat haar verhaal verteld blijft worden. Iets wat ze zelf jaren lang ook in de Verenigde Staten heeft gedaan door actief haar ervaringen aan jonge mensen op scholen door te geven.

Via
Gemeente Zwolle
Source
wikipedia Sobibor
Tags
Meer bekijken
CRAFT Benelux Sportswear

Lees ook

Close